Հասմիկ Մելքոնյանի ուսումնական բլոգ

Մաս I. Հանրահաշիվ

1. Հաշվե՛ք արտահայտության արժեքը.

(3/4 − 1/2) · 8 + √49 − 2³

1

2. Պարզեցրե՛ք արտահայտությունը.

3(2x − 5) − 2(3x − 4) + 7

0

3. Արտահայտությունը վերլուծե՛ք արտադրիչների.

x² − 7x + 12

(x-3)(x-4)

4. Լուծե՛ք հավասարումը.

5(2x − 1) − 3(x + 2) = 2x + 8

3.8

5. Լուծե՛ք քառակուսի հավասարումը.

2x² − 7x + 3 = 0

0.5. 3

6. Լուծե՛ք անհավասարումը.

3(2x − 1) ≤ 4x + 7

7. Լուծե՛ք համակարգը.

x + y = 7

2x − y = 5

(4, 3)

8. Գտե՛ք ֆունկցիայի զրոն.

f(x) = x² − 5x + 6

9. Գտե՛ք f(x) = 3x − 8 ֆունկցիայի հակադարձ ֆունկցիան։

10. Ապրանքի գինը նախ բարձրացրին 20%-ով, ապա իջեցրին 20%-ով։ Քանի՞ տոկոսով փոխվեց ապրանքի սկզբնական գինը։

Պակասեց 4%-ով

Մաս II. Երկրաչափություն

11. Եռանկյան երկու անկյունները 48° և 67° են։ Գտե՛ք երրորդ անկյունը։

65°

12. Հավասարասրուն եռանկյան հիմքին առընթեր անկյունը 70° է։ Գտե՛ք գագաթային անկյունը։

40°

13. Ուղղանկյուն եռանկյան էջերը 6 սմ և 8 սմ են։ Գտե՛ք ներքնաձիգը։

10սմ

14. Ուղղանկյուն եռանկյան ներքնաձիգը 13 սմ է, իսկ էջերից մեկը՝ 5 սմ։ Գտե՛ք մյուս էջը։

12սմ

15. Եռանկյան կողմերն են 7 սմ, 8 սմ և 9 սմ։ Գտե՛ք նրա պարագիծը։

24սմ

16. Ուղղանկյան երկարությունը 12 սմ է, իսկ լայնությունը՝ 5 սմ։ Գտե՛ք ուղղանկյան պարագիծը և մակերեսը։

34, 60

17. Շեղանկյան անկյունագծերը 10 սմ և 24 սմ են։ Գտե՛ք նրա մակերեսը։

120

18. Շրջանագծի շառավիղը 6 սմ է։ Գտե՛ք շրջանագծի երկարությունը և շրջանի մակերեսը։

12n սմ, 36n սմ²

19. Սեղանի հիմքերը 8 սմ և 14 սմ են, իսկ բարձրությունը՝ 5 սմ։ Գտե՛ք սեղանի մակերեսը։

55սմ²

20. Հավասարասրուն եռանկյան սրունքը 13 սմ է, իսկ հիմքը՝ 10 սմ։ Գտե՛ք եռանկյան բարձրությունը, տարված հիմքին

12 սմ

Ինչո՞ւ Տիգրան Մեծը դաշինք կնքեց Պոնտոսի հետ։ Ներկայացրո՛ւ դրա նշանակությունը

Տիգրան Մեծը դաշինք կնքեց Պոնտոսի արքա Միհրդատ VI Եվպատորի հետ, քանի որ երկու երկրներն էլ ցանկանում էին ընդլայնել իրենց ազդեցությունը և պայքարել Հռոմի հզորացման դեմ։ Դաշինքն ամրապնդվեց նաև Տիգրանի և Միհրդատի ընտանիքների միջև ամուսնությամբ։ Այն կարևոր նշանակություն ունեցավ Հայաստանի դիրքերի ամրապնդման և հետագա նվաճումների համար։

