Հասմիկ Մելքոնյանի ուսումնական բլոգ

Մարդն իր զարգացման սկզբնական շրջանում, երբ զբաղվում էր լոկ հավաքչությամբ և պարզունակ երկրագործությամբ, բնության վրա նկատելի հետք չէր թողնում: Նա միայն յուրացնում էր բնության պատրաստի բարիքները: Դա, այսպես կոչված, յուրացնող տնտեսության ժամանակաշրջանն էր:

Հետագայում յուրացնող տիպի տնտեսությունը վերաճեց արտադրող տնտեսության: Մարդը սկսեց ակտիվորեն միջամտել բնության երևույթներին, օգտագործել բնության տարրերը և նյութական բարիքներ արտադրել: Մարդկային հասարակության և բնական միջավայրի միջև ծագեց հակասություն: Արտադրության զարգացման հաջորդ փուլերում այդ հակասությունը ավելի խորացավ, որը երևում է ստորև բերված աղյուսակից:

ԲՆԱԿԱՆ ՄԻՋԱՎԱՅՐԻ ՎՐԱ ՄԱՐԴԿԱՅԻՆ ՀԱՍԱՐԱԿՈՒԹՅԱՆ ՆԵՐԳՈՐԾՈՒԹՅԱՆ ՓՈՒԼԵՐԸ

1

Հավաքչություն, որսորդություն – մարդը հարմարվել է բնական միջավայրին, առանց այն վերափոխելու

շուրջ 30 հզ. Տարի առաջ

2

Գյուղատնտեսական հեղափոխություն – անցում որսորդությունից դեպի երկրագործություն: Բնական լանդշաֆտների մասնակի փոփոխություն

6-8 հզ տարի առաջ

3

Երկրագործության ընդարձակում, արհեստագործության զարգացում, բնական ռեսուրսների օգտագործման ընդլայնում:

միջին դարեր

4

Արդյունաբերական հեղափոխություն – բնական լանդշաֆտների արագ վերափոխում: Բնական միջավայրի վրա մարդու ազդեցության կտրուկ մեծացում:

300 տարի առաջ

5

Գիտատեխնիկական հեղափոխության արդի փուլ – արտադրության տեխնիկական բազայի արմատական զարգացում: Կտրուկ տեղաշարժեր «Հասարակություն – բնական միջավայր» համակարգում:

20-րդ դարի կեսերից սկսած

Հասարակական արտադրության զարգացման արդի փուլում այդ հակասությունն ընդունել է վիթխարի չափեր և սպառնում է մարդկային հասարակության գոյությանը:

Հակասությունը խորանում է այն ժամանակ, երբ մարդը մտածում է բնությունից առավելագույնը վերցնելու մասին միայն, գիտակցված կամ չգիտակցված խախտում է բնական պրոցեսների հավասարակշռված ընթացքը:

Մարդու գործունեությունից տուժում է Երկիր մոլորակի՝ ձեզ հայտնի այն շերտը, որը կոչվում է աշխարհագրական թաղանթ:
 

ԱՇԽԱՐՀԱԳՐԱԿԱՆ ԹԱՂԱՆԹ

Մթնոլորտի ստորին շերտեր (25-30 կմ)

Քարոլորտի վերին շերտեր (մինչև 4-5 կմ)

Ջրոլորտ

Կենսոլորտ

Մարդոլորտ

Աշխարհագրական թաղանթի բաղադրիչների միջև տեղի է ունենում նյութի էներգիայի անընդհատ փոխանակում: Աշխարհագրական թաղանթի բաղադրիչները Երկրի վրա գոյացնում են տարբեր զուգորդություններ, որոնք հայտնի են երկրահամակարգեր անունով:

Համակարգի որևէ բաղադրիչի փոփոխությունը հանգեցնում է մյուս բաղադրիչների, ուստի և ամբողջ համակարգի փոփոխությանը: Դա ամեն մի համակարգի, հետևապես և երկրահամակարգի գլխավոր հատկանիշն է:

