Հասմիկ Մելքոնյանի ուսումնական բլոգ

Փնտրում ես դու ինչ-որ հանցանք,
Հեգնում ես ինձ ու չես ներում,
Բայց կա ինչ-որ մի կարեկցանք
Քո հեգնական ժպիտներում:

Հեգնում ես ինձ ու նախատում,
Բորբոքում ես կռիվ ու վեճ,
Բայց կա ինչ-որ մի քաղցրություն
Քո դառնագին խոսքերի մեջ:

Ա՜խ, հոնքերդ ես հաճախ կիտում,
Նայում ես ինձ այնպես մռայլ,
Բայց կա ինչ-որ քնքշություն
Քո անողոք դեմքի վրա:

Հաճախ այնպես խայթում ես դու,
Սրտիս այնպես վիշտ ես բերում,
Բայց կա ինչ-որ մտերմություն
Քո այդ օտար հայացքներում:

Մերթ փարվում ես ինձ հովի պես,
Մերթ հողմի պես ինձ չարչարում,
Ա՜խ, երբ այդպես շոյել գիտես,
Էլ ինչո՞ւ ես ցավ պատճառում:

1. Մգեցված բառերը բացատրի՛ր։ 

Հանցանք-օրենքներից դուրս արարք։

Կարեկցանք-կարոտ, սեր ինչ-որ մեկի հանդեպ

Նախատում-վիրավորել

Անողոք-անխիղճ

Խայթել-կծել

Հողմ-ուժեղ քամի

2. Ներկայացրո՛ւ տրամադրության, զգացումների փոփոխությունները։ 

Բանաստեղծությունում զգացմունքներն անցնում են վիրավորանքից դեպի կարոտ ու սեր։ Սկզբում լիրիկական հերոսը ցավ է ապրում հեգնանքի, նախատինքի ու խիստ վերաբերմունքի պատճառով։ Սակայն այդ խստության մեջ նա նկատում է թաքուն քնքշություն, կարեկցանք ու մտերմություն։ Վերջում տրամադրությունն ավելի մեղմ է՝ սիրո և ցավի խառնուրդով։

Նեղվում եմ, խփում են կրծքիս,
Ես գոհ եմ, իրենք են դժգոհ,
Ներում եմ, նստում են գլխիս,
Ես գոհ եմ, իրենք են դժգոհ։

Առնում են ու ետ չեն տալիս,
Ես գոհ եմ, իրենք են դժգոհ։
Մեռնում եմ, երբ ուշ են գալիս,
Ես զոհ եմ, իրենք են դժգոհ։

1. Մի քանի նախադասությամբ ներկայացրո՛ւ ստեղծագործության ասելիքը։
   Ստեղծագործության ասելիքը այն է, որ մարդը, չնայած նեղություններին, վիրավորանքներին ու անարդար վերաբերմունքին, մնում է համբերատար ու ներողամիտ, սակայն շրջապատը՝ հակառակը, միշտ դժգոհ է։ Հեղինակը ընդգծում է ներողամտության, զոհաբերության ու համակերպման մեջ թաքնված ցավը և շրջապատի անարժանահատույց վերաբերմունքը։
2. Ի՞նչն է նեղություն պատճառում հեղինակին։
   Սահյանին նեղություն է պատճառում այն, որ մարդիկ իրեն վնասում են, չարաշահում նրա բարությունը, չեն գնահատում նրա ներողամտությունն ու զոհաբերությունը, և նույնիսկ նրա ցավի պահին ուշանում են, բայց այդ ամենից հետո էլ իրենք են դժգոհ։
3. Ի՞նչը կարող է քեզ նեղացնել, անհանգստացնել։
   Երբ իմ ազնիվ ու անկեղծ վերաբերմունքը չեն գնահատում, երբ անարդար են վերաբերվում, կամ երբ օգնում եմ, բայց փոխարենը անտեսում են կամ էլ դժգոհում են։

Կարդա՛ Ղ․ Աղայանի ,, Տորք Անգեղ և Հայկանուշ Գեղեցիկ,, ստեղծագործության  Երրորդ երգը։

