1. .Բրեստ-Լիտովսկի հաշտության պայմանագիր 1918 թ. մարտի 3
· Կնքվեց Խորհրդային Ռուսաստանի և Քառյակ դաշինքի երկրների միջև։
· Ռուսական զորքերը դուրս էին բերվում Կովկասից։
· Կարսը, Արդահանը և Բաթումը վերադարձվում էին Օսմանյան կայսրությանը։
2.Բաթումի պայմանագիր (1918 թ. հունիսի 4)
Կնքվեց Հայաստանի Հանրապետության և Օսմանյան կայսրության միջև։
· Հայաստանը ճանաչվում էր որպես անկախ պետություն,
· Սակայն տարածքը կրճատվում էր մինչև շուրջ 12 հազ. քառ. կմ,
· Օսմանյան կայսրությունը ստանում էր լայն ռազմական և տնտեսական արտոնություններ։
3.Մուդրոսի զինադադար1918 թ. հոկտեմբերի 30
· Կնքվեց Անտանտի և Օսմանյան կայսրության միջև։
· Օսմանյան զորքերը դուրս էին բերվում Անդրկովկասից։
· Ստեղծեց նոր քաղաքական իրավիճակ տարածաշրջանում։
4. Սևրի պայմանագիր (1920 թ. օգոստոսի 10)
Կնքվեց Անտանտի պետությունների և Օսմանյան կայսրության միջև։
· Նախատեսում էր «Միացյալ և Անկախ Հայաստան» ստեղծում,
· Վիլսոնի իրավարար վճռով Հայաստանին պետք է միացվեին Վանի, Բիթլիսի, Էրզրումի և Տրապիզոնի նահանգները,
· Սակայն պայմանագիրը գործնականում չիրականացվեց։
5. Ալեքսանդրապոլի պայմանագիր (1920 թ. դեկտեմբերի 2)
Կնքվեց Հայաստանի Հանրապետության և Քեմալական Թուրքիայի միջև։
· Հայաստանը հրաժարվում էր Սևրի պայմանագրից,
· Զրկվում էր զգալի տարածքներից,
· Սահմանափակվում էր հայկական բանակը։
6. Մոսկվայի պայմանագիր (1921 թ. մարտի 16)
Կնքվեց Խորհրդային Ռուսաստանի և Քեմալական Թուրքիայի միջև։
· Նախանշվեց հայ-թուրքական սահմանը,
· Կարսը և Սուրմալուն անցան Թուրքիային,
· Նախատեսվեց Նախիջևանի ինքնավարություն Ադրբեջանի կազմում։
7. Կարսի պայմանագիր (1921 թ. հոկտեմբերի 13)
Կնքվեց Թուրքիայի և խորհրդային հանրապետությունների (Հայաստան, Ադրբեջան, Վրաստան) միջև։
· Վերահաստատեց Մոսկվայի պայմանագրի սահմանները,
· Վերջնականորեն ամրագրեց հայ-թուրքական սահմանը։
Հասմիկ Մելքոնյանի ուսումնական բլոգ 