Կենսոլորտը և մարդոլորտը, լինելով աշխարհագրական թաղանթի ոլորտային բաղադրիչներ, միաժամանակ հատուկ տեսակի երկրահամակարգեր են: Հատուկ տեսակի, որովհետև դրանց կազմը, կառուցվածքը և ներքին պրոցեսները, ի տարբերություն այլ երկրահամակարգերի, պայմանավորված են գլխավորապես կենդանի օրգանիզմների կենսագործունեությամբ և մարդկանց (հասարակության) արտադրական գործունեությամբ:

Կենսոլորտի սահմաններում է, որ ծագել է մարդը և, զբաղվելով արտադրական գործունեությամբ, վերափոխվել է բնական միջավայրն ու ստեղծել մի նոր ոլորտ՝ մարդոլորտը:

Կենսոլորտում և մարդոլորտում է, որ մարդու ներգործության հետևանքով խախտվում է էկոլոգիական հավասարակշռությունը, և ծագում են էկոլգիական հիմնախնդիրներ:

Էկոլոգիա տերմինը տարբեր իմաստներով է օգտագործվում: Մի դեպքում էկոլոգիան (հուն. Oikos – բնակարան, կացարան և logos – ուսմունք, գիտություն բառերից) գիտություն է կենդանի օրգանիզմների՝ միմյանց և շրջակա միջավայրի հետ ունեցած փոխհարաբերությունների մասին: Այն ձևավորվել է որպես կենսաբանության ենթաճյուղ, մտնում է կենսաբանական գիտությունների համակարգի մեջ և ուսումնասիրում է միջավայրի ու դրանում կատարվող փոփոխությունների ազդեցությունը կենդանի օրգանիզմների վրա:

«Էկոլոգիան» օգտագործվում է այլ, ավելի լայն իմաստով ևս: Դա գիտության տարբեր ճյուղերում (կենսաբանություն, աշխարհագրություն, ֆիզիկա, քիմիա և այլն), սահմանագլխին ձևավորված մի համալիր ուղղություն է, որը զբաղվում է բնական աշխարհագրական միջավայրում մարդու, մարդկային բնութայն փոխազդեցությունների ուսումնասիրությամբ:

Կենդանի օրգանիզմների ամեն մի համակեցություն ունի իր հատուկ բնական միջավայրը, որի հետ կազմում է մի ամբողջություն: Այդ ամբողջությունը հայտնի է էկոհամակարգ անունով:

Էկոհամակարգի գլխավոր հատկանիշներն են ինքնակարգավորումը և ինքնավերականգնումը, որոնց իմացությունն անհրաժեշտ է բնօգտագործման ու բնապահպանության հարցերի լուծման ժամանակ:

Մարդու ներգործության հետևանքով էկոհամակարգի հավասարակշռությունը՝ հետևապես և ինքնակարգավորումը կարող է խախտվել:

Էկոլոգիան կամ նույնն է, թե աշխարհագրական հավասարակշռությունը էկոհամակարգի և ընդհանրապես շրջակա միջավայրի այն վիաճկն է, երբ բաղադրիչների փոխազդեցությունը հավասարակշռված է, և տեղի է ունենում համակրգի կայուն բնական զարգացում:

Այպես ուրեմն, նյութի շրջապտույտ են կոչվում բնության մեջ նյութի փոխակերպման և տեղափոխման օրինաչափորեն կրկնվող պրոցեսները:

Ամեն անգամ, երբ ինչ-ինչ պատճառներով խախտվում է նյութի շրջապտույտը, խախտվում է նաև էկոլոգիական հավասարակշռությունը, և փոխվում է շրջապատի որակը:

Ներկայումս մարդու ազդեցությամբ նյութի շրջապտույտի վտանգավոր խախտում նկատվում է թե՛ համամոլորակային, թե՛ ռեգիոնալ և թե՛ տեղական մակարդակներով:

Բնության վրա մարդու վնասակար ազդեցություն թույլ չտալու և դրա հետևանքները չեզոքացնելու համար անհրաժեշտ է խորապես ճանաչել մեր շրջակա բնական իջավայրում տեղի ունեցող նյութի շրջապտույտը և բոլոր տնտեսական – արտադրական միջոցառումները համապատասխանեցնել այդ շրջապտույտին: Դա մարդ – բնություն հարաբերություննը ճիշտ կառուցելու անհրաժեշտ պայմանն է:

