Месяц: Май 2023

Արայի, հանգած հրաբուխ ՀայաստանիԿոտայքի և Արագածոտնու մարզերի սահմանագոտում, Արագածից հարավ–արևելք, Քասաղ և Հրազդան գետերի միջև^[1]։ Արայի լեռը վերին երրորդական ժամանակաշրջանի հանգած հրաբուխ է։ Բարձրությունը՝ 2577 մետր։ Արայի լեռը կազմված է անդեզիտներից, անդեզիաներից և դացիաներից։ Լանջերը ծածկված են էլուվիալ նստվածքներով և մասնատված են ձորակներով։ Կլիման ցամաքային է, տեղումները՝ 300—400 մմ։ Ստորոտներում տարածված են գորշահողերով ծածկված օշինդթային կիսաանապատները, բարձրադիր մասերում՝ տափաստանները։ Հյուսիսային լանջին հանդիպում են կաղնու նոսր պուրակներ ու թփուտներ։ Արայի լեռան վրա է գտնվում Ծաղկեվանքը։ 

Ավելի վատ։ Ժակ Պրևեր

Ցեխոտ շանը թողեք ներս…
Ավելի վատ նրանց համար
ովքեր շուն չեն սիրում
ոչ էլ ցեխ
Ոտքից գլուխ ցեխոտ շանը թողեք ներս…
Ավելի վատ նրանց համար
ովքեր չեն սիրում ցեխ
ովքեր չեն հասկանում
ովքեր չգիտեն շանը
ովքեր չգիտեն ցեխը
շանը թողեք ներս…
որ թափահարում է ցեխը վրայից
ցեխը կարող ես լվանալ
շանը կարող ես լվանալ
և ջուրն էլ կարող ես լվանալ
բայց չես կարող լվանալ նրանց
ովքեր ասում են թե սիրում են շանը
պայմանով միայն…
ցեխոտ շունը մաքուր է
ցեխը մաքուր է
երբեմն ջուրն էլ մաքուր է
նրանք ովքեր ասում են՝ պայմանով միայն…
նրանք մաքուր չեն
բացարձակապես:

1. Ո՞րն  է ստեղծագործության ասելիքը։ 

2. Ո՞ր հատվածում է արտահայտված  գաղափարը։

1. Տրված բառերը դարձրո՛ւ հոգնակի և տեղադրի՛ր նախադասությունների մեջ:

Սուզանավ, ծովախորշ, լողափ, մանր, ծովափիղ, արկղ:

Ծովափղերը ավելի փոքր են, քան բծավոր փոկերը:

Փոկերն ափից շատ հեռու չեն գնում, մեծ մասամբ ծովախորշերի ու գետաբերանների մոտ են հանդիպում:

Խորտակված սուզանավերի անձնակազմերը փրկելու համար հատուկ սարք են ստեղծել, որն անվանում են Մոմսենի փրկարար զանգ:

Այս ու այն կողմ թափթփված արկղերը հուշում էին, որ երեկոն սովորական ավարտ չի ունեցել:

Մայրը խոշոր ելակներն ընտրեց մուրաբայի համար, իսկ մանրներով տորթը զարդարեց:

Մարդկանց շնաձկներից պաշտպանելու համար հատուկ ցանցեր են դրել Հարավային Աֆրիկայի, Ավստրալիայի, Մեքսիկական ծոցի բոլոր լողափների երկարությամբ:

2. Փակագծերում տրված բառերը պահանջվող թվով դի՛ր (եզակի կամ հոգնակի) և համապատասխանեցրո՛ւ նախադասությանը:

Կան ջրային խուզարկուներ, որոնք ծովերում ու օվկիանոսներում գանձեր են որոնում: Հայտնի են հեքիաթային հաջողություններ: Վագներն իր ընկերոջ հետ Ֆլորիդայի .ափի մոտ խորտակված իսպանական նավերից ավելի քան միլիոն դոլար արժեքով գանձեր է գտել: Բայց ավելի մեծ թիվ են կազմում այնպիսի որոնողներ, որոնք չեն կարողանում նույնիսկ որոնումների ծախսը փակել:

3.Բառակապակցությունների իմաստներն արտահայտի՛ր տրված բառերով:

Բնակչություն, զորք, երամ:

Մի երկրի բոլոր զինվորները, միասին թռչող թռչուններր, մի երկրի բոլոր քաղաքների ու գյուղերի բնակիչները:

Մի երկրի զորքը, միասին թռչող երամ, մի բնակչություն:

1203-բ,դ,զ; 1204-բ,դ,զ; 1205-բ,դ; 1206-բ,դ; 1219; 1220

1203.Հաշվե՛ք և պատասխանը կլորացրե՛ք մինչև տասնորդականները.