Քարտեզի վրա ներկայացրո՛ւ Տիգրան Մեծի տերության սահմանները և նվաճումները։

Տիգրան Մեծի օրոք Հայաստանը դարձավ Առաջավոր Ասիայի հզորագույն պետություններից մեկը։ Նրա տերության սահմանները տարածվում էին Կասպից ծովից մինչև Միջերկրական ծով և Կովկասյան լեռներից մինչև Միջագետք։ Տիգրան Մեծը նվաճեց Ատրպատականը, Ասորիքը, Փյունիկիան, Կիլիկիան և այլ տարածքներ։ Նրա տերության մայրաքաղաքը Տիգրանակերտն էր։

համեմատի՛ր Տիգրանակերտի և Արածանիի ճակատամարտերը։ Բացատրի՛ր դրանց արդյունքները։

Տիգրանակերտի ճակատամարտը տեղի ունեցավ Ք․ ա․ 69 թվականին՝ Տիգրան Մեծի և հռոմեական զորավար Լուկուլլոսի միջև։ Հայկական զորքը պարտվեց, և հռոմեացիները գրավեցին Տիգրանակերտը։ Իսկ Ք․ ա․ 68 թվականին Արածանիի ճակատամարտում հայերը կարողացան հաղթել հռոմեացիներին՝ օգտագործելով տեղանքի պայմաններն ու ռազմական ճիշտ մարտավարությունը։ Այս հաղթանակը ստիպեց հռոմեական զորքերին նահանջել։ Երկու ճակատամարտերն էլ մեծ նշանակություն ունեցան հայ-հռոմեական պատերազմի ընթացքի համար։

Արտաշատի պայմանագիրը համարո՞ւմ ես պարտություն, թե՞ պետական շահերից բխող որոշում։ Հիմնավորի՛ր կարծիքդ։

Կարծում եմ՝ Արտաշատի պայմանագիրը թեև պարտության հետևանք էր, բայց նաև պետական շահերից բխող որոշում էր։ Ք․ ա․ 66 թվականին Տիգրան Մեծը պայմանագիր կնքեց Հռոմի հետ՝ զիջելով իր նվաճած տարածքները, սակայն պահպանելով Հայաստանի անկախությունն ու թագավորական իշխանությունը։ Այսպիսով՝ նա նախընտրեց սահմանափակել երկրի տարածքները, բայց պահպանել հայկական պետականությունը։

Հոկտեմբերի 27-ին մեր դասընկերներով և ուսուցչուհիների հետ կազմակերպված ճամփորդության շրջանակում այցելեցինք Արարատի մարզ։ Մեր նպատակն էր տեսնել Հրեշտակների ձորն ու բացահայտել այդ վայրի բնական գեղեցկությունը։ Առավոտյան սկսեցինք մեր քայլարշավը։ Ճանապարհին կանգ առանք Վեդի գետի մոտ գտնվող աղբյուրի մոտ, որտեղից արդեն նշմարվում էին կիրճի գունավոր ժայռերը։ Շարունակեցինք մեր ճանապարհը՝ զրուցելով, կատակելով և վայելելով աշնանային բնությունը։ Հրեշտակների ձոր հասնելուն պես մեզ ապշեցրեց ժայռերի յուրօրինակ տեսքը։ Կարմիր, դեղին ու վարդագույն երանգները, որոնք միախառնվում էին իրար, կիրճը դարձնում էին առանձնահատուկ։ Որոշ ժամանակ անցկացրինք այնտեղ՝ հանգստանալով, սնվելով և լուսանկարվելով։ Այնուհետև ուղևորվեցինք դեպի Տափի բերդ։ Չնայած այն տարբերվում էր մեր նախորդ այցելած վայրից, այստեղ նույնպես գեղեցիկ տեսարաններ էին բացվում։ Հին բերդի քարերն ու շրջակա լեռները յուրահատուկ մթնոլորտ էին ստեղծում։ Վայելելով այդ պահերը՝ ավարտեցինք մեր ճամփորդությունն ու վերադարձանք Երևան։

Օրվա ընթացքում անցանք շուրջ 11 կմ։ Այս ուղևորությունը ոչ միայն հնարավորություն տվեց մեզ հանգստանալու և ընկերների հետ ժամանակ անցկացնելու, այլև ավելի մոտիկից ճանաչելու մեր հայրենիքի գեղեցկությունը։ Չնայած ես եղել էի հրեշտակների ձորում արդեն մի քանի անգամ, ես համոզվեցի, որ մեր Հայկական բնությունն այնքան գեղեցիկ է, որ ամեն անգամ կարելի է գալ և հիանալ ինչպես առաջին անգամ։

1․ «Հայաստանը՝ միջազգային քաղաքական փոփոխությունների կենտրոնում»

Ներկայացրո՛ւ, թե ինչպիսի՞ քաղաքական իրավիճակ էր ստեղծվել Հայաստանում Ք․ ա․ III դարի վերջին և Ք․ ա․ II դարի սկզբին։ Բացատրի՛ր, թե ինչ ազդեցություն ունեցան Սելևկյան պետության և Հռոմի հակամարտությունը, Մագնեսիայի ճակատամարտը և Ապամեայի հաշտության պայմանագիրը Հայոց պետականության վերականգնման վրա։

Ք.ա. III դարի վերջին Հայաստանը բաժանված էր և ընկել էր Սելևկյան պետության ազդեցության տակ։ Սելևկյան արքա Անտիոքոս III-ը Մեծ Հայքի կառավարիչ էր նշանակել Արտաշեսին, իսկ Ծոփքի կառավարիչ՝ Զարեհին։ Ք.ա. 190 թվականին Մագնեսիայի ճակատամարտում Հռոմը ջախջախեց Սելևկյաններին։ Օգտվելով դրանից՝ Ք.ա. 189 թվականին Արտաշեսն ու Զարեհն իրենց անկախ թագավորներ հռչակեցին։ Ք.ա. 188 թվականի Ապամեայի պայմանագրով Հռոմը ճանաչեց նրանց անկախությունը, ինչը թույլ տվեց վերականգնել հայոց անկախ պետականությունը։

2․ «Արտաշես Ա․ նոր արքայատոհմի հիմնադիրը»Ո՞վ էր Արտաշես Ա-ն, և ինչպե՞ս նա հաստատվեց հայոց գահին։ 

Ներկայացրո՛ւ Արտաշես Ա-ի միավորիչ գործունեությունը՝ նշելով, թե հայկական ո՞ր տարածքներն ընդգրկվեցին Մեծ Հայքի թագավորության կազմում։ Բացատրի՛ր, թե ինչ նշանակություն ունեցավ այդ գործընթացը հայոց պետականության ամրապնդման համար։

Արտաշես Ա-ն (Ք.ա. 189–160 թթ.) հայ տաղանդավոր զորավար էր և Երվանդունի տոհմի ներկայացուցիչ, ով Սելևկյանների պարտությունից հետո հռչակվեց Մեծ Հայքի արքա՝ հիմնելով Արտաշեսյանների արքայատոհմը։ Նա իրականացրեց հայկական հողերի միավորումը՝ հարևան երկրներից հետ խլելով և Մեծ Հայքին միացնելով Փայտակարանը, Կասպից երկիրը, Գուգարքը, Կարինը, Դերջանը, Տմորիքը և այլ տարածքներ։ Այս միավորման շնորհիվ, ինչպես նշում է պատմիչ Ստրաբոնը, երկրում «բոլորը միալեզու դարձան» (հայախոս)։ Սա միավորեց հայ ժողովրդին, վերացրեց ներքին պառակտումները և ստեղծեց ամուր պետականության հիմքեր։

3․ «Արտաշես Ա-ի բարեփոխումները և կենտրոնացված պետության ձևավորումը»Ներկայացրո՛ւ Արտաշես Ա-ի իրականացրած բարեփոխումները։ Բացատրի՛ր հողային սահմանների կարգավորման, երկրի կառավարման, բանակի և մայրաքաղաք Արտաշատի նշանակությունը։ Հիմնավորի՛ր, թե ինչու է Արտաշես Ա-ն համարվում հայոց պատմության կարևորագույն պետական գործիչներից մեկը։

Արտաշես Ա-ն իրականացրեց մի շարք կարևոր բարեփոխումներ. Հողային բարեփոխում:Հրամայեց գյուղերի ու մասնավոր հողերի միջև կանգնեցնել սահմանաքարեր։ Սա լուծեց հողային վեճերը և պաշտպանեց գյուղացիական համայնքը, որը պետության հիմնական հարկատուն ու զինվոր տվողն էր։ 

Բանակ և կառավարում: Երկիրը պաշտպանելու համար բանակը բաժանեց 4 սահմանապահ զորավարությունների։ Պետությունը բաժանեց 120 վարչական շրջանների (գավառների)՝ կառավարումը հեշտացնելու համար։ Մայրաքաղաք: Ք.ա. 185 թվականին հիմնեց Արտաշատ մայրաքաղաքը (կոչվեց «Հայկական Կարթագեն», քանի որ տեղն ընտրել էր զորավար Հանիբալը), որը դարձավ արհեստների ու առևտրի խոշոր կենտրոն։ Արտաշես Ա-ն համարվում է կարևորագույն պետական գործիչ, քանի որ նա ոչ միայն անկախացրեց երկիրը, այլև ստեղծեց ներքուստ կայուն, հզոր և զարգացած համակարգ, ինչի համար ժողովուրդը նրան կոչեց «Բարի» և «Աշխարհակալ»։

4․ «Արտաշեսյանները՝ Տիգրան Մեծի գահակալությունից առաջ»Ներկայացրո՛ւ Արտաշես Ա-ից հետո հայոց գահին հաջորդած արքաներին՝ նշելով նրանց կառավարման մոտավոր թվականները և գործունեության կարևոր կողմերը։ Բացատրի՛ր, թե ինչպիսի՞ քաղաքական իրավիճակում էր գտնվում Հայաստանը մինչև Տիգրան II Մեծի գահակալությունը՝ Ք․ ա․ 95 թվականին։ Քո կարծիքով՝ ի՞նչ նախադրյալներ նպաստեցին Տիգրան Մեծի օրոք Հայաստանի հզորացմանը։

Արտաշես Ա-ից հետո կառավարեցին նրա որդիները.Արտավազդ Ա (Ք.ա. 160–115 թթ.) – պահպանեց երկրի անկախությունը, սակայն կառավարման վերջում բախվեց հզորացող Պարթևստանի հետ և ստիպված եղավ իր եղբորորդուն՝ Տիգրանին, որպես պատանդ տալ նրանց։ Տիգրան Ա (Ք.ա. 115–95 թթ.) – վարեց կայուն քաղաքականություն, զարգացրեց տնտեսությունը և հատեց դրամներ։ Մինչև Ք.ա. 95 թվականը Հայաստանը գտնվում էր արևելքից հզորացող Պարթևական թագավորության քաղաքական ճնշման տակ, իսկ թագաժառանգ Տիգրանը պատանդության մեջ էր։ 

Տիգրան Մեծի օրոք Հայաստանի հզորացմանը նպաստեցին Արտաշես Ա-ի ստեղծած ամուր նախադրյալները՝ տնտեսական կայունությունը, ներքին վեճերի բացակայությունը, միալեզու (համախմբված) ժողովուրդը և մարտունակ բանակը։ Սա թույլ տվեց Տիգրան Մեծին անմիջապես անցնել արտաքին հզոր նվաճումների։

1. Տարածության մեջ երկու ուղիղներ ունեն մեկ ընդհանուր կետ։ Ի՞նչ փոխդասավորություն ունեն այդ ուղիղները։
Հատվող ուղիղներ են:

2. Երկու ուղիղներ գտնվում են միևնույն հարթության մեջ և չունեն ընդհանուր կետ։ Ի՞նչ փոխդասավորություն ունեն դրանք։
Զուգահեռ ուղիղներ են:

3. Տարածության մեջ երկու ուղիղներ չեն հատվում և միևնույն հարթության մեջ չեն գտնվում։ Ի՞նչ փոխդասավորություն ունեն դրանք։
Խաչվող ուղիղներ են:

