Հասմիկ Մելքոնյանի ուսումնական բլոգ

Վերաբերական՝ վերաբերմունքային իմաստ
Եղանակավորում կամ երանգավորում են նախադասությունը կամ նրա որևէ անդամ:
Օրինակ՝ Բարեբախտաբար, ամեն ինչ հրաշալի անցավ:
Ո՞րն է ,,բարեբախտաբարի,, դերը այս նախադասության մեջ:

1. Վերաբերականները սովորաբար եղանակավորում են ամբողջ նախադասությունը և կապվում են հիմնականում ստորագյալի հետ: Օր՝. Դժբախտաբար չի եկել:
2. Վերաբերականները կարող են դրվել նաև նախադասության այլ անդամների վրա:
   Նույնիսկ Վահեն այսօր լուծեց խնդիրը:
   Վահեն նույնիսկ այսօր լուծեց խնդիրը
   Վահեն այսօր նույնիսկ խնդիրը լուծեց:

Ըստ իրենց արտահայտած վերաբերմունքային կամ երանգային իմաստի՝ վերաբերականները բաժանվում են հետևյալ տեսակների՝

· հաստատական

· ժխտական

· երկբայական

· գնահատողական

· սաստկական

· սահմանափակման

1. Նշված վերաբերականները, ըստ արատահայտած երանգային իմաստի, տեսակավորի՛ր՝ իհարկե, կարծես թե, անպայման, մի՞թե, բարեբախտաբար, դժբախտաբար, նույնիսկ, մանավանդ, գոնե, միայն, ոչ:
   իհարկե-հաստատական, կարծես թե-երկբայական, անպայման-հաստատական, մի՞թե-երկբայական, բարեբախտաբար-գնահատողական, դժբախտաբար-գնահատողական, նույնիսկ-սաստկական, մանավանդ-սաստկական, գոնե-սահմանափակման, միայն-սահմանափական, ոչ-ժխտական:

Ըստ կազմության վերաբերականները լինում են պարզ, բարդ և ածանցավոր:

2. Տրված վերաբերականները գրի՛ր ըստ կազմության՝ գոնե, նույնիսկ, իբր, անպատճառ, իբրև թե, ահա, կարծես թե, բարեբախտաբար:

Պարզ-գոնե, իբր, ահա

բարդ-նույնիսկ, իբրև թե, կարծես թե

ածանացավոր-անպատճառ

բարդածանցավոր-բարեբախտար

3. Կետադրի՛ր տրված նախադասությունները

Իրոք, նրան չէր հաջողվել որևէ աշխատանք գտնել:

Ո՛չ, դա միայն ինձ է վերաբերում:

Ընկերս, անշուշտ, միշտ ինձ հետ է:

Արդյո՞ք լուծում ունի այս հարցը:

4. Գտի՛ր վերաբերականները, նշի՛ր տեսակը:

Իմ ուզածի պես էլ եղավ: -էլ, սաստկական

Իհարկե իմ սրտով է այդ պատմությունը: -իհարկե, հաստատական

Գեթ մի բառ ասա, մի բան խոսիր:-գեթ, սահմանփակային

Ցավոք, մեզնից ոչինչ կախված չէր:-ցավոք, գնահատողական

Թերևս այս մասին նորից խոսենք:-թերևս, երկբայական

Այդ պատմությունը, ո՛չ, չի կարող որևէ դեր ունենալ: -ոչ, ժխտական

5. Հարցերին պատասխանի՛ր վերաբերականների միջոցով:
6. Դու վստահո՞ւմ ես ընկերներիդ:-իհարկե
7. Գո՞հ ես տանն անցկացրածդ օրերից:-Անկասկած
8. Համացանցը քեզ օգնո՞ւմ է:-կարծես թե
   Դու մտածի՛ր հարց ընկերոջդ համար, թող պատասխանի վերաբերական գործածելով:

1.Տրված բառերին ավելացնելով ինչքա՞ն, ինչպե՞ս, ե՞րբ, ո՞ւր հարցերին պատասխանողլրացումներ` կազմի´ր բառակապակցություններ: Անհանգստանալ,  սովորել, ուղևորվել, կեղտոտվել:

Անհանգստանալ — ինչքա՞ն անհանգստանալ (շատ անհանգստանալ)

• Սովորել — ինչպե՞ս սովորել (ուշադիր սովորել)

• Ուղևորվել — ե՞րբ ուղևորվել (առավոտյան ուղևորվել)

• Կեղտոտվել — ո՞ւր կեղտոտվել (դրսում կեղտոտվել)

2.Տրված բառակապակցությունների մեջ ընդգծի´ր այն բառը, որ գլխավորն է (լրացյալը), և գրի՛ր, թե ի՛նչ հարցի է պատասխանում լրացումը:
Օրինակ`

հրաշագործ դեղ — ինչպիսի՞ դեղ:

Մեքենաների օգնությունը, լավ բերք, արդյունաբերական ձեռնարկություններ, ֆիզիկոսների ընկերություն, գործարանի ծխնելույզներ, հատել անտառը, քաղաքումհանդիպել, ընկերներին հրավիրել, արագ տարածվել, հանդիպել խոչընդոտների:

1. Մեքենաների օգնությունը — օգնությունը (ինչի՞ օգնությունը՝ մեքենաների)

2. Լավ բերք — բերք (ինչպիսի՞ բերք՝ լավ)

3. Արդյունաբերական ձեռնարկություններ — ձեռնարկություններ (ինչպիսի՞ ձեռնարկություններ՝ արդյունաբերական)

4. Ֆիզիկոսների ընկերություն — ընկերություն (ու՞մ ընկերություն՝ ֆիզիկոսների)

5. Գործարանի ծխնելույզներ — ծխնելույզներ (ինչի՞ ծխնելույզներ՝ գործարանի)

6. Հատել անտառը — հատել (ի՞նչը հատել՝ անտառը)

7. Քաղաքում հանդիպել — հանդիպել (որտե՞ղ հանդիպել՝ քաղաքում)

8. Ընկերներին հրավիրել — հրավիրել (ո՞ւմ հրավիրել՝ ընկերներին)

9. Արագ տարածվել — տարածվել (ինչպե՞ս տարածվել՝ արագ)

10. Հանդիպել խոչընդոտների — հանդիպել (ի՞նչի հանդիպել՝ խոչընդոտների)

1. Զույգ նախադասությունները միացրո՛ւ, մեկ բարդ նախադասություն դարձրո՛ւ ` քանի ձևով կարող ես:

Փողոցի ծայրը բաժանվում է նեղ ճանապարհների: Դրանք տանում են դեպի այգիները:
Զրույցը լռում էր: Նրանք լսում էին ջրերի ձայնը:
Գուցե այդպիսին է եղել աշխարհը այն ժամանակ: Քարածուխի հսկա շերտեր են գոյացել և շերտերի վրա պահել վաղուց անհետացած բույսերի ու սողունների հետքեր:
Վեր բարձրանալիս որսորդը զգաց: Մեկը հետևում է իրեն:
 Անունը Ծիրանի տափ է: Ծիրանի ոչ մի ծառ չկա այնտեղ: 
ժամանակին հսկաներ են ապրել: Իհարկե, այդ ձորերը նրանց համար առուներ են եղել:
Շինականին քարափի գլխի հովը դուր եկավ: Կալին կալսածը հեշտ կլիներ քամուն տալ:
Ես ուրախ կլինեմ: Ամեն ինչ կկարգավորվի:
Դու քաջ ես ու անձնվեր: Դու կարդարացնես մեր հույսերը: Մարդու արյունատար մազանոթների ընդհանուր 

երկարությունը հարյուր հազար կիլոմետրի է հասնում: Դա հասարակածից երկուսուկես անգամ երկար է:

1. Փողոցի ծայրը բաժանվում է նեղ ճանապարհների, որոնք տանում են դեպի այգիները։

Փողոցի ծայրը բաժանվում է նեղ ճանապարհների, և դրանք տանում են դեպի այգիները։

Երբ փողոցի ծայրը բաժանվում է նեղ ճանապարհների, դրանք տանում են դեպի այգիները։

2. Զրույցը լռում էր, որովհետև նրանք լսում էին ջրերի ձայնը։

Զրույցը լռում էր, և նրանք լսում էին ջրերի ձայնը։

Քանի որ նրանք լսում էին ջրերի ձայնը, զրույցը լռում էր։

3. Գուցե այդպիսին է եղել աշխարհը այն ժամանակ, քանի որ քարածուխի հսկա շերտեր են գոյացել և պահել վաղուց անհետացած բույսերի ու սողունների հետքեր։

Աշխարհը, գուցե, այն ժամանակ այդպիսին է եղել, քանի որ քարածուխի հսկա շերտեր են գոյացել ու պահել վաղուց անհետացած բույսերի ու սողունների հետքեր։

4. Վեր բարձրանալիս որսորդը զգաց, որ մեկը հետևում է իրեն։

Որսորդը զգաց, որ մեկը հետևում է իրեն, երբ վեր էր բարձրանում։

5. Անունը Ծիրանի տափ է, սակայն այնտեղ ոչ մի ծիրանի ծառ չկա։

Չնայած անունը Ծիրանի տափ է, այնտեղ ոչ մի ծիրանի ծառ չկա։

6. Ժամանակին հսկաներ են ապրել, ուստի այդ ձորերը նրանց համար առուներ են եղել։

Երբ ժամանակին հսկաներ են ապրել, այդ ձորերը նրանց համար առուներ են եղել։

7. Շինականին քարափի գլխի հովը դուր եկավ, քանի որ կալին կալսածը հեշտ կլիներ քամուն տալ։

Քարափի գլխի հովը դուր եկավ շինականին, որովհետև կալին կալսածը հեշտ կլիներ քամուն տալ։

8. Ես ուրախ կլինեմ, եթե ամեն ինչ կարգավորվի։

Եթե ամեն ինչ կարգավորվի, ես ուրախ կլինեմ

9. Դու քաջ ես ու անձնվեր, ուստի կարդարացնես մեր հույսերը։

Քանի որ դու քաջ ես ու անձնվեր, դու կարդարացնես մեր հույսերը։

10. Մարդու արյունատար մազանոթների ընդհանուր երկարությունը հարյուր հազար կիլոմետրի է հասնում, ինչը հասարակածից երկուսուկես անգամ երկար է։

Հարյուր հազար կիլոմետրի հասնող մարդու արյունատար մազանոթների ընդհանուր երկարությունը հասարակածից երկուսուկես անգամ երկար է։

2. Ըստ տրված կաղապարների`նախադասություններ կազմի´ր: Բարդհամադասակա՞ն, թե՞ստորադասական նախադասություններ ստացվեցին:

……………, և……………..:

……………, ու…………….:

……………, կամ………….:

……………, և………………:

……………, կամ…………..:

Ե՛վ…….., և՛………..:
Ո՛չ………., ո՛չ………:
Թե՛………., թե՛………:
Կամ………., կամ………:

……………….., թե՞…………….:

1. Երևանի փողոցները լի են մեքենաներով, և երթևեկությունն այստեղ բավականին ծանրաբեռնված է։ (Բարդ համադասական)

2. Արևը մայր էր մտնում, ու երկինքը ծածկվում էր կարմրավուն շողերով։ (Բարդ համադասական)

3. Կարող ես գնալ դասի, կամ մնալ տանը և կրկնել նյութը։ (Բարդ համադասական)

4. Անին ուշացավ դասից, և ուսուցիչը նկատողություն արեց։ (Բարդ համադասական)

5. Կամ դու ինձ կասես ճշմարտությունը, կամ ես ինքս կպարզեմ այն։ (Բարդ համադասական)

6. Ե՛վ Արմինեն, և՛ Մարինեն մասնակցեցին մրցույթին։ (Բարդ համադասական)

7. Ո՛չ ձմեռը, ո՛չ գարունը չեն կարող խանգարել մեր ճանապարհորդությանը։ (Բարդ համադասական)

8. Թե՛ Արեգը, թե՛ Դավիթը մեծ հաջողությունների են հասել սպորտում։ (Բարդ համադասական)

9. Կամ կգնանք կինո, կամ կանցկացնենք երեկոն տանը։ (Բարդ համադասական)

10. Չգիտեմ, թե դու կգաս, թե՞ ոչ։ (Բարդ ստորադասական)