բ) 5,6 ⋅ (7,4 – 3,9)=19,6

7,4-3,9=3,5

3,5×5,6=19,6

դ) (9,4 – 8,7) ⋅ 1,4=0,98≈1

9,4-8,7=0,7

0,7×1,4=0,98

զ) (12,1 – 5,73) ⋅ 0,1=0,637≈0,6

12,1-5,73=6,37

6,37×0,1=0,637

1204.Թվերը կլորացրե՛ք մինչև հարյուրերորդականները, ապա կատարե՛ք հաշվումները.

բ) 24,35907 – 14,4346
24,36-14,43=9,93
դ) 11,4444 : 3,52222
11,44:3,52=3,25
զ) (17,6249 – 2,6951) : 3,729
17,62-2,7=14,92
14,92:3,73=4

1205.Կատարե՛ք հաշվումները` թվերը նախապես կլորացնելով մինչև
տասնորդականները, ինչպես նաև առանց կլորացնելու, ապա
համեմատե՛ք ստացված արդյունքները.
բ) (13,99 – 1,95) : (1,58 + 1,43)
13,99 – 1,95=12,04
1,58+1,43=3,01
12,04:3,01=4
(14 – 2) : (1,6 + 1,4)
14 – 2=12
1,6+1,4=3
12:3=4
4=4
դ) 10,54 : 21,08 – 0 : 0,5
10,54:21,08=0,5
0,048:0,48=0,05
0,5-0,1=0,4
10,5 : 21,1 – 0 : 0,4:
10,5:21,1=0,4976303317535545
0:0,4=0
0,4976303318-0=0,4976303318
0,4>0,2476303318

1206.Կլորացրե՛ք մինչև հարյուրերորդականները և համեմատե՛ք
թվերը.

բ) 2,254 և 2,256
2,25<2,26
դ) 12,129 և 12,131,
12,13=12,13

1219.Հետևյալ թվերը դասավորե՛ք աճման կարգով.

20-ի 7 %-ը=20×7/100=1,4

15-ի 8 %-ը=15×8/100=1,2

90-ի 3 %-ը=90×3/100=2,7

100-ի 5 %-ը=100×5/100=5

1,2; 1,4; 2,7; 5

1220.Գծե՛ք մի քառանկյուն, որի անկյուններից երկուսը բութ լինեն։

Կարդա՛ Ստ. Զորյանի ,,Մի գիշեր անտառում,, պատմվածքը:

1. Ո՞րն էր պատմվածքի ամենահետաքրքիր հատվածը: 

ւ քանի նրանց ձայնը լսվում էր, ես դեռ փոքրիկ հույս ունեի, թե կգան։ Բայց մեկ էլ հանկարծ ձայները կտրվեցին բոլորովին…

Ուրեմն շա՜տ հեռացան…

Ուրեմն ինձ էլ չե՜ն գտնի…

Հուսահատությունից սկսեցի կանչել բարձրաձայն.

— Էհե՜յ, Վանի՜… էհե՜յ…

Իմ փոքրիկ ձայնը ռումբի պես դրմբում էր անտառի խորքում և արձագանքներով կրկնվում.

— Հեեե՜…

Իսկ տղաների կողմից ոչ մի ձայն։

Իմ հուսահատությունն ու վախը կրկնապատվեց։ Սկսեցի կանչել ավելի սրտապատառ ձայնով.

— Վանի՜, հե՜յ, Վանի՜… էհե՜յ…

Ոչ մի պատասխան։

Տեսնելով ձայն չկա՝ սկսեցի լաց լինել։ Այդ ժամանակ հանկարծ ընկերներս, Վանու առաջնորդությամբ, ծիծաղելով դուրս եկան ծառերի հետևից։

2. Ի՞նչ խորհուրդ կտայիր տղաներին: 

Ես նրանց խորհուրս կտաի գնել վրան որպեսզի ոչ մի գայլ առավոտը չհանդիպել և նաև քնելուց առաջ կարող են հրացանի պատրոն գցեն անտռաը որպեսզի գայլերը հոտը զգան և չմոտիկանան։

1200-բ,դ,զ; 1202-բ,դ; 1214; 1215-բ,դ; 1216

1200. Գրե՛ք այն բոլոր թվանշանները, որոնք աստղանիշի փոխարեն գրելու դեպքում կլորացումը ճիշտ կատարված կլինի.