1. Դո՛ւրս գրիր անհասկանալի բառերը, բացատրի՛ր բառարանի օգնությամբ։

2.  Ինչպե՞ս էին հյուրերին ընդունում հսկաները

Հսկաները հյուրերին ընդունում էին ջերմորեն, սիրով ու մեծ հարգանքով։ Նրանք հյուրասիրում էին Տորք Անգեղին՝ գինիով, ընծաներով և բարեհամբույր վերաբերմունքով, ինչն ազդում էր Տորքի վրա և ստիպում վերանայել իր մտադրությունները։

3. Մեկնաբանի՛ր միտքը՝ Ինչ որ կարող է մարդ անել սիրով,Նույնն անել կարող չէ նա իր ուժով:

Այս խոսքերը ընդգծում են սիրո, բարության և խոհեմության ուժը։ Այն, ինչ մարդը չի կարող հասնել ուժով, հարկադրանքով կամ բռնությամբ, հնարավոր է ստանալ սիրով, խաղաղ ճանապարհով և ըմբռնումով։ Այս միտքը հաստատվում է նաև պատմվածքում՝ Տորքը նախ ուզել է Հայկանուշին ձեռք բերել ուժով, բայց հսկաների սիրալիր վերաբերմունքը փոխում է նրա սիրտը, և նա ընտրում է խաղաղ ու բարեկամական ճանապարհը։

Կարդա՛ Ղ․ Աղայանի ,, Տորք Անգեղ և Հայկանուշ Գեղեցիկ,, ստեղծագործության  Երկրորդ երգը։ 

1. Դո՛ւրս գրիր անհասկանալի բառերը և բացատրի՛ր բառարանի օգնությամբ։
2. Ըստ ստեղծագործության նկարագրի՛ր և բնութագրի՛ր Հայկանուշին։

Հայկանուշը պատմվածքում ներկայացված է որպես հրաշալի գեղեցկուհի՝ նուրբ ու քնքուշ, բարի ու ազնիվ։ Նա ոչ միայն արտաքինով է գեղեցիկ, այլև հոգով։ Իր խելքով և խոսքերով նա տպավորում է անգամ հսկա Տորք Անգեղին։ Նա խելամիտ է, ազատասեր և արժանապատիվ։ Նա երբեք չի համաձայնվում ենթարկվել որևէ մեկին միայն նրա ուժի համար։

Բնութագիր՝ գեղեցիկ, նրբանկատ, խելացի, համարձակ, արժանապատիվ, ազնիվ։

3.Առանձնացրո՛ւ Տորքի սիրո նկարագրության հատվածները։

(Սա համառոտ վերապատմություն է. եթե պետք է՝ կարող եմ ուղիղ մեջբերումներ բերել)

Տորք Անգեղը Հայկանուշին տեսնելով՝ առաջին իսկ պահից սիրահարվում է։ Նրա գեղեցկությունը ու մաքրությունը հուզում են Տորքին։ Նա իրեն զսպել չի կարողանում և խոստովանում է իր սերը։ Նրա սերը մաքուր է, անկեղծ, ուժեղ ու խորն է՝ նա տեսնում է ոչ միայն Հայկանուշի արտաքին գեղեցկությունը, այլև նրա հոգու պայծառությունը։

4.Ի՞նչ պահանջ է առաջադրում Հայկանուշը։ 

Հայկանուշը Տորք Անգեղին ասում է, որ չի կարող սիրել մի հսկայի, ով ապրում է ուժի, ոչ թե խելքի օրենքներով։ Նա պահանջում է, որ Տորքը փոխի իր աշխարհը, մարդկանց մոտ վերադառնա, ապրի արդարության և խելքի օրենքներով։ Միայն այդ ժամանակ է նա համաձայն սիրել նրան։ Այսպիսով, Հայկանուշի պահանջը ներառում է բարոյական փոփոխություն և բարձր արժեքների ընտրություն։

---

Ինչ է Կոռուպցիան

Կոռուպցիան հասարակության ամենալուրջ խնդիրներից մեկն է, որը խաթարում է պետության բնական զարգացումը։ Այն նշանակում է պաշտոնյաների կամ կազմակերպությունների կողմից իրենց դիրքի չարաշահում՝ անձնական շահ ստանալու նպատակով։ Կոռուպցիայի օրինակներ են կաշառքը, հովանավորչությունը, պաշտոնական լիազորությունների չարաշահումը և պետական ռեսուրսների յուրացումը։