Առաջադրանք.
1. Ինչու՞ է անհրաժեշտ ավագ դպրոցում ուսումնասիրել քաղաքակրթության պատմությունը։
Քաղաքակրթությունը ուսումնասիրելիս մենք սկսում ենք հասկանալ, թե ինչպես է փոխվել մարդկությունը, ինչպես է այն փոխվում, և ինչու են տարբեր ժողովուրդներ այսօր ապրում տարբեր պայմաններում։ Մենք սովորում ենք, որ ներկա աշխարհը միանգամից չի ստեղծվել, որ մեր ներկա կյանքի պայմանները՝ մարդկանց բազմաթիվ սերունդների սխալ և ճիշտ որոշումների արդյունք է։
2. Պարզաբանե՛ք «քաղաքակրթություն» հասկացությունը։ Քաղաքակրթության ի՞նչ տիպեր կան․ներկայացրե՛ք դրանց բնորոշ կողմերը։
«Քաղաքակրթություն» ասելիս մենք հասկանում ենք զարգացման մի մակարդակ, որ մարդիկ արդեն ստեղծել են կազմակերպված հասարակություն, մշակույթ, պետություններ,քաղաքներ, գիտություն և տնտեսություն։ Քաղաքականությունը դա միայն տեխնիկական զարացումը չէ, դա նաև մարդկանց մտածելակերպի, մշակույթի և հասարակական հարաբերությունների զարգացումն է։
3․ Համացանցային նյութերի օգտագործմամբ փորձե՛ք գտնել երկրագնդի վրա ապրող այնպիսի ժողովուրդների, որոնք անհավասարաչափ զարգացման հետևանքով դեռևս ապրում են տոհմատիրական հասարակության պայմաններում․
Ամենամեծ օրինակներից են սենտինելացիները, որոնք ապրում են Հնդկաստանին պատկանող Հյուսիսային Սենտինել կղզում։ Սենտինելացիների ճշգրիտ թիվը հայտնի չէ, հիմնականում նրանք զբաղվույմ են որսորդությամբ, տնտեսությամբ, ձկնորսությամբ և հավաքչությամբ։ Նրրանք հրաժարվում են մտնել շբման մեջ արտաքին աշխարհի հետ։
Մեկ այլ օրինակ են Ամազոնի որոշ բնիկ ժաղավուրդներ, որոնց մի մասը նույնպես գրեթե չի շբվում արտաքին աշխարհի հետ, օրինակ՝ Յանոմամի ժողովրդի խմբեր, որոնցից մի մասը ապրում է Բրազիլիայի և Վենեսսուելայի անտառներում։
Էլ դասագիրք՝ «Համաշխարհային պատմություն», 10-րդ դասարան

Տեսակ
Տեսակը օրգանիզմների այն խումբն է, որի առանձնյակները․

ունեն ընդհանուր ծագում,
նման կառուցվածք և կենսագործունեություն,
ազատ խաչասերվում են միմյանց հետ և տալիս բեղուն սերունդ,
ապրում են որոշակի տարածքում։
Օրինակ՝ մարդը մեկ տեսակ է՝ Homo sapiens։

Պոպուլյացիա
Պոպուլյացիան նույն տեսակի առանձնյակների համախումբն է, որը․

բնակվում է որոշակի տարածքում,
երկար ժամանակ գոյություն ունի միասին,
ազատ խաչասերվում է։
Պոպուլյացիան համարվում է էվոլյուցիայի տարրական միավորը։

Օրինակ՝ Սևանի իշխանի բոլոր առանձնյակները Սևանա լճում կազմում են մեկ պոպուլյացիա։

Էվոլյուցիայի գլխավոր ուղիները
1. Արոմորֆոզ
Արոմորֆոզը օրգանիզմների կառուցվածքի և կենսագործունեության խոշոր բարդացումն է, որը բարձրացնում է նրանց կազմակերպվածության մակարդակը։

Օրինակներ
թոքերի առաջացումը,
արյան շրջանառության երկու շրջան,
ծաղկի և սերմի առաջացումը բույսերում,
տաքարյունության առաջացումը։
Արոմորֆոզի շնորհիվ օրգանիզմները կարողանում են բնակեցնել նոր միջավայրերում։

2. Իդեոադապտացիա
Իդեոադապտացիան հարմարվողական փոփոխություն է, որը չի բարձրացնում ընդհանուր կազմակերպվածության մակարդակը, բայց օգնում է հարմարվել միջավայրին։

Օրինակներ
թռչունների կտուցների տարբեր ձևերը,
կենդանիների պաշտպանական գունավորումը,
ջրային կենդանիների լողաթաղանթները։
Իդեոադապտացիան նպաստում է տեսակների բազմազանությանը։

3. Ընդհանուր դեգեներացիա
Ընդհանուր դեգեներացիան կառուցվածքի պարզեցումն է, որը հաճախ կապված է մակաբուծային կամ նստակյաց կենսակերպի հետ։

Օրինակներ
երիզորդների մարսողական համակարգի բացակայությունը,
որոշ մակաբույծների զգայարանների թերզարգացումը։
Չնայած պարզեցմանը՝ օրգանիզմը կարող է լավ հարմարված լինել իր կենսակերպին։

Դարվինի էվոլյուցիոն տեսություն
Դարվինի տեսությունը բացատրում է, թե ինչպես են կենդանի օրգանիզմները ժամանակի ընթացքում փոխվում և զարգանում։ Ըստ Չարլզ Դարվինի՝ բոլոր տեսակները առաջացել են ընդհանուր նախնիներից և աստիճանաբար փոփոխվել են։

Էվոլյուցիայի շարժիչ ուժերը
1. Ժառանգական փոփոխություն
Օրգանիզմների մեջ առաջանում են տարբերություններ (փոփոխություններ), որոնք կարող են փոխանցվել սերունդներին։
Օրինակ՝ մի կենդանու մազածածկույթը կարող է ավելի խիտ լինել, ինչը կօգնի ցուրտ պայմաններում։ Այդ փոփոխությունները էվոլյուցիայի «հիմքն» են։

2. Գոյության կռիվ
Բոլոր օրգանիզմները պայքարում են գոյատևելու համար՝ սննդի, տարածքի, զուգընկերների համար։
Այդ պայքարը կարող է լինել՝

նույն տեսակի ներսում
տարբեր տեսակների միջև
արտաքին միջավայրի պայմանների դեմ
Ոչ բոլոր օրգանիզմներն են կարողանում գոյատևել։

3. Բնական ընտրություն
Սա ամենակարևոր գործընթացն է։
Այն օրգանիզմները, որոնք ունեն օգտակար հատկանիշներ, ավելի մեծ հավանականությամբ են գոյատևում և բազմանում։ Արդյունքում օգտակար հատկությունները տարածվում են սերունդների մեջ։

4. Օրգանիզմների հարմարվածություն
Ժամանակի ընթացքում օրգանիզմները հարմարվում են իրենց միջավայրին՝ ձեռք բերելով այնպիսի հատկանիշներ, որոնք օգնում են գոյատևել։

Օրինակներ՝

անապատային կենդանիների ջուր խնայող հատկություններ
ձյան մեջ ապրող կենդանիների սպիտակ գույն
Հարմարվածությունը էվոլյուցիայի արդյունքն է։

Ի՞նչ է մոդիֆիկացիոն փոփոխականությունը

Մոդիֆիկացիոն փոփոխությունը դա օրգանիզմի արտաքին հատկանիշների փոփոխությունն է շրջակա միջավայրի գործոնների ազդեցությամբ, որը չի դիպչում գեներին։

Հիմնական հատկանիշները.

Ոչ ժառանգական է. Քանի որ գենետիկական կոդը չի փոխվում, ձեռքբերովի հատկանիշը չի փոխանցվում սերունդներին (օրինակ՝ մարզված մկանները չեն ժառանգվում)։
Զանգվածային բնույթ. Միևնույն պայմանների ազդեցությամբ նույն տեսակի բոլոր առանձնյակները փոխվում են նույն ուղղությամբ (օրինակ՝ բոլոր մարդիկ արևի տակ մաշկի գույնը փոխում են)։
Դարձելիություն. Եթե միջավայրի գործոնը վերանում է, հատկանիշը կարող է վերադառնալ նախկին վիճակին։
Հարմարվողականություն. Այն օգնում է օրգանիզմին ավելի լավ գոյատևել փոփոխվող պայմաններում։
Ռեակցիայի նորմա

Սա այն սահմանն է, որի շրջանակներում կարող է փոփոխվել հատկանիշը։ Օրինակ՝ որքան էլ լավ կերակրեք կովին, նա չի կարող տալ անսահման քանակությամբ կաթ. այդ սահմանը որոշվում է նրա գեներով։

Օրինակներ.

Բույսեր. Միևնույն բույսի տերևները ջրի մեջ և օդում ունենում են տարբեր ձևեր։
Կենդանիներ. Ճագարների մազածածկույթի գույնի փոփոխությունը ջերմաստիճանից կախված։
Մարդ. Արևայրուքը կամ բարձրլեռնային վայրերում արյան մեջ էրիթրոցիտների քանակի ավելացումը։
Դասարանական աշխատանք․
Մոդիֆիկացիոն փոփոխությունների պատճառը
ա) գեների կառուցվածքի փոփոխությունն է
բ) շրջակա միջավայրի պայմաններն են
գ) քրոմոսոմների թվի փոփոխությունն է
դ) միայն հիվանդություններն են
Մոդիֆիկացիոն փոփոխությունները
ա) անշրջելի են
բ) շրջելի են
գ) միշտ մահացու են
դ) կապված չեն միջավայրի հետ
Մոդիֆիկացիոն փոփոխությունների օրինակ է
ա) աչքերի գույնի ժառանգումը
բ) մաշկի արևայրուկը
գ) արյան խմբի փոփոխությունը
դ) քրոմոսոմների քանակի փոփոխությունը

ւկը
գ) արյան խմբի փոփոխությունը
դ) քրոմոսոմների քանակի փոփոխությունը
Մոդիֆիկացիոն փոփոխությունները վերաբերում են
ա) միայն գենոտիպին
բ) միայն ֆենոտիպին
գ) գենոտիպին և ֆենոտիպին
դ) միայն ԴՆԹ-ին
Մոդիֆիկացիոն փոփոխությունների սահմանները կոչվում են
ա) մուտացիա
բ) ռեակցիայի նորմա
գ) գենոտիպ
դ) ալելներ
Մոդիֆիկացիոն փոփոխությունները
ա) ունեն հստակ սահմաններ
բ) սահմաններ չունեն
գ) կախված չեն միջավայրի
դ) միշտ նույնն են բոլոր օրգանիզմներում
Մոդիֆիկացիոն փոփոխությունները
ա) առաջացնում են նոր տեսակներ
բ) չեն առաջացնում նոր տեսակներ
գ) փոխում են գեների կառուցվածքը
դ) փոխանցվում են սերունդներին
Օրգանիզմի բարձրության փոփոխությունը սննդի ազդեցությամբ
ա) մուտացիա է
բ) մոդիֆիկացիա է
գ) ժառանգական հիվանդություն է
դ) քրոմոսոմային փոփոխություն է
Մոդիֆիկացիոն փոփոխությունների կենսաբանական նշանակությունն է
ա) վնասել օրգանիզմին
բ) հարմարվել միջավայրին
գ) նվազեցնել կենսունակությունը
դ) փոխել գենոտիպը

§20. ԷԼԵԿՏՐԱԿԱՆ ՀՈՍԱՆՔԻ ԱՇԽԱՏԱՆՔՆ ՈՒ ՀԶՈՐՈՒԹՅՈՒՆԸ

§21. ՋՈՈՒԼ-ԼԵՆՑԻ ՕՐԵՆՔԸ։ ՇԻԿԱՑՄԱՆ ԼԱՄՊ,ԿԱՐՃ ՄԻԱՑՈՒՄ, ԱՊԱՀՈՎԻՉՆԵՐ


§20Հարցեր և առաջադրանքներ

1. Ի՞նչ բանաձևով են հաշվում հոսանքի աշխատանքը։

Էլեկտրական հոսանքի աշխատանքը՝ A, հաշվվում է այսպես՝
A
=
U
⋅
I
⋅
t
A=U⋅I⋅t

որտեղ

A
A — աշխատանք (Ջոուլ),
U
U — լարում (Վոլտ),
I
I — հոսանքի ուժ (Ամպեր),
t
t — ժամանակ (վայրկյան)։
2. Ինչ է էլեկտրական հոսանքի հզորությունը և ինչ բանաձևով է հաշվվում։
Էլեկտրական հոսանքի հզորությունը ցույց է տալիս, թե ինչքան աշխատանք է կատարում հոսանքը մեկ վայրկյանում։