բ) 0,34 ≈ 0,3

դ) 25,038 ≈ 25,04

զ) 800,005 ≈ 800

1202. Հաշվե՛ք և պատասխանը կլորացրե՛ք մինչև հարյուրերորդականները.

բ) 12,4589 – 6,27 + 1,395=

1. 12,4589-6,27=6,1889
2. 6,1889+1,395=7,5839
3. 7,5839≈7,58

դ) 0,1 – 0,01 – 0,001

1. 0,1-0,01=0,09
2. 0,09-0,001=0,089
3. 0,089≈0,08

1214. Ճի՞շտ է արդյոք կազմված հետևյալ աղյուսակը.

2375

169 x 14 + 9 = 2375

Պատ.՝ճիշտ

9357

404 x 231 + 223 = 93547

Պատ.՝Սխալ

527345

35 x 15067 + 0 = 527345

Պատ.՝ճիշտ

46625

15 x 321 + 147 = 4962

Պատ.՝Սխալ

բ)(x+10)-56=344

1. x+10-56=344
2. x=344-10+56
3. x=390

դ)(x-90)-617=1000

1. x-90-617=1000
2. x=1000+90+617
3. x=1707

1216. Գրե՛ք երկու կանոնավոր և երեք անկանոն կոտորակներ, որոն- ցից յուրաքանչյուրի համարիչի և հայտարարի գումարը հավա- սար է 18‐ի։

4/14,5/13,14/4,15/3,13/5

Կարդա՛ ,,Կարդալ բայը չի սիրում հրամայական,, ստեղծագործությունը և պատասխանի՛ր հարցերին։

Առաջադրանքներ

Դուրս գրի՛ր անհասկանալի բառերը, բացատրի՛ր: 

Բնավ-Ամենևին, բոլորովին

Կենսակերպ-Ապրելաձև,ապրելակերպ

Դուրս բեր կարևոր մտքերը,  մեկնաբանիր: 

Կարդալու  ժամանակը  միշտ  գողացված  ժամանակն  է:  Ումի՞ց  գողացված:  Ասեմ,  գողացված՝  ապրելու  պարտավորությունից:

Հարցն  այն  չէ,  թե  ես  ունեմ  կարդալու  ժամանակ  (  ժամանակ,  որն  ի  դեպ  ոչ  ոք  ինձ  չի  տա),  այլ  այն՝  կնվիրեմ  ես  ինձ  ընթերցող  լինելու  երջանկությունը,  թե  ոչ:

Ի՞նչ եզրակացության եկար ստեղծագործությունը կարդալիս: 

Այն եզրակացության եկա, որ պետք չէ անպիտան բաների վրա ժամանակ ծախսել:

Բացատրի՛ր վենագիրը: 

Վերնագիրը ասում է, որ եթե մարդուն մի բան ստիպում էս և հրամայում նա այդ անում է ատելությամբ և չուզելով։

1197-բ,դ,զ, 1198-բ,դ,զ, 1199-բ,դ,զ; 1209; 1211; 1213

1197.Թիվը պակասորդով կլորացրե՛ք մինչև տասնորդականները.

բ) 28,2897=28,2

դ) 1,0625=1

զ) 6,0999=6

ը) 567,9111=567,9

1198.Թիվը հավելուրդով կլորացրե՛ք մինչև հարյուրերորդականները.

բ) 85,0639=85,07

դ) 0,9999=1

զ) 721,8957=721,9

 ը) 18,0936=18,1

1999.Ասե՛ք, թե մինչև որ կարգն է կլորացված թիվը.

բ) 734,82 ≈ 735

կլորացրած է մինչև թվի ամբողջ միավորը

դ) 0,563891 ≈ 0,6

կլորացրած է մինչև տասնորդական կարգը

զ) 0,102 ≈ 0

կլորացրած է մինչև ամբողջ միավորը

1209.Մետաղե ձողի երկարությունը 0 ջերմության դեպքում 1,5 մ է, իսկ 100օ
ջերմության դեպքում դառնում է 1,71 մ։ Քանի՞ տոկոսով է երկարում ձողը ջերմությունը 1օ -ով բարձրացնելիս։

1. 1,71×100/1,5=114
2. 114-100=14

14 %-ով

1211.Քանի՞ անգամ է յուրաքանչյուր հաջորդ դասի ամենամեծ կարգի միավորը մեծ նախորդ դասի ամենափոքր կարգի միավորից։

100000 անգամ

1213Քանի՞ անգամ է յուրաքանչյուր հաջորդ դասի ամենափոքր կարգի միավորը մեծ նախորդ դասի ամենամեծ կարգի մ :

10 անգամ

Ես շատ մարդկանց եմ հանդիպել, ովքեր ասում են, որ ուզում են ազատ լինել, բայց նրանք այդ բառի իմաստը չեն հասկանում։ Նրանք չեն ուզում անել իրենց տարրական պարտականննությունները, ասելով, որ ես պետք է ազատ լինեմ և չպետք է անեմ այն բաները, որոնք ես չեմ ուզում, և պարզապես սկսում են ծուլանալ և զբաղվել անբանությամբ, ասելով, որ նա ազատ է և անում է ինչ կուզի։ Ազատությունը դա ավելի շատ մարդու մտածելակերպի ազատությունն է, բայց ոչ ծուլություն։Ազատությունը դա մարդու կամքի ազատությունն էլ է, բայց ոչ փախուստ սեփական պարտականություններից։Ամեն մեկը պետք է ունենա իր սեփական ազատության չափերը, բայց չպետք է այն վերածի ծուլության։

1. Բացատրիր, թե ինչո՞ւ տրված բառերի հոգնակին ոչ թե -ներ, այլ -եր մասնիկով է կազմվել (բառի կազմությանն ուշադրաթյուն դարձրո՛ւ):

Նախապապ-եր, ծովաշն-եր (փոկեր), հնդկահավ-եր, ճակատամարտ-եր, լաստանավ-եր, դաշտավայր-եր, գետաձի-եր:

Այն կազմվում է եր ով, քանի որ վերջին արմատը միավանկ է։

2.Երկու խմբի գոյականները նախ վանկատի՛ր, հետո դրանց հոգնակին կազմի՛ր և օրինաչափությունը բացատրի՛ր:

Օրինակ՝

ար — կըղ, նը — կար,

արկղ — արկղեր, նկար — նկարներ:

Ա. Վագր, աստղ, սանր, անգղ, կայսր, զեբր:

Վա-գըր

վագրեր

աս-տըղ

աստղեր

սա-նըր

սանրներ

ան-գըղ

անգղներ

կայ-սըր

կայսրեր

զե-բըր

զեբրեր

Բոլորի հոգնակին կազմվում է եր ով, քանի որ վերջի վանկում կա գաղտնավանկի ը

Բ. Խրճիթ, ձկնիկ, դպրոց, գրիչ, կռիվ, գլուխ, տղա, կրակ:

խըր-ճիթ

խրճիթներ

ձըկ-նիկ

ձկնիկներ

դըպ-րոց

դպրոցներ

գիր-իչ

գրիչներ

կը-ռիվ

կռիվներ

գը-լուխ

գլուխներ

տը-ղա

տղաներ

կը-րակ

կրակներ

Բոլորի հոգնակին կազմվում է ներ-ով, քանի որ վերջին վանկում գաղտնավանկի ը չկա

3. Տրված գոյականները դարձրո՛ւ հոգնակի և տեղադրի՛ր նախադասությունների մեջ:

Անգղ, կեղտաջուր, աստղ, գետաձի, հեռագիր, ճակատամարտ:

Երկնքում մեկ-մեկ վառվեցին աստղերը, ամեն ինչ լռեց:

Հին զինվորը հիշում է բոլոր ճակատամարտերը, որոնց ինքը մասնակցել է:

Ցրիչը մեկ ժամում բոլոր հեռագրերը բաժանեց:

Միայն անգղեր էին սավառնում այդ բերդի վրա:

Հետո գետաձիեր դուրս եկան ջրից ու լայն բացելով ահռելի երախները, խոնարհվեցին հանդիսատեսներին:

Կեղտաջրերը ամեն օր գետն են լցվում ու հոսում դեպի ծով: