. Տրված գործիական հոլովաձևերի վերջավորություններն առանձնացրո՛ւ և գտի՛ր Ա ևԲ խմբերի բառերի գործիական հոլովի կազմության տարբերությունը:

Ա. Շղարշով, լույսով, այգիով, տարով, հորաքրոջով, ընկերոջով:

Ով
Բ. Արյամբ, հեռացմամբ, խնդությամբ, նկարչությամբ, հիացմամբ:

ամբ, ությամբ

2. Կազմի՛ր տրված բառերի ներգոյական հոլովը: Առանձնացրո՛ւ այն բառերը, որոնք ներգոյական հոլով չունեն: Երկինք, ծով, մարդ, աղջիկ, հող, դպրոց, երեխա, դասարան, տուն, հերոսություն, գյուղ, ճանապարհ, քաղաք, գարուն, այգի, րոպե:

երկնքում, ծովին, մարդու, աղջկա, հողի, դպրոցի, երեխայի, դասարանի, տանը, հերոսության, գյուղում, ճանապարհին, քաղաքում, գարնան, այգում, րոպեի:

3. Տրված բառակապակցությունների  իմաստներն արտահայտի՛ր մեկ բառով: Ո՞ր հոլովներով են դրվում այդ բառերը:

Կիրճի մեջ, հանրապետության մեջ, ամպերի մեջ, գոմի մեջ, օվկիանոսի մեջ:

Գագաթի վրա, հողի վրա, այգիների վրա, սեղանի վրա, աստիճանների վրա:

1. Պարզի՛ր, թե քերականական ո՛ր հատկանիշի  հիման վրա է կազմվել յուրաքանչյուր խումբը (խմբի բոլոր բաոերն ի՞նչ ընդհանուր հատկանիշ ունեն):

Ա. Ուրարտու, Արա Գեղեցիկ, Արագած, Արգիշտի, Նեղոս, Վահան Տերյան, «Անուշ», Ռուսաստանի Դաշնություն: Հատուկ անուն

Բ. Մանկություն, միամտություն, ուրախություն, սուգ, վիշտ, ահ, հնարավորություն: Վերացական

Գ. Հայր, մայր, մարդ, կին, ընկեր, եղբայր, հոգեբան, ուսանողուհի, դերասանուհի, անձնավորություն: Անձնանիշ

2. Տրված խմբերի գոյականները հոգնակի դարձրու և բացատրի՛ր օրինաչափությունը:

Ա․ Ուժեր, տարրեր, ծովեր, նավեր, կույտեր, բերդեր, շենքեր:

Բ. ճանապարհներ, գաղտնիքներ, հրաշքներ, մեքենաներ, շրջաններ, շինություններ, նավահանգիստներ:

Գ. Գառներ, դռներ, մատներ, մկներ, թոռներ, ձկներ, լեռներ, բեռներ:

Դ. Աստղեր, արկղեր, վագրեր, անգղեր, սանրեր:

Ե. Ծովածոցեր, սուզանավեր, դաշտավայրեր, շնագայլեր, հեռագրեր, լրագրեր:

Զ. Քարտաշներ, գրագիրներ, լեռնագործներ, բեռնակիրներ:

է. Մարդիկ, կանայք:

3. Բացատրի´ր, թե ինչի՛ հիման վրա են խմբավորված գոյականները:

Ա. Երեխա, կատակ, ընկեր, դաշտ, այգի, ուղղություն:  Ուղիղ ձևով
Բ. Երեխայի(ն), կատակից, ընկերոջ(ը), դաշտով, այգում, ուղղությամբ: Հոլովված

4. Տրված բառերի սեռական հոլովը կազմի՛ր, ընդգծի՛ր վերջավորությունները և բացատրի´ր Ա  և Բ խմբերի բառերի սեռական հոլովաձևերի տարբերությունը:

Ա Պատուհանի, մարդու, գարնան, գիշերվա, կնոջ:
Բ. Տան, շան, գեղեցկության, հոր, մոր, եղբոր:

Ա-ում արտաքին հոլով է, իսկ Բ-ում՝ ներքին հոլով։

5. Տրված բառերի բացառական հոլովը կազմի՛ր, դրանց վերջավորություններն ընդգծի՛ր և բացատրի՛ր Ա և Բ խմբերի բառերի բացառական հոլովաձևերի տարբերությունը:

Ա. Ամպից, սառույցից, տանտիկնոջից, ձմռանից, ամսից, րոպեից:
Բ. Բալենուց, մարդուց, ամուսնուց, ընկերուհուց, գինուց:

1. Փորձի´ր պարզել, թե ընդգծված ածականները  ո՛ր խոսքի մասի իմաստով են  գործածվել:

Անվերջ սպիտակը հոգնեցրել է, ուրիշ գույների եմ ուզում նայել: — Գոյական:

Կապույտը կբերեմ, դա քեզ շատ է սազում: — Գոյական:

Խոսում էր աշխարհի չարից  ու բարուց: — Գոյական:

Ավելի լավին  ու կատարյալին  է ձգտում: — Գոյական:

Մեղավորները կանգնել էին գլխահակ ու ամոթահար: — Գոյական:

Շատ չար խոսեց, կարծես թե մեղադրում էր բոլորին: — Մակբայ:

Կանգնել ու մեղավոր ժպտում էր: — Մակբայ:

2. Ընդգծված բառերը որտե՞ղ են գործածվել որպես կապ, որտե՞ղ` որպես այլ խոսքի մասեր (կապերն ընդգծի՛ր):

Առաջ նա բոլորովին չէր մտածում իր արարքների մասին:
Որոշել էր ծովափ գնալուց առաջ լողալ սովորել:
Մի հաստ շապիկ հագավ բաճկոնի տակից, բայց էլի մրսում էր:
Սեղանի վրա  թափթփված թղթերի ու գրքերի մեջ մի կաշեկազմ տետր կար:
Վրան խոսել էին քրոջ երեսից:
Երեսից հասկացա, որ բոլորովին էլ գոհ չէ:

3. Տրված գոյականները չորս խմբի բաժանի՛ր ըստ կազմության:

Մայրցամաք, գոյություն, գետին, ողբերգություն, գազան, նախաճաշ, ցնցում, արտասահման, ճամփա, ուժ, զոհ, նավ, նավահանգիստ, նավակ, հայրենիք, վերադարձ, մայրաքաղաք, օտարամոլություն:

1. պարզ — գետին, գազան, ցնցում, ճամփա,  ուժ, զոհ, նավ, հայրենիք
2. բարդ — Մայրցամաք, նավահանգիստ, մայրաքաղաք, նախաճաշ
3. ածանցավոր — գոյություն, արտասահման, նավակ, վերադարձ
4.  բարդածանցավոր — ողբերգություն, օտարամոլություն

4.Տրված գոյականներից նորերը կազմի՛ր` ուհի, ստան, ոց, ություն ածանցներով:

Հայ, դպիր, այգի, բույր, ծառ, բժիշկ, պարսիկ:

ուհի — հայուհի, բժշկուհի, պարսկուհի

ստան — հայաստան, այգեստան, բուրաստան, ծառաստան, պարսկաստան

ոց — հայոց, դպրոց

ություն — հայություն, դպրություն, բժշկություն, պարսկություն

5.Տրված բայերից  ածանցավոր գոյականներ կազմի՛ր և ածանցներն ընդգծի՛ր:

Նկարել — նկարիչ, նկարչություն, նկարչական.

գրել — գրիչ, գրող, գրություն

զարթնել — զարթուն, զարթնած, զարթոնք

թափել — թափոն, թափող, թափելիք

ուսուցանել — ուսուցանող, ուսուցիչ,ուսուցարան, ուսումնարան

քերել — քերիչ, քերող, քերած

վարել — վարող, վարորդ, վարիչ,

հաճախել — հաճախորդ, հաճախություն, հաճախակի

բախել — բախիչ, բախող

հնչել — հնչող, հնչյուն, հնչուն

վազել — վազող, վազորդ, վերավազել

հանել — հանող, հանիչ, վերահանել

շարժել — անշարժություն, շարժիչ, շարժուն

մոտենալ — մոտեցում, մոտեցող, մոտեցնել

կոշտանալ — կոշտություն, կոշտացնող, կոշտացած

1. Տրված բառերի գործիական հոլովի ձևերով կազմի՛ր նախադասություններ:

Հայր, ծաղիկներ, բոլոր, ոչ մեկ, հասնել, հեռանալ։

2. Տրված հարցական դերանունները չորս խմբի բաժանի՛ր ըստ նրա, թե ո՛ր խոսքի մասին են վերաբերում:

Ո՞վ, ի՞նչ, ինչպիսի՞, որպիսի՞, ո՞ր, քանի՞, ո՞րերորդ, ինչքա՞ն, որքա՞ն, որչա՞փ, որտե՞ղ, ո՞ւր, ե՞րբ:

Գոյական— Ո՞վ, ի՞նչ

Ածական — ինչպիսի՞, որպիսի՞

Թվական — քանի՞, ո՞րերորդ, ինչքա՞ն, որքա՞ն, ո րչա՞փ

Կապ — ո՞ր, որտե՞ղ, ո՞ւր, ե՞րբ

3.Փորձի՛ր բացատրել դերբայների նման խմբավորումը:

Ա. Անկատար`ընկնում (եմ), մեծանում (եմ): Վաղակատար` ընկել (եմ), մեծացել (եմ): Ապակատար` ընկնելու (եմ), մեծանալու (եմ): Ժխտական (չեմ) ընկնի, (չեմ) մեծանա:

Բ. Անորոշ` ընկնել, մեծանալ: Համակատար` ընկնելիս, մեծանալիս: Ենթակայական` ընկնող,մեծացող: Հարակատար` ընկած, մեծացած:

. Նախորդ վարժության մեջ տրված բառերից որը ի՞նչ հարցի է պատասխանում և փորձի՛ր բացատրել խոսքի մասերի նման խմբավորումը:

Ա. Գոյական, ածական, թվական, դերանուն, բայ, մակբայ:

Գոյական — ով, ովքեր, ինչ, ինչեր

Ածական — ինչպիսի

թվական — ցույց է տալիս քանակը կամ թիվը։ քանի, որքան, ինչքան

դերանուն — որոնք, ում, ով

բայ — ինչ անել , ինչ լինել

մակբայ — ինչպես

Բ. Կապ, շաղկապ, ձայնարկություն, վերաբերական բառեր:

Կապ — օգտագործվում է բառերի կամ նախադասությունների կապակցման համար:

շաղկապ — վերաբերելով, թե ինչպես են բառերը կամ նախադասությունները իրար կապված:

ձայնարկություն — տարբեր զգացմունքներ արտահայտելու համար օգտագործվող բառեր:

վերաբերական բառեր — նախադասություններում վերաբերող կամ բացատրող ձևով ներկայացված բառեր:

Ա շարք — նյութական խոսքի մասեր

Բ շարք — ոչ նյութական խոսքի մասեր

2. Հարցական դերանունները փոխարինի՛ր այնպիսի բառերով, որոնք ընդգծված առարկաներին (ենթականերին) ինչ-որ հատկանիշ վերագրեն:

Պարզվեց, որ գաղտագողի մոտեցող մարդը ճարպիկ է:

Քաղաքում պտտվող լուրերը տխուր  էին:

Եվրասիա մայրցամաքը ամենամեծն է:

Խորհրդավոր այցելուները տասսն են:

Այդ մրցույթի մասնակիցները հինգն են:

Մեր դպրոցը շրջանում առաջինն է:

Մեր արձակուրդը չի վերջանում :

Աշունը դեղնացրել է դաշտերը, այգիներն ու անտառները:

3. Բառակապակցություններ կազմի՛ր` Ա խմբի մակբայներն ավելացնելով Բ խմբի ածականներին ու բայերին:

Ա. Շատ, փոքր-ինչ, համարյա, հազիվ, արագ:
Բ. Դեղին, հանգիստ, մեծ, հուզվել, հանգստանալ, լաց լինել:

Շատ — հանգիստ, մեծ, հուզվել, հանգստանալ, լաց լինել

փոքր — ինչ — դեղին, հանգիստ, լաց լինել

համարյա — դեղին, մեծ հուզվել, լաց լինել

1. Բառակապակցությունների իմաստներն արտահայտի՛ր բաղադրյալ բառերով:

Մանր նկարներ անող — մանրանկարիչ

թռչուններ բուծելու տեղ — թռչնաբուծարան

գյուղի տնտեսությանը հատուկ — գյուղատնտեսական

միտք հղանալը — մտահղացում

արդյունք ունեցող — արդյունավետ

աշխատանքը սիրելը — աշխատասեր

հավասար կշիռ ունենալը — հավասարակշիռ

բառերի մասին գիտություն — բառագիտություն

2. Տրված բաղադրյալ բառերի իմաստներն արտահայտի՛ր բառակապակցություններով:

Մատնաչափ — մատի չափ

կիսագունդ — գնդի կես

անհարթ — ոչ հարթ

անտեսանելի — տեսանելի չլինող

ինքնաշարժ — ինքնուրույն շարժվող

սկզբնական — սկիզբը ցուցող

արեմտաեվրոպական — արևմտյան Եվրոպա

աստղադիտարան — աստղ տեսնելու տեղ

համաշխարհային — ամբողջ աշխարհով տարածված

հավասարաչափ — հավասար չափ ունեցող

3. Տրված բառերը բաժանի՛ր ըստ խոսքի մասի պատկանելության գոյական, ածական, թվական, դերանուն, բայ, մակբայ, կապ, շաղկապ, ձայնարկություն, վերաբերական:

գոյական — թութակ, հովիվ, կացին,

ածական — դանդաղ, արագ, դեղին, երկար,

թվական — Հարյուր իննսուներեք, երրորդ

դերանուն — դու, բոլորը,

բայ — ընկերանալ, կրկնել, մտերմանալ

մակբայ — անշուշտ, կամաց-կամաց, հավանաբար, կարծես

կապ — վրա, բացի

շաղկապ — թե, որպեսզի, որովհետև

ձայնարկություն — վա՜յ,ա՜խ, է՜