Հզորությունն հաշվվում է՝
P
=
A
t
P=tA

Եվ երբ աշխատանքը փոխարինում ենք վերևի բանաձևով՝
P
=
U
⋅
I
P=U⋅I

3. Հզորության միավորներ և նրանց կապը Վատտի հետ։
Հզորության հիմնական միավորն է՝ Վատտ ։
Այլ միավորներ՝

քիլիոն վատտ (կՎտ)՝ 1 կՎտ = 1000 Վատտ
մեգավատտ (ՄՎտ)՝ 1 ՄՎտ = 1 000 000 Վատտ
Այսինքն՝
1
 
կՎտ
=
1000
 
W
1կՎտ=1000W

4. Հոսանքի աշխատանքի ոչ համակարգային միավորը և նրա կապը ջոուլի հետ։
Ոչ համակարգային միավոր է՝ կիլոՎատ-ժամ (կՎտ·ժ)։

Կապը ջոուլի հետ՝
1
 
կՎտ
⋅
ժ
=
1000
 
W
⋅
3600
 
s
=
3
 
600
 
000
 
J
1կՎտ⋅ժ=1000W⋅3600s=3600000J

5. Լամպի հաշվարկներ (օրինակով)
Քայլ առ քայլ․

ա) Գտնել լամպի դիմադրությունը
Կարդացեք լամպի վրա նշված՝ լարում (U) և հզորություն (P)։
Եթե նշված է, օրինակ՝

U = 220 Վ
P = 60 Վտ
Դիմադրությունը՝
R
=
U
2
P
=
220
2
60
≈
806.7
 
Ω
R=PU2=602202≈806.7Ω

բ) Էներգիա 1 ամսում (30 օր՝ օրական 3 ժամ)

Էներգիան՝
E
=
P
⋅
t
E=P⋅t

t-ն՝
t
=
30
 
օր
⋅
3
 
ժ
=
90
 
ժ
t=30օր⋅3ժ=90ժ

դուք պետք է ստանաք՝
E
=
60
 
W
⋅
90
 
ժ
=
5400
 
W
⋅
ժ
=
5.4
 
կՎտ
⋅
ժ
E=60W⋅90ժ=5400W⋅ժ=5.4կՎտ⋅ժ

գ) Պոպիկ բյուջեի կորուստը

Տվյալներով՝ մեկ կՎտ·ժ-ի սակագինը համացանցում գտեք (օրինակ՝ 1 կՎտ·ժ ≈ 0.15 € կամ տեղական դրամով):

Եթե սակագինը՝
1
 
կՎտ
⋅
ժ
=
0.15
 
€
1կՎտ⋅ժ=0.15€

ապա
5.4
 
կՎտ
⋅
ժ
⋅
0.15
=
0.81
 
€
5.4կՎտ⋅ժ⋅0.15=0.81€

Այսինքն՝ մոտ 0.81 € է ծախսվել լամպի աշխատանքի վրա 1 ամսում։

§21 Հարցեր և առաջադրանքներ

1. Ի՞նչ բանաձևով են հաշվում հոսանքակիր հաղորդիչում անջատվող ջերմաքա-նակը:

2. Ձևակերպե՛ք Ջոուլ-Լենցի օրենքը։

3. Բացատրեք, թե ինչու է տաքանում հաղորդիչը, երբ նրա միջով հոսանք է անցնում:

4. Ինչպիսի՞ն է շիկացման լամպի կառուցվածքը:

5. Ի՞նչ է Էլեկտրական շղթայի կարճ միացումը: Ի՞նչ անցանկալի երևույթների կարող է հանգեցնել այն:

6. Ի՞նչ նպատակով են օգտագործում էլեկտրական ապահովիչը:

7. Ըստ փաստաթղթերի՝ որոշեք ձեր տանն օգտագործվող էլեկտրական թեյնիկի հզորությունը: Թեյնիկի մեջ ջուր լցրեք: Չափեք ջրի սկզբնական ջերմաստի-ճանը։ Միացրեք էլեկտրական թեյնիկը՝ ջուրը հասցնելով մինչև եռման ջեր-մաստիճանի և գրանցեք տաքացման ժամանակը։ Հաշվեք ջրի տաքացման համար անհրաժեշտ ջերմաքանակը, և այն ջերմաքանակը, որն անջատվում է թեյնիկի ջեռուցող սարքում՝ շնորհիվ հոսանքի ջերմային ազդեցության:

Համեմատեք այդ երկու ջերմաքանակները:

Թեմատիկ խնդիրներ

1. Բնակարանի տաքացման համար օգտագործվող 140 Օմ դիմադրություն ունեցող էլեկտրական ջերմատաքացուցիչը  նախատեսված է 3.5 Ա հոսանքի ուժի համար: Որքա՞ն էներգիա կծախսի այդ ջերմատաքացուցիչը  8 ժամ անընդհատ աշխատելու դեպքում:

2. Ավտոտնակում  էլեկտրական լամպը մոռացել էին անջատել: Որքա՞ն աշխատանք էր իզուր կատարվել 24 ժամում, եթե լամպը միացված էր 110 Վ լարման ցանցին և նրանով անցնող հոսանքի ուժը 0.8 Ա էր:

3. 50 Օմ դիմադրություն ունեցող էլեկտրական վարսահարդարիչը միացրեցին 127 Վ լարման ցանցին: Որքա՞ն աշխատանք կկատարի նրանում հոսանքը 15 րոպեի ընթացքում:

4. 6 Վ լարման և 2 Ա հոսանքի ուժի դեպքում համակարգչի մարտկոցի լիցքավորումը տևեց 1.5 ժամ: Որոշե՛ք հոսանքի կատարած աշխատանքը այդ ընթացքում:

5. 450 Վտ հզորություն ունեցող հեռուստացույցը, ըստ հաշվիչի ցուցմունքի, ծախսել է 360 կՋ էներգիա: Որքա՞ն ժամանակ է միացված եղել հեռուստացույցը:

6. Ճեպընթաց էլեկտրագնացքը, որի շարժիչների ընդհանուր հզորությունը 200 կՎտ է, շարժվում է 180 կմ/ժ միջին արագությամբ: Որքա՞ն աշխատանք են կատարում նրա էլեկտրաշարժիչները 560 կմ ճանապարհ անցնելիս:

7. Ի՞նչ ջերմաքանակ կանջատվի 80 վ-ում 40 Օմ դիմադրություն ունեցող ջեռուցիչ տարրում, եթե այն միացված է 120 Վ լարման ցանցին:

8. Հաղորդչի  դիմադրությունը 150 Օմ է, նրանով անցնող հոսանքի ուժը՝ 1.6 Ա: Ի՞նչ ջերմաքանակ կանջատվի նրանում 10 վ-ի ընթացքում:

9. Շղթայի տեղամասում միմյանց հաջորդաբար միացված են R1=40 Օմ և R2 =60 Օմ դիմադրություններով ռեզիստորներ: Տեղամասի ծայրերում լարումը 100 Վ է: 2 րոպեի ընթացքում ի՞նչ ջերմաքանակ կանջատվի հաղորդիչներից յուրաքանչյուրում: Պատասխանը գրել ամբողջ թվի ճշտությամբ:


10. Էլեկտրական ջեռուցչի0.017 Օմ⋅մմ2 /մ տեսակարար դիմադրությամբ պղնձե  սնուցող հաղորդալարի երկարությունը 1.5 մ է, լայնական հատույթի մակերեսը՝ 2 մմ2 : Որքա՞ն ջերմաքանակ կանջատվի այդ հաղորդալարում 25 րոպեի ընթացքում, եթե շղթայում հոսանքի ուժը 4 Ա է: