Հասմիկ Մելքոնյանի ուսումնական բլոգ

Ամանորի ծիսակարգը բազմազան էր, բայց սկսվում էր ամենասովորական մաքրությունից: Տունը, ամբարը, ախոռը, մարմինը մաքրելը և Նոր տարին մաքուր սկսելը ամենաառաջին պայմանն էր: Նորոգվում էին հին իրերն, իսկ խափանվածները՝ դեն նետվում: Հետո սկսվում էր տան ձևավորման պատասխանատու հատվածը: Զարդարանքներն ունեին ոչ միայն գեղագիտական, այլ նաև չարխափան նշանակություն: Ամանորի նախօրեից սկսած օջախի կրակը չէր մարվում, իսկ կրակին անընդհատ ջուր էր եռում: Եթե ընտանիքում գժտություն կար, աշխատում էին լուծել գժտության առիթը, հաշտեցնել գժտվածներին: Նույն կերպ գժտվածներին փորձում էին հաշտեցնել հասարակական միջավայրում:Հայոց ավանդական կենցաղում Ամանորը համընկնում էր Սուրբ Ծննդյան պասի հետ, և այդ իսկ պատճառով ամանորյա ուտեստների շարքում գերակշռում էին պասին հատուկ ուտելիքները։ Պատրաստում էին լոբի, ոսպով քյուֆտա, բլղուրով և բրնձով տոլմա, բլղուրի և սիսեռի խառնուրդից գնդիկներ, ավելուկով աղցան, տարբեր տեսակի հատիկեղեններից պատրաստած առանց մսի տոլմա։ Հատիկեղենի առատ օգտագործումը կյանքի հարատևության խորհրդանիշ էր։Այս ծիսական հացը հայտնի էր նաև Կրկենի, Կյոճ, Փուռիկ, Տարի Հաց և այլ անուններով: Տարեհացը պատրաստում էին տարբեր միջուկներով՝ չամիչ ընկույզ, մեղր, կանեփ կամ՝ առանց միջուկի: Տարեհացի երեսին կենդանիների կամ տաճարների պատկերներ էին ձևավորվում, հացը լինում էր կլոր, խաչաձև, ձվաձև, եռանկյունի կամ քառակուսի: Տարեհացի մեջ մի նշան էր դրվում՝ կոպեկ, կոճակ, կորիզ կամ լոբի: Հետո այն կտրում էին տան անդամների քանակով, հաճախ հաշվում էին նաև ընտանի կենդանիներին, և ում որ բաժին ընկավ նշանը, նրան երջանկությունը կուղեկցեր ողջ տարի: Նշանի տերը ծիսական նշանը պիտի իր մոտ պահեր ողջ տարի: Եթե կտրելիս դանակը դեմ էր առնում նշանին, նշանակում էր` տարվա առատությունը գութանից, այսինքն՝ երկրագործությունից կգար:Ոմանք կտրում էին տասներկու մասի և գուշակում, թե տարվա առատությունը կամ բարեբախտությունը որ ամսից կգա:

613. Ամբողջ թվերի զույգի համար ստուգե՛ք գումարման տեղափոխական օրենքի ճշտությունը.

բ) –3, +7

(-3)+(+7)=+4

(+7)+(-3)=+4

դ) –21, +12

(-21)+(+12)=-9

(+12)+(-21)=-9

զ) 0, –7

(0)+(-7)=-7

(-7)+(0)=-7

616. Գրի՛ առեք արտահայտությունը և հաշվե՛ք նրա արժեքը.

բ) –7-ին հակադիր թվին գումարել 8 և –18 թվերի գումարը,

1.7+(8+-18)=-3

617. Գտե՛ք արտահայտության արժեքը` նախ գումարելով բոլոր դրա￾կան թվերը, ապա` բոլոր բացասական թվերը.

բ) 10 + (–8) + 6 + (–9) + (–15) + 20:

1. 10+6+20=36
2. (-8)+(-9)+(-15)=-32
3. +736+(-32)=4

626. Հաշվե՛ք.

ա) 2 · | –11 + 4 | – | +5 – 8 |=

1. |-11+4| =+7
2. 2×7=14
3. |5-8|=+3
4. 14-3=11

գ) | 3 – 4 – 1 | · | 2 + 7 – 12 |

1. |3-4-1|=2
2. | 2 + 7 – 12 |=3
3. 2×3=6

ե) | 9 – 5 + 4 | ։ | –16 + 14 |

1. |9-5+4|=8
2. | –16 + 14 |=2
3. 8:2=4

630. Պատկերված մարմինները (տե՛ս նկ.69) կազմված են 8 սմ3 ծավալ ունեցող միանման չորսուներից։ Գտե՛ք այդ մարմինների ծավալ￾ները և որոշե՛ք, թե նրանցից որոնց ծավալներն են իրար հավա￾սար։

ա)1. 8×5=40

բ)8×4=32

գ)4×8=32

619. Հաշվե՛ք առավել հարմար եղանակով.

բ) –11 + ( –9 ) – 3 + ( –4 ) + 24 = -3

1) -11 + (-9) = -20

2) -20 — 3 = -17

3) -17 + (-4) = -21

4) -21 + 24 = -3

դ) +8 + ( –18 ) – ( +35 ) – 13 + 45 = -13

1) +8 + (-18) = -10

2) -10 — (+35) = -45

3) -45 — 13 = -58

4) -58 + 45 = -13:

622. Տրված են 15, –16, 15 թվերը։ Ճի՞շտ է արդյոք, որ ցանկացած երկու հարևան թվերի գումարը բացասական թիվ է, իսկ բոլոր երեք թվերի գումարը` դրական։

Լուծում

1) -16 + 15 = -1

2) 15 + (-16) = -1

3) 15 + (-16) + 15 = +14

Պատ.՝ Այո

632. Երեք մեքենաներ, հավասար քանակներով ուղերթեր կատարելով, պահեստ են բերել 324 տ բեռ։ Առաջին մեքենան մեկ ուղերթում տեղափոխել է 5 1/2տ բեռ, երկրորդը՝ 14 7/10տ, երրորդը՝ 20 3/10տ։ Ընդամենը քանի՞ տոննա բեռ է տեղափոխել մեքենաներից ամեն մեկը։

1. 5 1/2+14 7/10+20 3/10=40 1/2
2. 324: 40 1/2=8
3. 5 1/2×8=44
4. 14 7/10×8=117 3/5
5. 20 3/10×8=162 2/5

Պատ.`Առաջին-44 երկրորդ — 117 3/5 երրորդ — 162 2/5

633. Գտե՛ք այն թիվը, որի`

բ) 17 %-ը հավասար է 340-ի

340 x 100 : 17 = 2000

Պատ.՝ 2000:

դ) 2 %-ը հավասար է 37-ի

37 x 100 : 2 = 1850

Պատ․՝ 1850:

634. Թվի 15 %-ը հավասար է 12-ի: Գտե՛ք այդ թվի`

12 x 100 : 15 = 80

բ) 75 %-ը

80 x 75 : 100 = 60

դ) 110 %-ը

80 x 110 : 100 = 88:

Կարդա՛ ,,Սուրբ Ծննդյան հեքիաթ սրինգ նվագող աղջկա մասին,, ստեղծագործությունը։ 

Առանձնացրո՛ւ անհասկանալի բառերը, բացատրի՛ր բառարանի օգնությամբ։ 

Պապանձվել-Լռել,լալկվել

Անկայունություն-անհաստատություն

ունկնդիր-լսող

Ստեղծագործության վերաբերյալ գրի՛ր քո կարծիքը, մտքերը։ 

Ստեղծագործությունը ինձ շատ դուր եկավ մի շնչով կարդացի։Իմ կարծիքով պետք է նայել աշխարհին քո աչքերով, բայց նաև չմոռանալ լսել ուրիշի կարծիքը։

594. Համեմատման նշաններից ո՞րը պետք է դնել աստղանիշի փոխարեն, որպեսզի ստացվի ճիշտ համեմատում.

բ) (-8) · 5 < 0
(-8) · 5 = -40
-40 <* 0

դ) 2 · 3 < (-4) · (-2)
2 · 3 = 6
(-4) · (-2) = +8
6 < +8

զ) (-12) · (-2) > 5 · (-1)
(-12) · (-2) = +24
5 · (-1) = -5
+24 > -5

595.Կատարե՛ք գործողությունները.

բ) (–13) · (–6) – (+4) · (+18) – (–5) · (+20)
=+106

դ) (+2) · (–5) + (–3) · (–7) – (+16) · (–7)։
=+123

596.Հետևյալ թվերը ներկայացրե՛ք երկու արտադրիչների արտադրյալի տեսքով, որոնցից գոնե մեկը բացասական թիվ է.
–40, +32, –1, 0, –12, +9

-40 = 2 x (-20)

+32 = -8 x (-4)

-1 = 1 x (-1)

0 = -160 x 0

-12 = -4 x (+3)

+9 = -3 x (-3)

609.Քաղաքից դուրս եկավ մի մեքենա, որի արագությունը 80 կմ/ժ էր։
45 րոպե հետո նրա հետևից շարժվեց մեկ ուրիշ մեքենա, որի արագությունը
90 կմ/ժ էր։ Քաղաքից դուրս գալուց ինչքա՞ն ժամանակ անց
երկրորդ մեքենան առաջինից 20 կմ առաջ անցած կլինի:

1ժամ-80կմ

45ր-x կմ

x=80×45/60=60

60+20=80

90-80=10

80:10=8 ժամ

Պատ՝ 8ժամ։

594. Համեմատման նշաններից ո՞րը պետք է դնել աստղանիշի
փոխարեն, որպեսզի ստացվի ճիշտ համեմատում.
ա) (–4) · (–5) > 0
գ) 7 · (–3) < (–2) · (–1)
ե) 2 · (–20) = (–10) · 4

595. Կատարե՛ք գործողությունները.
ա) (+3) · (–8) + (–6) · (+2) – (–4) · (–7)=-64

գ) (–25) · (+4) – (+100) · (–1) + (+4) · (–40)=-160
607.Բանվորը պատրաստեց 60 մանրակ՝ այդպիսով աշխատանքը կա-
տարելով 120 %-ով։ Քանի՞ մանրակ պիտի պատրաստեր բանվորը։

60×100/120=50
Պատ.՝50 հատ

610. Խանութ բերեցին երկու արկղ սառեցրած ձուկ, ընդ որում առաջին
արկղում 15 կգ-ով ավելի ձուկ կար, քան երկրորդում: Առաջին
արկղն արժեր 90000 դրամ, երկրորդը` 60000 դրամ: Քանի՞
կիլոգրամ ձուկ կար յուրաքանչյուր արկղում:

90000-6000=30000
90000։15=2000
90000։2000=45 կգ
60000։2000=30 կգ

1. Բառերն ածանցների օգնությամբ այնպես փոխի՛ր, որ անձ ցույց տան: Թվի՛ր այն ածանցները, որոնց օգնությամբ անձ ցույց տվող բառեր ստացար:

Ա. Երգել — երգիչ

ուսուցանել -ուսուցիչ

գործել- գործող 

հսկել-հսկիչ

լողալ- լողորդ 

վարել-վարորդ 

հաճախել-հաճախորդ

որսալ-որսորդ 

պահել-պահակ

սուտ ասել-ստող

իշխել-իշխորդ

վեպ ասել – վիպասան

այցելել – այցելու

վրեժ առնել – վրիժառու 

Բ. Հունձ, – հնձվոր

ուղի – ուղևոր

թագ – թագավոր

զեն(ք) – զինվոր

դատ – դատավոր

ձի – ձիավոր

այգի – այգեպան

հնոց – հնոցապան

ջրաղաց – ջրաղացպան

խանութ – խանութպան (–պան)

նախիր – նախրապան

ուղտ – ուղտապան

պարտեզ – պարտիզպան

էշ – իշուկ

2. Տրված բառերից նոր բառեր կազմի՛ր -ական կամ -ային ածանցներով:

Օրինակ՝

մանուկ — մանկական:

Լեռն – լեռնային

քաղաք – քաղաքական

անձրև – անձրևային

բարեկամ – բարեկամական

շուն – շնային

անձն – անձնական

զինվոր – զինվորական

ցամաք – ցամաքային

ծնունդ – ծննդական

տուն –տնային

անապատ – անապատային

դև – դիվային

դյուցազն – դյուցազնական

աղաչ(ել) – աղաչական

հրեշտակ – հրեշտակային

ստրուկ – ստրկական

պետ – պետական

տոհմ-տոհմային

հանրապետ(ություն) հանրապետական

խորհուրդ – խորհրդային

New Year’s Eve in Spain is know as Noche Vieja (Old Night). It is a custom to stay at home till midnight and at midnight people eat doce uvas (twelve grapes), one at each stroke of the clock. This is supposed to bring good luck, prosperity, and happiness in el Año Nuevo (the New Year).In Spain, 31 December is a very special celebration, where the fun and partying go on well into the early hours. If you want to get the year off to a good start, come and celebrate New Year’s Eve in Spain. You will have a great time eating the traditional ‘lucky grapes’ — and on into the small hours!

591. Համեմատե՛ք թվերը.
ա) (–5) · 0 < 4
գ) –100 >  100 · (–3) · 0

592. Գտե՛ք արտադրյալը.
ա) 16 · (–3) · 6=-288
գ) 14 · (–5) · (–7)=-490
ե) (–1) · (–1) · (–8)=-8

593. Ի՞նչ թիվ պետք է գրել աստղանիշի փոխարեն, որպեսզի ստացվի
հավասարություն.

ա) -21 ։ 3 = –7
գ) 48 ։ (–8) = –6
ե) (–80) ։ (–20) = 4,

603. Հաշվե՛ք.
ա) | – 4 – *|, եթե աստղանիշի փոխարեն գրված լինի –3 թիվը
|-4 – -3|=1

բ) |5 – * – 8|, եթե աստղանիշի փոխարեն գրվի –9 թիվը,
|5– -9 – 8|=6

գ) |* – 2| + |* – (–1)|, եթե աստղանիշի փոխարեն գրվի 6 թիվը։
|6-2|  + |6– -1|=11