Без рубрики, English

The last train

The group members: Hasmik Melqonyan, Narine Nikoghosyan, Shushanik Gyurjyan, Nina Badalyan

It was a frigid winter morning when Daniel arrived at the railway station. He was waiting for a train to a small town where his grandmother used to inhabit a tiny apartment. The station was almost empty, and the atmosphere was dismal.

While waiting, he noticed a woman sitting nearby, reclining comfortably on a bench. She looked nervous and kept checking her watch. Suddenly, a loud shriek came from the platform.

A railway worker had discovered a corpse inside one of the train carriages. Nobody knew who the victim was or how he had died. The police arrived immediately and warned everyone not to leave, as they might be in peril.

Daniel noticed a sinister-looking man trying to conceal something inside his coat. Curious, he approached him and asked what was happening. The man offered him a strange wager: if Daniel could guess what was inside his coat, he would tell him the truth.

Daniel was tempted to accept, but his hands had gone numb from the cold, and he decided to call the police instead. As the officers approached, the mysterious man disappeared into the crowd.

Daniel never discovered what had happened that morning, but he was no longer curious about the secrets of strangers.

Հայոց լեզու 10

Հայերեն շրջասույթներ

Հայերեն շրջասույթների բառարանից ընտրել 30 շրջասույթ, սովորել (նույն տառը չանել)

http://www.nayiri.com/imagedDictionaryBrowser.jsp?dictionaryId=136

  1. Անմահական նեկտար — ջուր, գինի
  2. Բնության թագուհի — գարուն
  3. Գիշերվա լուսատու — լուսին
  4. Դրախտի երկիր — Հայաստան
  5. Երկնքի արտասուք — անձրև
  6. Զմրուխտե գորգ — կանաչ մարգագետին, խոտածածկ
  7. Էլեկտրոնային ուղեղ — համակարգիչ
  8. Ընտանիքի օջախ — տուն, ընտանիք
  9. Թևավոր նամակատար — աղավնի
  10. Ժամանակի գետ — կյանք, պատմություն
  11. Իմաստության աղբյուր — գիրք
  12. Լռության թագավորություն — գերեզմանատուն, խոր գիշեր
  13. Խաղաղության խորհրդանիշ — սպիտակ աղավնի, ձիթենու ճյուղ
  14. Ծովերի տիրակալ — նավ, կետ
  15. Կանաչ ոսկի — անտառ, թեյ
  16. Հայոց աշխարհի զարդ — Սևանա լիճ, Արարատ լեռ
  17. Ձմռան սպիտակ ծածկոց — ձյուն
  18. Ղողանջող լռություն — խոր անդորր
  19. Ճերմակ մահ — աղ, շաքար
  20. Մայրենիի տաճար — դպրոց, համալսարան
  21. Յոթերորդ երկինք — անսահման երջանկություն
  22. Նոր կյանքի ավետաբեր — ծիծեռնակ, ձնծաղիկ
  23. Շարժվող տուն — ավտոմեքենա, գնացք
  24. Ոսկե աշուն — աշնանային տերևաթափի շրջան
  25. Չարագուշակ թռչուն — ագռավ, բու
  26. Պատմության լուռ վկաներ — հնագույն հուշարձաններ, խաչքարեր
  27. Ջրային հայելի — լիճ, ծովի հանդարտ մակերես
  28. Սև ոսկի — նավթ, քարածուխ
  29. Վարդագույն քաղաք — Երևան
  30. Տիեզերքի աչք — արև
Հայոց լեզու 10

Հայոց լեզու

Կարդալ բնագիրը և կատարել առաջադրանքները.

(1) Աշխարհահռչակ կոմպոզիտորը՝ Արամ Խաչատրյանը, այն հազվագյուտ արվեստագետներից է, որոնք կենդանության օրոք արժանացան համաշխարհային փառքի և ճանաչման: (2) Մի հանգամանք, սակայն, զայրացնում էր Խաչատրյանին. որ երկիրն էլ այցելեր, նախ և առաջ հատուկ հիացմունքով կատարում էին «Սուսերով պարը»՝ գրված «Գայանե» բալետի համար: (3)-Թողած «Սպարտակը», իմ մյուս ստեղծագործությունները՝ միշտ պատահականորեն ստեղծված այդ պարի մասին են խոսում,- հաճախ էր ասում նա՝ չափազանց վրդովված: (4) Երբ Խաչատրյանը գրեց «Գայանեն», նախնական տարբերակում «Սուսերով պարը» չկար. ահա զավեշտալի մի պատմություն՝ կապված «Սուսերով պարի» ստեղծման հետ: (5) Բալետը Մոսկվայում պատրաստվում էր բեմադրության, իսկ ինքը՝ հեղինակը, այդ օրերին Կույբիշևում էր: (6) Մի օր անսպասելիորեն կոմպոզիտորի տանը հայտնվեցին Մեծ թատրոնի մի խումբ աշխատակիցներ տնօրենի ուղեկցությամբ. պարզվեց՝ «Գայանեի» մեջ ընդգրկված մի անվանի մենապարուհի դժգոհ է, որ չունի անձամբ իր համար գրված պար:

(7) -Արա՛մ Իլյիչ, Ձեզ համար ի՞նչ դժվար բան է մի պար հորինելը,- աղերսական ձայնով խնդրում էին եկվորները.- խնդրում ենք մտնել մեր անելանելի վիճակի մեջ:

(8) Խաչատրյանը զայրացավ. հանպատրաստից ինչպե՞ս կարելի է ստեղծագործել. դա արդեն քմահաճույք է: (9) Բայց ինչ կարող էր անել. մարդիկ երկար ճանապարհ էին կտրել-անցել: (10) Բարկացած նստեց դաշնամուրի մոտ և մատներով հենց այնպես հարվածեց ստեղներին՝ խռովված հոգին հանգստացնելու համար: (11) Զգաց՝ բարկության պահին իջեցրած հարվածները յուրահատուկ չափով հնչեցին: (12) Մի քանի օր անց թատրոնի աշխատակիցները հրաժեշտ տվեցին կոմպոզիտորին խանդաղատանքով՝ Մոսկվա տանելով «Սուսերով պարի» նոտաները. այդ մոլեգնող մեղեդին համընդհանուր ընդունելություն գտավ: (13) Անգլիայում մեծանուն կոմպոզիտորը հրավեր ստացավ առաջին նախարարից: (14) Երբ ուղեկցող անձանց հետ մտավ լուսավոր առանձնարանի ընդարձակ հյուրասենյակը՝ ձեղունից կախված հսկայական ջահով, ոչ ոք չդիմավորեց նրան: (15) Շքեղաշուք դահլիճը դատարկ էր ու լուռ: (16) Սովոր լինելով լեփ-լեցուն դահլիճների և հոտնկայս ծափահարությունների՝ Խաչատրյանն ապշեց: (17) Բայց կատարվեց անսպասելին. դիմացի պատին տեսավ իր մեծադիր նկարը՝ դիրիժորական փայտիկը ձեռքին, և երփներանգ ծաղիկների մեծ փնջեր՝ բյուրեղապակյա ծաղկամաններով դրված նկարի տակ: (18 )Նա մերթ ակնապիշ նայում էր նկարին, մերթ շուրջբոլորը, երբ նկարի հետևից որոտընդոստ ձայնով հնչեց «Սուսերով պարը»: Ըստ Ռ. Զարյանի

  1. 13-րդ և 14-րդ նախադասություններից դուրս գրել 4 ածական։ մեծանուն, լուսավոր, ընդարձակ, հսկայական։
  2. 12-րդ նախադասությունից դուրս գրել 2 դերանուն և որոշել տեսակը։ այդ — ցուցական, համընդհանուր — որոշյալ։
  3. 15-րդ նախադասության դատարկ և լուռ բառերի համար գրել երկուական հոմանիշ։ դատարկ — ամայի, թափուր։ լուռ — անձայն, անխոս։
  4. 10-րդ և 12-րդ նախադասություններից դուրս գրել անկախ դերբայների օրինակներ։ հանգստացնելու, տանելով, մոլեգնող։
  5. Որոշել 10-րդ նախադասության դիմավոր բայերի եղանակը, ժամանակաձևը, դեմքը, թիվը։ նստեց — սահմանական, անցյալ կատարյալ, 3-րդ դեմք, եզակի թիվ։ հարվածեց — սահմանական, անցյալ կատարյալ, 3-րդ դեմք, եզակի թիվ։
  6. 18-րդ նախադասությունից դուրս գրել անհոդակապ 2 բարդ բառ։ շուրջբոլորը, որոտընդոստ։
  7. 6-րդ նախադասությունից դուրս գրել Ա ներքին հոլովման պատկանող 2 գոյական։ տանը, տնօրենի։
  8. 3-րդ նախադասությունից դուրս գրել ածանցավոր 2 բառ։ ստեղծագործությունները, պատահականորեն։
  9. 17-րդ նախադասությունից դուրս գրել ուղիղ խնդրի 2 օրինակ։ նկարը, փնջեր։
  10. 5-րդ նախադասությունից դուրս գրել բացահայտիչը և բացահայտյալը և նշել բացահայտչի տեսակը։ Բացահայտյալ — ինքը, բացահայտիչ — հեղինակը (բուն բացահայտիչ)։
  11. 13-րդ նախադասությունից դուրս գրել տեղի պարագայի 1 օրինակ։ Անգլիայում։
  12. 12-րդ նախադասությունից դուրս գրել հետադաս դերբայական դարձվածը։ Մոսկվա տանելով «Սուսերով պարի» նոտաները։
  13. 10-րդ և 11-րդ նախադասություններից ո՞րն է համադասական, գրել նախադասությունը։ Բարկացած նստեց դաշնամուրի մոտ և մատներով հենց այնպես հարվածեց ստեղներին՝ խռովված հոգին հանգստացնելու համար:
  14. 3-րդ նախադասության ուղղակի խոսքը փոխակերպել անուղղակի խոսքի։ Նա չափազանց վրդովված հաճախ էր ասում, որ թողած «Սպարտակը», իր մյուս ստեղծագործությունները՝ միշտ պատահականորեն ստեղծված այդ պարի մասին են խոսում։
Ուսումնական նախագիծ

Իմ դպրոցը, իմ թաղամասը․ կրթության իրավո՞ւնք, թե՞ տարածքային սահմանափակում

Նախագիծ՝ «Իմ դպրոցը, իմ թաղամասը․ կրթության իրավո՞ւնք, թե՞ տարածքային սահմանափակում»
Հիմնական հետազոտական հարցը՝

Արդյո՞ք երեխան պետք է սովորի իր բնակության վայրին մոտ գտնվող դպրոցում, թե՞ ընտանիքն իրավունք ունի ընտրելու իր նախընտրած դպրոցը։

Նախագծի արդիականությունը

2026 թ. նոյեմբերի 16-ին Երևանի քաղաքապետ Տիգրան Ավինյանը գործակարգավարական խորհրդակցության ժամանակ առաջարկել է քննարկել դպրոցների ընտրությունը բնակության վայրով սահմանափակելու հնարավորությունը։ Նրա հիմնավորումն այն է, որ երեխաները մոտակա դպրոց հաճախելով՝ կնվազեցնեն քաղաքի միջով ամենօրյա տեղաշարժերն ու երթևեկության ծանրաբեռնվածությունը։ Նա նաև կարևորել է բոլոր դպրոցներում կրթության որակի միասնական չափանիշներ ունենալը։ Այս պահին խոսքը հանրային քննարկման առաջարկի մասին է, ոչ թե արդեն ընդունված պարտադիր կարգի։

Դպրոցը և սոցիալական անհավասարությունը
Հետազոտական հարց՝ արդյո՞ք բնակության վայրը կարող է որոշել երեխայի կրթական հնարավորությունները։
Ուսումնասիրել՝
Արդյո՞ք բոլոր թաղամասերում երեխաներն ունեն նույն կրթական հնարավորությունները։


Ի՞նչ է տեղի ունենում, եթե մի թաղամասում դպրոցը գերծանրաբեռնված է։
Կարո՞ղ է բնակության վայրով դպրոցների բաշխումը հանգեցնել սոցիալական տարանջատման։
Ինչպե՞ս կարող է այս մոտեցումն ազդել տարբեր սոցիալական պայմաններում ապրող ընտանիքների վրա։
Արդյունք՝ կրթական հնարավորությունների անհավասարության վերլուծություն։


———————————————————————————————————

Յուրաքանչյուր երեխա ունի որակյալ կրթություն ստանալու հիմնարար իրավունք, իսկ ընտանիքը՝ իր երեխայի ապագայի համար լավագույն կրթական միջավայրն ընտրելու հնարավորություն։ Սակայն այսօր Երևանում դպրոցի ընտրության հարցը դուրս է եկել զուտ կրթական շրջանակներից և վերածվել է քաղաքային կառավարման, տրանսպորտային հոսքերի ու սոցիալական արդարության հիմնախնդրի։ Սույն նախագծի հիմնական հետազոտական հարցն է․ արդյո՞ք երեխան պետք է սովորի իր բնակության վայրին մոտ գտնվող դպրոցում, թե՞ ընտանիքն իրավունք ունի ընտրելու իր նախընտրած դպրոցը։

Մաթեմատիկա, Մաթեմատիկա.

Մաթեմատիկա

Առաջադրանքներ
1. Արտահայտե՛ք ռադիաններով հետևյալ անկյունները.

ա) 30° => π/6=> 30°, բ) 45°=>π/4=>45°, գ) 60°=>π/3=>60°, դ) 90°=>π/2=90°։

2. Արտահայտե՛ք աստիճաններով հետևյալ անկյունները.

ա) π/6 =>30° , բ) π/4 => 45°, գ) π/3 => 60°, դ) π/2 => 90°, ե) 2π/3 => 120°։

3. Արտահայտե՛ք ռադիաններով՝

150° => 5π/6, 210°=>7π/6, 270°=>6π/4, 315°=>7π/4 անկյունները։

4. Արտահայտե՛ք աստիճաններով՝ 5π/6=>150°, 3π/4=>135°,  5π/4=>225°, 7π/6=>210° անկյունները։

5. Շրջանագծի շառավիղը 5 սմ է, իսկ աղեղի երկարությունը՝ 10 սմ։ Գտե՛ք համապատասխան կենտրոնական անկյան ռադիանային չափը։

r=5cm

l=10cm

α=l/r=10/5=2 rad.

6. Շրջանագծի շառավիղը 6 սմ է։ Գտե՛ք այն աղեղի երկարությունը, որին համապատասխանում է π/3 ռադիան կենտրոնական անկյունը։

7. Շրջանագծի շառավիղը 8 սմ է։ Գտե՛ք π/4 ռադիան կենտրոնական անկյանը համապատասխան աղեղի երկարությունը։

8. Գտե՛ք 12 սմ շառավղով շրջանագծի 60° կենտրոնական անկյանը համապատասխան աղեղի երկարությունը։

9. Գտե՛ք հետևյալ անկյունների սինուսն ու կոսինուսը.

ա) 0°, բ) 30°, գ) 45°, դ) 60°, ե) 90°։

10. Հաշվե՛ք՝

ա) sin 30° + cos 60°

բ) sin 45° + cos 45°

գ) 2sin 30° − cos 60°

դ) sin 90° + cos 0°։

11. Հաշվե՛ք՝

ա) sin(π/6) + cos(π/3)

բ) sin(π/4) · cos(π/4)

գ) cos(π/2) + sin(π/2)։

12. Գտե՛ք արտահայտության արժեքը.

sin²30° + cos²30°։

13. Գտե՛ք արտահայտության արժեքը.

2sin60° − cos60°։

14. Հայտնի է, որ A(x; y) կետը գտնվում է միավոր շրջանագծի վրա։ Գտե՛ք sin α-ն և cos α-ն, եթե՝

ա) A(1/2; √3/2),

բ) A(−1/2; √3/2),

գ) A(−√2/2; −√2/2)։

15. Հայտնի է, որ sin α = 3/5, իսկ α-ն սուր անկյուն է։ Գտե՛ք cos α-ն։

Без рубрики, Հայոց լեզու 10, Գրականություն 10

Սիրո և արկածի տղաքը

Արևմտահայերենից արևելահայերեն․ լեզվական փոխադրություն

Վազգեն Շուշանյանի «Սիրո և արկածի տղաքը» վեպի 1, 2 գլուխներտը փոխադրել արևելահայերեն (9-րդ էջից)։

Ուրի՜շ, ուրիշ էր կյանքը, երբ ես անբան էի…

Հիմա, երբ բոլորի պես ես էլ ստիպված եմ լուրջ ու խոհուն երիտասարդ դառնալ, երբ ապագան իմ ուսերին էլ է ճնշում ու սպառում ուրախությունս, երբ օրերս գետնին են ընկնում աշնանահար տերևների պես, երբ այլևս գիտեմ կյանքի լավն ու վատը, օրը՝ ցեխոտ ու տրտմաբեկ, գիշերը՝ խուլ ու ցավատանջ,  քաղաքները՝ գեղեցիկ փողոցներով, երբ ճանաչում եմ, ափսո՜ս, ամեն հաճույք տգեղ ու զզվելի մերկության մեջ, երբ ա՛լ դադարել եմ զգայական ու սիրուն պատանի լինելուց ու չեմ կարողանում նայել աղջիկների աղաչող ու խռովված աչքերին, երբ ա՛լ լիրբ եմ բոլորի պես, լի՛րբ,լի՛րբ, — հիշում եմ անցյալը պայծառ ու լուսաշող և գլուխս թաղած բարձիս մեջ՝ փոքրիկ ու հպարտ տղայի պես, որի սիրտը լցվել է, բայց որ չի ուզում արտասվել:

Ի՜նչ լավ, ի՜նչ լավ էր անցյալը…

Հիշում եմ դառնությամբ ամեն կորսված օր, աչքերս՝ խոնավ, շուրթերս՝ գունատ ու մազերս՝ խառնիխուռն, հենվում եմ կորսված երջանկությանը: Սիրտս ցավում է: Խփում է ամուր՝ նոր վիրավորված անասունի սրտի պես տաք կրծքիս տակ:

Սա պատահում է ինձ հետ ընդհանրապես, երբ անձրևում է առատ ու բարի կաթիլներով իմ բնակված տան կանաչախիտ ու անուշ պարտեզի վրա: Սենյակս նետված է ծառերի մեջ կորած ամառանոցի խորքում: Դռանս առջև վարդենին մագլցում է պատուհանիցս վեր, իսկ հասմիկը մյուս կողմից ճյուղերով բարձրանում է վերին հարկ: Քիչ այն կողմ պատատուկն իր ոստերն է նետում քարե բնի սրտի մեջ իսկ: Երբ անձրևում է, դուռը բացում եմ ու ընկղմվում կիսախարխուլ ու աղքատիկ բազմոցիս մեջ: Ծխամորճս լցնում եմ բնազդաբար ու ծուխն անհագորեն ներս եմ քաշում, ինչպես այն ժամանակ, երբ փողոցի շիլ անբան էի:

Սիրտս ուռչում է, ու շուրթերս շարժվում են ինքնին: Մոլորվում եմ ակնոցներիս հետևից՝ չարտասվելու համար, ու մեծ ճիգով՝ կասկածելի վայրերում սովորած սիրո տխուր եղանակ եմ հիշում ու հետզհետե չարանում աշխարհի դեմ, որ բոլորիս կեղտոտում է:

Չէ՞ որ ծնվում ենք թարմ ու փափուկ, պայծառ ու անուշ աչուկներով, ինչպես ծաղիկը բուսնում է բաց ու բարեբեր հողի խորքում: Մեր շուրթերը մաքուր են, ու մեր թաթիկներն՝ անմեղ: Մեզ ծնողները գուրգուրում են՝ այն, ինչ իրենք կորցրել են, ավա՜ղ, մեր անբծությունն ու շնորհը: Բայց օրերը թավալվում են, ու հասակ ենք առնում ուրախության ու շռայլության, թե չքավորության մեջ,հարուստի ապրանքի, թե խարխուլ խրճիթի սև երդիկի տակ, մեկ է, աշխարհը մեզ կեղտոտում է, ու դառնում ենք անասուն՝ բոլորի պես, գարշ մագիլներով, պատրաստ առաջին իսկ առիթով իրար պատառոտելու:

Ու հիշում եմ… ծխախոտիս գորշ ու ոլորուն ծխի միջից ի՜նչքան սիրելի, անուշ ու սիրուն դեմքեր… Անձրևը հաճախ թրջում էր թշերս, մեր պարտեզի տանձենիները չարչարվում էին տեղատարափի տակ: Ջրիկ դեռ ժամ առ ժամ հասունանում էին, արևի ջերմության մեջ սիրուն, խոշոր ու հյութեղ այս տանձերը… Ի՜նչ առատաձեռն ու գուրգուրալից է բնությունը: Ընկղմվե՜ս նրա խորքն ու անհետանա՜ս: Գլուխդ առած գնա՜ս անծանոթ ու լայն ճանապարհներով, մոռանա՜ս մարդկանց փառքերն ու հարստությունները,  ուրախություններն ու ցավերը… Վերադառնա՜ս քո անցյալին,դառնա՜ս նորից անբան, որ չգիտի, թե այսօր որտեղ է գիշերելու…

Այո՜, ի՜նչ հետաքրքիր կլինի, հագնե՜մ բանվորական շապիկ, կապույտ տաբատ, թողնե՜մ այս չար ու շնական գրքերը սեղանի վրա, նամակների այս դեզը, բոլոր այս խելոք ու հին երգերը, դառնա՜մ նորից անբան…

Ընկերներս ու ծանոթներս կարծում են, թե եկ միշտ այսպես լուրջ ու կոճկված, ցուրտ դեմքով ու լռակյաց երիտասարդ եմ եղել, բոլորի պես՝ ակնոցներս աչքերիս, կյանքից հոգնած ու խորամանկ ժպիտ՝ քթիս տակ, դառնության գիծ՝ բերանիս անկյուններում, դատարկ իրերով լի ուսանողական պայուսակ՝ թևիս տակ, ծխամորճը շուրթերիս հաճախ մարած, մեծ քաղաքի ծառուղիներում, ու չար,ու չար, թերի ու շնական կծկումով…

Երբ նստում ենք ուշ գիշերին ընկերներով, կաֆեի մի անկյունում ու շատախոսում մեր օրերի մասին, մեր ժամերի, մեր սիրածների, իմ բաժինն է դառնության խիստ ու կծու խոսքեր ասելը, քրքջալը մարդկանց հիմարության ու ունայնամտության վրա, ծաղրելը սերն ու կանանց և վերջապես անիծելը օրը, որ իր վախճանին է գնում…

Այսուհանդերձ օրերը պարզ ու լուսառատ էին, երբ ես անբան էի, թեև երբեմն ցավի ու տրտմության պահերին, փոքրիկ ու հեզ, զգում էի, որ ապագան պիտի գողանա ինձանից երիտասարդությունս ու գուրգուրանքի ամեն արտահայտություն, ամեն սիրո ծարավ, սիրտս ցավում էր, բայց նորից վազում էր քաղաքից քաղաք ու փողոցից փողոց, անհոգ ու երջանիկ: Դիմագրավում էի ամեն վտանգ ու չէի վախենում ոչ մի կասկածելի վայրից. գյուղ լիներ թե քաղաք՝ անցնում էի հարուստ իմ սրտով մարդկանց նայելով սիրով ու խանդաղատանքով՝ թշվառությանս միջից…

Սիրտս խենթ էր ու հարբած, և շտապում էի կյանքի սիրուն ու լիակրակ հրդեհին, ինչպես ցեցն է գնում բոցին…

Վաղվա մտահոգությունը չէր անհանգստացնում ինձ: Վա՜ղը: Ես ըմպում էի այսօրը մի բաժակ ըմպելիքի պես: Կուրծքս ամուր էր, սիրտս՝ պինդ, ապագան դիմավորելու համար: Թո՛ղ ցավ քաշեն հարուստները: Ամենախենդ օրերիս իսկ պատառ մը հաց գտել եմ միշտ: Չգտնեի՝ կգողանայի:Կգողանայի, ինչպես թռչունները արևի տակ հասուն կեռասներն են կտցնում՝ առանց գողություն արած լինելու հիմար խղճահարության, և օրերը սահում էին…

Իհարկե, ունենում էի փոքրիկ ցավեր: Մարդիկ չար են, քար են նետում անգամ փոքրիկ թռչուններին, բայց սովորել էի չար մարդկանց հետ չար լինել: Չգիտե՞ք՝ ի՜նչ հանգստացնող է չարչարել նրանց՝ վրեժ լուծելու պես:

Հիմա ստիպված եմ կեղծել զգացմունքներս.  մարդիկ դատարկ ու սիրուն բառեր ունեն իրենց գիշատիչ ախորժակներն ու ստոր մտադրությունները հագեցնելու համար: Ստի ու կեղծիքի առջև լռում են վատությամբ ու արդարացնում իրենց՝ ասելով, թե քաղաքավարի են:

Քաղաքավարի լինե՜լ՝ այսինքն լռել, երբ մեկի երեսին ուզում ես թքել ճշմարտությունը, բերանիդ անկյուններով ժպտալ, երբ ցանկանում ես հայհոյել ամբողջ ձայնովդ, բարևել մեկին, ում ատում ես…

Այդպես չէր, երբ ես անբան էի: Պատահում էր, որ մեկը որևէ ձևով անարդարացի վարվեր ինձ հետ:Ամբողջ հասակովս կանգնում էի դեմը ու բերանիս տալիս հյութեղ ու համով հայհոյանքներ, որոնց մեծ մասը մոռացել եմ հիմա, ափսո՜ս:

Սկսում ես նրա մորից կամ մորուքից ու վերջացնում իրենց գյուղի էշին ու նրա կնոջն ակնարկելով:Շարունակում ես հայհոյել, եթե տեսնես, որ պաղարյուն է, ավելի ես լկտիանում: Մարդը կատաղում է: Սկսում է ինքն էլ հայհոյել, բայց չի հաջողվում քեզ գերազանցել: Զգում ես, որ զղջում է, մեղմանում ես ու հաղթական գնում ճանապարհովդ՝ փողոցային մի երգ մրմնջալով, որ խոսում է սիրո մասին կամ գինու կամ էլ մի կաֆեի, որ ծխի մեջ խեղդվում է…

Ես եղել եմ այդպիսի կաֆեների դռան առջև, ուշ գիշերներին: Ներսում ջութակի վրա սիրո ցավոտ եղանակներ են նվագում: Գինովցած մարդիկ հայհոյում են՝ համբուրելով փողոցի տխուր աղջիկներին, հետո հանկարծ, չգիտես ինչու, կռվում են կատաղի ու զարհուրելի աչքերով:Աղջիկները փախչում են դուրս:

Մի անգամ արևելյան մեծ քաղաքներից մեկում պատահեց ինձ սա: Նավաստիների որջ էր՝ սեպտեմբերյան անձրևոտ մի գիշեր: Ուրիշ ընկերոջս հետ պարկած էինք շեմի մոտ, ցնցոտիների մեջ ու երջանիկ: Եղանակը, որ նվագում էին, այնքան անուշ ու տխուր էր, որ արտասվում էինք երկուսս էլ: Փոքր էինք: Հազիվ սկսել էինք դողդողալ համբույրի ծարավից: Անուշ աչքերով մի աղջիկ նայում էր ինձ համառորեն: Հանկարծ աղմուկ պայթեց: Գինովցած մեկը դանակ քաշեց ու իր բաժակը խփեց պատին: Նայում էինք հետաքրքրությամբ ու մի քիչ վախով:

Այն աղջիկը, որ ինձ էր նայում, ոտքի էր ելել: Կռիվը մեծացավ: Աղջիկները սկսեցին փախչել: Անուշ աչքերով աղջիկը եկավ ու կանգնեց առջևս: Նայեց աչքերիս երկարորեն ու այնպիսի ջերմությամբ,որ աչքերս խոնավացան: Սկսեցի դողդողալ անհանգստությունիցս ու հուզմունքիցս: Նա դուրս ելավ ու կանչեց ինձ: Արցունքներս թրջում էին թարթիչներս: Շուրթերս դողում էին, ու մարմինս այրվում էր:

— Ի՞նչ կա, — ասացի դողահար ու վախկոտ: — Ե՛կ, — կրկնեց քաղցրությամբ:

Ելա: Ձեռքիցս բռնեց: Փողոցը մութ էր, ու առատորեն անձրև էր գալիս:

— Որտե՞ղ ես քնում, — ասաց ցածր՝ նայելով աչքերիս։ — Այնտե՛ղ, — ասացի մատով ցույց տալով, — այնտե՛ղ… Ի՞նչ կա որ…

Արցունքներս սկսեցին հոսել: Նայվածքս պղտորվեց: Բայց անուշ զգացողություն բարձրանում էր ողնաշարովս ու ողողում մարմինս: Հանկարծ նա բռնեց ինձ երկու բազուկներիցս ու վայրենությամբ համբուրեց բերանս: Կատաղությունն ու ամոթը շարժում էին մարմինս: Չգիտեի՝ ինչու սիրտս ցավում էր: Կռվում էի հուսահատորեն: Նա նորից համբուրեց ինձ իր ջերմ ու լիքը շուրթերով: Սկսեցի հայհոյել արցունքներիս միջից: Ազատվեցի նրա սիրուն թաթերի գուրգուրանքից ու ամբողջ ատելությամբս մի բռունցք հասցրի նրան: Բայց բռնեց ու կարողացավ զսպել ինձ: Նայեց տխրությամբ աչքերիս ու քրքջաց լայն ու զարմանալի ծիծաղով, որից սիրտս արյունեց: — Բո՛ւղ,բո՛ւղ, — մռնչում (մրմնջում) էր:

Փախա առանց հետ նայելու: Կաֆեն խաղաղվել էր, ու անկյունում նորից նվագում էին ցավոտ սիրո եղանակ: Պառկեցի ընկերոջս կողքին, ինչպես շունը, որ անձրևոտ եղանակին համարձակվում է դռան բացվածքից ներս մտնել, ու սիրտս կոտրվեց: Արտասվում էի հեկեկալով ու տառապող թիկունքով…

Իհարկե, չգիտեի՝ ինչու… Ուրիշ, ուրիշ էր կյանքը, երբ ես անբան էի…

Մաթեմատիկա

Մաթեմատիկա

1. Հաշվե՛ք արտահայտության արժեքը.

(3/4 − 1/2) · 8 + √49 − 2³

1

2. Պարզեցրե՛ք արտահայտությունը.

3(2x − 5) − 2(3x − 4) + 7

0

3. Արտահայտությունը վերլուծե՛ք արտադրիչների.

x² − 7x + 12

(x-3)(x-4)

4. Լուծե՛ք հավասարումը.

5(2x − 1) − 3(x + 2) = 2x + 8

3.8

5. Լուծե՛ք քառակուսի հավասարումը.

2x² − 7x + 3 = 0

0.5. 3

6. Լուծե՛ք անհավասարումը.

3(2x − 1) ≤ 4x + 7

7. Լուծե՛ք համակարգը.

x + y = 7

2x − y = 5

(4, 3)

8. Գտե՛ք ֆունկցիայի զրոն.

f(x) = x² − 5x + 6

9. Գտե՛ք f(x) = 3x − 8 ֆունկցիայի հակադարձ ֆունկցիան։

10. Ապրանքի գինը նախ բարձրացրին 20%-ով, ապա իջեցրին 20%-ով։ Քանի՞ տոկոսով փոխվեց ապրանքի սկզբնական գինը։

Պակասեց 4%-ով

11. Եռանկյան երկու անկյունները 48° և 67° են։ Գտե՛ք երրորդ անկյունը։

65°

12. Հավասարասրուն եռանկյան հիմքին առընթեր անկյունը 70° է։ Գտե՛ք գագաթային անկյունը։

40°

13. Ուղղանկյուն եռանկյան էջերը 6 սմ և 8 սմ են։ Գտե՛ք ներքնաձիգը։

10սմ

14. Ուղղանկյուն եռանկյան ներքնաձիգը 13 սմ է, իսկ էջերից մեկը՝ 5 սմ։ Գտե՛ք մյուս էջը։

12սմ

15. Եռանկյան կողմերն են 7 սմ, 8 սմ և 9 սմ։ Գտե՛ք նրա պարագիծը։

24սմ

16. Ուղղանկյան երկարությունը 12 սմ է, իսկ լայնությունը՝ 5 սմ։ Գտե՛ք ուղղանկյան պարագիծը և մակերեսը։

34, 60

17. Շեղանկյան անկյունագծերը 10 սմ և 24 սմ են։ Գտե՛ք նրա մակերեսը։

120

18. Շրջանագծի շառավիղը 6 սմ է։ Գտե՛ք շրջանագծի երկարությունը և շրջանի մակերեսը։

12n սմ, 36n սմ²

19. Սեղանի հիմքերը 8 սմ և 14 սմ են, իսկ բարձրությունը՝ 5 սմ։ Գտե՛ք սեղանի մակերեսը։

55սմ²

20. Հավասարասրուն եռանկյան սրունքը 13 սմ է, իսկ հիմքը՝ 10 սմ։ Գտե՛ք եռանկյան բարձրությունը, տարված հիմքին

12 սմ

Без рубрики, Պատմություն

Պատմություն

Ինչո՞ւ Տիգրան Մեծը դաշինք կնքեց Պոնտոսի հետ։ Ներկայացրո՛ւ դրա նշանակությունը

Տիգրան Մեծը դաշինք կնքեց Պոնտոսի արքա Միհրդատ VI Եվպատորի հետ, քանի որ երկու երկրներն էլ ցանկանում էին ընդլայնել իրենց ազդեցությունը և պայքարել Հռոմի հզորացման դեմ։ Դաշինքն ամրապնդվեց նաև Տիգրանի և Միհրդատի ընտանիքների միջև ամուսնությամբ։ Այն կարևոր նշանակություն ունեցավ Հայաստանի դիրքերի ամրապնդման և հետագա նվաճումների համար։

Քարտեզի վրա ներկայացրո՛ւ Տիգրան Մեծի տերության սահմանները և նվաճումները։

Տիգրան Մեծի օրոք Հայաստանը դարձավ Առաջավոր Ասիայի հզորագույն պետություններից մեկը։ Նրա տերության սահմանները տարածվում էին Կասպից ծովից մինչև Միջերկրական ծով և Կովկասյան լեռներից մինչև Միջագետք։ Տիգրան Մեծը նվաճեց Ատրպատականը, Ասորիքը, Փյունիկիան, Կիլիկիան և այլ տարածքներ։ Նրա տերության մայրաքաղաքը Տիգրանակերտն էր։

համեմատի՛ր Տիգրանակերտի և Արածանիի ճակատամարտերը։ Բացատրի՛ր դրանց արդյունքները։

Տիգրանակերտի ճակատամարտը տեղի ունեցավ Ք․ ա․ 69 թվականին՝ Տիգրան Մեծի և հռոմեական զորավար Լուկուլլոսի միջև։ Հայկական զորքը պարտվեց, և հռոմեացիները գրավեցին Տիգրանակերտը։ Իսկ Ք․ ա․ 68 թվականին Արածանիի ճակատամարտում հայերը կարողացան հաղթել հռոմեացիներին՝ օգտագործելով տեղանքի պայմաններն ու ռազմական ճիշտ մարտավարությունը։ Այս հաղթանակը ստիպեց հռոմեական զորքերին նահանջել։ Երկու ճակատամարտերն էլ մեծ նշանակություն ունեցան հայ-հռոմեական պատերազմի ընթացքի համար։

Արտաշատի պայմանագիրը համարո՞ւմ ես պարտություն, թե՞ պետական շահերից բխող որոշում։ Հիմնավորի՛ր կարծիքդ։

Կարծում եմ՝ Արտաշատի պայմանագիրը թեև պարտության հետևանք էր, բայց նաև պետական շահերից բխող որոշում էր։ Ք․ ա․ 66 թվականին Տիգրան Մեծը պայմանագիր կնքեց Հռոմի հետ՝ զիջելով իր նվաճած տարածքները, սակայն պահպանելով Հայաստանի անկախությունն ու թագավորական իշխանությունը։ Այսպիսով՝ նա նախընտրեց սահմանափակել երկրի տարածքները, բայց պահպանել հայկական պետականությունը։

Без рубрики, Ուսումնական ճամփորդություններ

Ճամփորդություն դեպի հրեշտակների ձոր

Հոկտեմբերի 27-ին մեր դասընկերներով և ուսուցչուհիների հետ կազմակերպված ճամփորդության շրջանակում այցելեցինք Արարատի մարզ։ Մեր նպատակն էր տեսնել Հրեշտակների ձորն ու բացահայտել այդ վայրի բնական գեղեցկությունը։ Առավոտյան սկսեցինք մեր քայլարշավը։ Ճանապարհին կանգ առանք Վեդի գետի մոտ գտնվող աղբյուրի մոտ, որտեղից արդեն նշմարվում էին կիրճի գունավոր ժայռերը։ Շարունակեցինք մեր ճանապարհը՝ զրուցելով, կատակելով և վայելելով աշնանային բնությունը։ Հրեշտակների ձոր հասնելուն պես մեզ ապշեցրեց ժայռերի յուրօրինակ տեսքը։ Կարմիր, դեղին ու վարդագույն երանգները, որոնք միախառնվում էին իրար, կիրճը դարձնում էին առանձնահատուկ։ Որոշ ժամանակ անցկացրինք այնտեղ՝ հանգստանալով, սնվելով և լուսանկարվելով։ Այնուհետև ուղևորվեցինք դեպի Տափի բերդ։ Չնայած այն տարբերվում էր մեր նախորդ այցելած վայրից, այստեղ նույնպես գեղեցիկ տեսարաններ էին բացվում։ Հին բերդի քարերն ու շրջակա լեռները յուրահատուկ մթնոլորտ էին ստեղծում։ Վայելելով այդ պահերը՝ ավարտեցինք մեր ճամփորդությունն ու վերադարձանք Երևան։

Օրվա ընթացքում անցանք շուրջ 11 կմ։ Այս ուղևորությունը ոչ միայն հնարավորություն տվեց մեզ հանգստանալու և ընկերների հետ ժամանակ անցկացնելու, այլև ավելի մոտիկից ճանաչելու մեր հայրենիքի գեղեցկությունը։ Չնայած ես եղել էի հրեշտակների ձորում արդեն մի քանի անգամ, ես համոզվեցի, որ մեր Հայկական բնությունն այնքան գեղեցիկ է, որ ամեն անգամ կարելի է գալ և հիանալ ինչպես առաջին անգամ։

Без рубрики, Պատմություն

Պատմություն

1․ «Հայաստանը՝ միջազգային քաղաքական փոփոխությունների կենտրոնում»

Ներկայացրո՛ւ, թե ինչպիսի՞ քաղաքական իրավիճակ էր ստեղծվել Հայաստանում Ք․ ա․ III դարի վերջին և Ք․ ա․ II դարի սկզբին։ Բացատրի՛ր, թե ինչ ազդեցություն ունեցան Սելևկյան պետության և Հռոմի հակամարտությունը, Մագնեսիայի ճակատամարտը և Ապամեայի հաշտության պայմանագիրը Հայոց պետականության վերականգնման վրա։

Ք.ա. III դարի վերջին Հայաստանը բաժանված էր և ընկել էր Սելևկյան պետության ազդեցության տակ։ Սելևկյան արքա Անտիոքոս III-ը Մեծ Հայքի կառավարիչ էր նշանակել Արտաշեսին, իսկ Ծոփքի կառավարիչ՝ Զարեհին։ Ք.ա. 190 թվականին Մագնեսիայի ճակատամարտում Հռոմը ջախջախեց Սելևկյաններին։ Օգտվելով դրանից՝ Ք.ա. 189 թվականին Արտաշեսն ու Զարեհն իրենց անկախ թագավորներ հռչակեցին։ Ք.ա. 188 թվականի Ապամեայի պայմանագրով Հռոմը ճանաչեց նրանց անկախությունը, ինչը թույլ տվեց վերականգնել հայոց անկախ պետականությունը։

2․ «Արտաշես Ա․ նոր արքայատոհմի հիմնադիրը»Ո՞վ էր Արտաշես Ա-ն, և ինչպե՞ս նա հաստատվեց հայոց գահին։ 

Ներկայացրո՛ւ Արտաշես Ա-ի միավորիչ գործունեությունը՝ նշելով, թե հայկական ո՞ր տարածքներն ընդգրկվեցին Մեծ Հայքի թագավորության կազմում։ Բացատրի՛ր, թե ինչ նշանակություն ունեցավ այդ գործընթացը հայոց պետականության ամրապնդման համար։

Արտաշես Ա-ն (Ք.ա. 189–160 թթ.) հայ տաղանդավոր զորավար էր և Երվանդունի տոհմի ներկայացուցիչ, ով Սելևկյանների պարտությունից հետո հռչակվեց Մեծ Հայքի արքա՝ հիմնելով Արտաշեսյանների արքայատոհմը։ Նա իրականացրեց հայկական հողերի միավորումը՝ հարևան երկրներից հետ խլելով և Մեծ Հայքին միացնելով Փայտակարանը, Կասպից երկիրը, Գուգարքը, Կարինը, Դերջանը, Տմորիքը և այլ տարածքներ։ Այս միավորման շնորհիվ, ինչպես նշում է պատմիչ Ստրաբոնը, երկրում «բոլորը միալեզու դարձան» (հայախոս)։ Սա միավորեց հայ ժողովրդին, վերացրեց ներքին պառակտումները և ստեղծեց ամուր պետականության հիմքեր։

3․ «Արտաշես Ա-ի բարեփոխումները և կենտրոնացված պետության ձևավորումը»Ներկայացրո՛ւ Արտաշես Ա-ի իրականացրած բարեփոխումները։ Բացատրի՛ր հողային սահմանների կարգավորման, երկրի կառավարման, բանակի և մայրաքաղաք Արտաշատի նշանակությունը։ Հիմնավորի՛ր, թե ինչու է Արտաշես Ա-ն համարվում հայոց պատմության կարևորագույն պետական գործիչներից մեկը։

Արտաշես Ա-ն իրականացրեց մի շարք կարևոր բարեփոխումներ. Հողային բարեփոխում:Հրամայեց գյուղերի ու մասնավոր հողերի միջև կանգնեցնել սահմանաքարեր։ Սա լուծեց հողային վեճերը և պաշտպանեց գյուղացիական համայնքը, որը պետության հիմնական հարկատուն ու զինվոր տվողն էր։ 

Բանակ և կառավարում: Երկիրը պաշտպանելու համար բանակը բաժանեց 4 սահմանապահ զորավարությունների։ Պետությունը բաժանեց 120 վարչական շրջանների (գավառների)՝ կառավարումը հեշտացնելու համար։ Մայրաքաղաք: Ք.ա. 185 թվականին հիմնեց Արտաշատ մայրաքաղաքը (կոչվեց «Հայկական Կարթագեն», քանի որ տեղն ընտրել էր զորավար Հանիբալը), որը դարձավ արհեստների ու առևտրի խոշոր կենտրոն։ Արտաշես Ա-ն համարվում է կարևորագույն պետական գործիչ, քանի որ նա ոչ միայն անկախացրեց երկիրը, այլև ստեղծեց ներքուստ կայուն, հզոր և զարգացած համակարգ, ինչի համար ժողովուրդը նրան կոչեց «Բարի» և «Աշխարհակալ»։

4․ «Արտաշեսյանները՝ Տիգրան Մեծի գահակալությունից առաջ»Ներկայացրո՛ւ Արտաշես Ա-ից հետո հայոց գահին հաջորդած արքաներին՝ նշելով նրանց կառավարման մոտավոր թվականները և գործունեության կարևոր կողմերը։ Բացատրի՛ր, թե ինչպիսի՞ քաղաքական իրավիճակում էր գտնվում Հայաստանը մինչև Տիգրան II Մեծի գահակալությունը՝ Ք․ ա․ 95 թվականին։ Քո կարծիքով՝ ի՞նչ նախադրյալներ նպաստեցին Տիգրան Մեծի օրոք Հայաստանի հզորացմանը։

Արտաշես Ա-ից հետո կառավարեցին նրա որդիները.Արտավազդ Ա (Ք.ա. 160–115 թթ.) – պահպանեց երկրի անկախությունը, սակայն կառավարման վերջում բախվեց հզորացող Պարթևստանի հետ և ստիպված եղավ իր եղբորորդուն՝ Տիգրանին, որպես պատանդ տալ նրանց։ Տիգրան Ա (Ք.ա. 115–95 թթ.) – վարեց կայուն քաղաքականություն, զարգացրեց տնտեսությունը և հատեց դրամներ։ Մինչև Ք.ա. 95 թվականը Հայաստանը գտնվում էր արևելքից հզորացող Պարթևական թագավորության քաղաքական ճնշման տակ, իսկ թագաժառանգ Տիգրանը պատանդության մեջ էր։ 

Տիգրան Մեծի օրոք Հայաստանի հզորացմանը նպաստեցին Արտաշես Ա-ի ստեղծած ամուր նախադրյալները՝ տնտեսական կայունությունը, ներքին վեճերի բացակայությունը, միալեզու (համախմբված) ժողովուրդը և մարտունակ բանակը։ Սա թույլ տվեց Տիգրան Մեծին անմիջապես անցնել արտաքին հզոր նվաճումների։