4. a և b ուղիղները հատվում են O կետում։ Քանի՞ ընդհանուր կետ ունեն այդ ուղիղները։
Մեկ ընդհանուր կետ (O-ն):

5, a և b ուղիղները զուգահեռ են։ Կարո՞ղ են դրանք ունենալ ընդհանուր կետ։
Ոչ, քանի որ զուգահեռ ուղիղներն ընդհանուր կետ չունեն:

6. Բերե՛ք տարածության մեջ խաչվող երկու ուղիղների օրինակ։
Սենյակի հատակի տրված կողմով անցնող ուղիղը և առաստաղի՝ դրան ոչ զուգահեռ կողմով անցնող ուղիղը:

7. ABCD քառակուսու AB և CD ուղիղներն ինչպիսի՞ փոխդասավորություն ունեն։
Զուգահեռ են:

8. ABC եռանկյան AB և AC կողմերը պարունակող ուղիղներն ինչպիսի՞ փոխդասավորություն ունեն։
Հատվող են A կետում:

9. ABCD քառակուսու AB և CD ուղիղներն ինչպիսի՞ փոխդասավորություն ունեն։ Իսկ AB և BC ուղիղնե՞րը։
(AB)-ն և (CD)-ն զուգահեռ են, իսկ (AB)-ն և (BC)-ն՝ հատվող:

10. ABCD, A¹B¹C¹D¹ խորանարդում որոշե՛ք AB և CC1 ուղիղների փոխդասավորությունը։
Խաչվող են:

11. Նույն խորանարդում որոշե՛ք AB և A1B1 ուղիղների փոխդասավորությունը։
Զուգահեռ են:

12. Նույն խորանարդում որոշե՛ք AB և BC ուղիղների փոխդասավորությունը։
Հատվող են (\(B\) կետում):

13. Նույն խորանարդում որոշե՛ք AB և DD1 ուղիղների փոխդասավորությունը։
Խաչվող են:

14. Նույն խորանարդում որոշե՛ք AB և C1D1 ուղիղների փոխդասավորությունը։
Զուգահեռ են (քանի որ երկուսն էլ զուգահեռ են \(CD\)-ին):

15. Տարածության մեջ a և b ուղիղները չեն հատվում։ Կարելի՞ է պնդել, որ դրանք զուգահեռ են։ Հիմնավորե՛ք պատասխանը։
Ոչ, դրանք կարող են լինել նաև խաչվող, եթե չեն գտնվում նույն հարթության մեջ:

16. a և b ուղիղները զուգահեռ են, իսկ b և c ուղիղները հատվում են։ Կարելի՞ է եզրակացնել, որ a և c ուղիղները նույնպես հատվում են։ Հիմնավորե՛ք պատասխանը։
Ոչ, (a) և (c) ուղիղները կարող են լինել նաև խաչվող:

17. ABCDA1B1C1D1 խորանարդում որոշե՛ք AB և B1C1 ուղիղների փոխդասավորությունը։
Խաչվող են:

18. Նույն խորանարդում որոշե՛ք AC և BB1 ուղիղների փոխդասավորությունը։
Խաչվող են:

19. Նույն խորանարդում թվարկե՛ք AB ուղղին զուգահեռ երեք ուղիղ, եթե այդպիսիք կան։

A¹B¹, CD, C¹D¹

20. Նույն խորանարդում գտե՛ք AB ուղղին խաչվող երեք ուղիղ և հիմնավորե՛ք ձեր ընտրությունը։

Առաջադրանքներ

1. Տարածության մեջ երկու ուղիղներ ունեն մեկ ընդհանուր կետ։ Ի՞նչ փոխդասավորություն ունեն այդ ուղիղները։

Պատասխան՝ հատվող ուղիղներ։

2. Երկու ուղիղներ գտնվում են միևնույն հարթության մեջ և չունեն ընդհանուր կետ։ Ի՞նչ փոխդասավորություն ունեն դրանք։

Պատասխան՝ զուգահեռ ուղիղներ։

3. Տարածության մեջ երկու ուղիղներ չեն հատվում և միևնույն հարթության մեջ չեն գտնվում։ Ի՞նչ փոխդասավորություն ունեն դրանք։

Պատասխան՝ խաչվող ուղիղներ։

4. a և b ուղիղները հատվում են O կետում։ Քանի՞ ընդհանուր կետ ունեն այդ ուղիղները։

Պատասխան՝ մեկ ընդհանուր կետ՝ O-ն։

5. a և b ուղիղները զուգահեռ են։ Կարո՞ղ են դրանք ունենալ ընդհանուր կետ։

Պատասխան՝ ոչ, զուգահեռ ուղիղները ընդհանուր կետ չունեն։

6. Բերե՛ք տարածության մեջ խաչվող երկու ուղիղների օրինակ։

Պատասխան՝ Խորանաարդ

7. ABCD քառակուսու AB և CD ուղիղներն ինչպիսի՞ փոխդասավորություն ունեն։

Պատասխան՝ զուգահեռ են։

8. ABC եռանկյան AB և AC կողմերը պարունակող ուղիղներն ինչպիսի՞ փոխդասավորություն ունեն։

Պատասխան՝ հատվող են, քանի որ ունեն ընդհանուր կետ։

9. ABCD քառակուսու AB և CD ուղիղներն ինչպիսի՞ փոխդասավորություն ունեն։ Իսկ AB և BC ուղիղնե՞րը։

Պատասխան՝ AB և CD ուղիղները զուգահեռ են, իսկ AB և BC ուղիղները՝ հատվող։

10. ABCDA₁B₁C₁D₁ խորանարդում որոշե՛ք AB և CC₁ ուղիղների փոխդասավորությունը։

Պատասխան՝ խաչվող են։

11. Նույն խորանարդում որոշե՛ք AB և A₁B₁ ուղիղների փոխդասավորությունը։

Պատասխան՝ զուգահեռ են։

12. Նույն խորանարդում որոշե՛ք AB և BC ուղիղների փոխդասավորությունը։

Պատասխան՝ հատվող են, քանի որ ունեն ընդհանուր կետը։

13. Նույն խորանարդում որոշե՛ք AB և DD₁ ուղիղների փոխդասավորությունը։

Պատասխան՝ խաչվող են։

14. Նույն խորանարդում որոշե՛ք AB և C₁D₁ ուղիղների փոխդասավորությունը։

Պատասխան՝ զուգահեռ են։

15. Տարածության մեջ a և b ուղիղները չեն հատվում։ Կարելի՞ է պնդել, որ դրանք զուգահեռ են։ Հիմնավորե՛ք պատասխանը։

Պատասխան՝ ոչ։ Տարածության մեջ երկու ուղիղներ կարող են չհատվել, բայց չլինել զուգահեռ։ Այդպիսի ուղիղները խաչվող են։

16. a և b ուղիղները զուգահեռ են, իսկ b և c ուղիղները հատվում են։ Կարելի՞ է եզրակացնել, որ a և c ուղիղները նույնպես հատվում են։ Հիմնավորե՛ք պատասխանը։

Պատասխան՝ ոչ։ և ուղիղները կարող են հատվել կամ խաչվել։ Հետևաբար, միայն տրված պայմաններից չի կարելի եզրակացնել, որ դրանք հատվում են։

17. ABCDA₁B₁C₁D₁ խորանարդում որոշե՛ք AB և B₁C₁ ուղիղների փոխդասավորությունը։

Պատասխան՝ խաչվող են։

18. Նույն խորանարդում որոշե՛ք AC և BB₁ ուղիղների փոխդասավորությունը։

Պատասխան՝ խաչվող են։

19. Նույն խորանարդում թվարկե՛ք AB ուղղին զուգահեռ երեք ուղիղ, եթե այդպիսիք կան։

Պատասխան՝ , , ուղիղները։

20. Նույն խորանարդում գտե՛ք AB ուղղին խաչվող երեք ուղիղ և հիմնավորե՛ք ձեր ընտրությունը։

Պատասխան՝ , , ուղիղները։ Դրանք չեն հատում ուղիղը և նրա հետ միևնույն հարթության մեջ չեն գտնվում։

1. Աքեմենյան պետության ստեղծումը
Աքեմենյան պետությունը ստեղծվեց Ք․ ա․ VI դարի մեջտեղում, երբ տարածաշրջանում պատերազմներ էին։ Պարսիկները Մարաստանի տիրապետության տակ էին։ Ք. ա. 550 թվականին պարսից արքա Կյուրոս II Մեծը հաղթեց Մարաստանին և ստեղծեց իր պետությունը։
Կյուրոս Մեծի գլխավոր նվաճումներն էին.

Մարաստանի գրավումը
Լիդիայի գրավումը (Փոքր Ասիա)
Բաբելոնի գրավումը

Նրա քաղաքականությունը. Կյուրոսը շատ բարի էր նվաճված ժողովուրդների հանդեպ։ Նա չէր քանդում նրանց քաղաքները, հարգում էր նրանց կրոնը և թույլ տվեց հրեաներին վերադառնալ հայրենիք ու վերակառուցել իրենց տաճարը։

2. Դարեհ I-ի բարեփոխումները
Դարեհ I-ը հզորացրեց երկիրը հետևյալ քայլերով.

Կառավարում. Երկիրը բաժանեց 20 մասերի՝ սատրապությունների։ Դրանք կառավարում էին սատրապները։ Ստեղծեց «արքայի աչքերն ու ականջները» կոչվող լրտեսների համակարգը։
Փող և ճանապարհ. Ստեղծեց միասնական ոսկե դրամ՝ դարիկ, և կառուցեց «Արքայական ճանապարհը»՝ արագ փոստի ու առևտրի համար։
Բանակ. Զորքի հրամանատարությունը խլեց սատրապներից և տվեց իրեն ենթակա զորավարներին, որպեսզի սատրապները չկարողանան ապստամբել։

Արդյունքը. Այս քայլերը փրկեցին երկիրը քայքայումից և այն դարձրին կենտրոնացված ու կայուն։

3. Պետական կարգը, բանակը և անկումը

Սատրապները տեղական կառավարիչներն էին. նրանք հավաքում էին հարկերը և պահում կարգուկանոնը։
«Անմահների» գունդը արքայի անձնական պահապան զորքն էր, որն ուներ 10,000 զինվոր։ Եթե մեկը մահանում էր, նրան անմիջապես փոխարինում էին նորով, և թիվը երբեք չէր պակասում։

Անկման պատճառները.

Նվաճված ժողովուրդների ապստամբությունները
Հույների դեմ պատերազմներում պարտությունները
Գահի համար ներքին կռիվները
Ալեքսանդր Մակեդոնացու արշավանքը, որը վերջնականապես կործանեց պետությունը։

4. Մշակույթն ու կրոնը
Իրանցիների կրոնը Զրադաշտականությունն էր։ Դրա հիմքում բարու և չարի պայքարն է.

Բարի աստված՝ Ահուրամազդա
Չար աստված՝ Ահրիման
Սրբազան գիրքը՝ «Ավեստա»

Համեմատություն Բաբելոնի և Եգիպտոսի հետ.
2 ընդհանրություն.

Մեծություն. Բոլորն էլ կառուցում էին հսկայական պալատներ և տաճարներ՝ արքայի հզորությունը ցույց տալու համար։
Պատկերներ. Բոլորի պատերին էլ կային քանդակներ (օրինակ՝ զինվորների կամ կենդանիների երթեր)։

2 տարբերություն.

Սյուներ. Պարսիկները (Պերսեպոլիսում) կառուցում էին շատ բարձր ու գեղեցիկ քարե սյուներով դահլիճներ, ինչը չկար Բաբելոնում կամ Եգիպտոսում։
Խառը ոճ. Պարսիկները իրենց արվեստի մեջ հավաքել և օգտագործել էին իրենց հպատակ բոլոր ժողովուրդների (հույների, եգիպտացիների) լավագույն ոճերը։