Կոռուպցիան վնաս է հասցնում ոչ միայն տնտեսությանը, այլ նաև՝ արդարադատությանը, ժողովրդավարությանը և քաղաքացիների վստահությանը պետական մարմինների նկատմամբ։ Այն արգելակում է ներդրումների հոսքը, խաթարում է մրցակցությունը և հասարակության տարբեր շերտերի միջև առաջացնում է անհավասարություն։

Կոռուպցիայի դեմ պայքարի համար անհրաժեշտ է օրենսդրական հստակ քաղաքականություն, անկախ դատական համակարգ, հաշվետու կառույցներ և ակտիվ քաղաքացիական հասարակություն։ Յուրաքանչյուրս պետք է մեր ներդրումն ունենանք այս պայքարում՝ մերժելով կոռուպցիոն գործարքներն ու խրախուսելով թափանցիկություն։

Կոռուպցիան Հայաստանում

Կոռուպցիան երկար տարիներ եղել է Հայաստանի հասարակական ու քաղաքական կյանքի մի մասը՝ խորապես ներթափանցելով պետական կառույցներ, կրթական համակարգ, առողջապահություն, դատական իշխանություն և նույնիսկ բիզնես ոլորտ։ Այս երևույթը խոչընդոտել է երկրի զարգացմանը, նվազեցրել է ներդրումների հոսքը, և ամենակարևորը՝ խարխլել է քաղաքացիների վստահությունը պետության նկատմամբ։

Նախկինում կոռուպցիան համարվում էր «նորմալ երևույթ», երբ կաշառքով հնարավոր էր լուծել խնդիրներ՝ հիվանդանոցում, համալսարաններում կամ նույնիսկ դատարաններում։ Այդ համակարգը նպաստել էր անարդարությանը, հասարակության բևեռացմանը և բարոյական արժեքների անկմանը։

Վերջին տարիներին, հատկապես 2018 թվականի հեղափոխությունից հետո, Հայաստանի իշխանությունները հայտարարել են կոռուպցիայի դեմ համակողմանի պայքար։ Ստեղծվել են համապատասխան մարմիններ՝ Հակակոռուպցիոն կոմիտե, Բարձրագույն հակակոռուպցիոն դատարան, և գործարկվել են մի շարք մեխանիզմներ՝ թափանցիկություն ապահովելու նպատակով։ Այդուհանդերձ, պայքարը դեռ շարունակվում է, քանի որ կոռուպցիան խոր արմատներ ունի, և միայն օրենքներով հնարավոր չէ արմատախիլ անել այն։ Անհրաժեշտ է նաև հասարակության ներգրավվածությունը, կրթական ծրագրերի իրականացում և բարոյական գիտակցության բարձրացում։

Կոռուպցիայի հաղթահարման կարևոր քայլերից է քաղաքացիների կրթությունը՝ իրենց իրավունքների մասին, պետական մարմինների հաշվետվողականությունը, և լրագրողական քննչական գործունեության խրախուսումը։ Միայն համատեղ ուժերով կարելի է հասնել այնպիսի Հայաստանի, որտեղ օրենքը գերակայում է, և կոռուպցիան այլևս տեղ չունի։

---

Վիտամիններ, դրանց դերը մարդու կյանքում,

վիտամինների թեր ֆունկցիայից առաջացող հիվանդություններ, դրանց ախտանիշները և կանխարգելումը: Դասագիրք-էջ՝ 158-160

Պատասխանել հարցերին

1․Ի՞նչ նշանակություն ունեն վիտամիններ

Վիտամինները անհրաժեշտ են օրգանիզմի նորմալ աճի, զարգացման և տարբեր համակարգերի առողջ գործունեության համար։

2․Ո՞ր սննդամթերքն է ավելի շատ պարունակում վիտամին A, B, C, D

Վիտամին A՝ գազար, B՝ հացաբուլկեղեն ու միս, C՝ ցիտրուսներ ու բուլղարական պղպեղ, D՝ ձու, ձկնեղեն և արևի լույս։

3․ինչպիսի՞ն պետք է լինի սննդի ընդունման ռեժիմն օրվա ընթացքում։

Սնունդը պետք է ընդունել օրական 3-4 անգամ՝ փոքր չափաբաժիններով և նույն ժամերին։

Ներկայացնելու եմ նոր թեմա․

Մաշկի կառուցվածքը և ֆունկցիան:Ինչպես է մաշկը պաշտպանում մեր օրգանիզմը.Ինչ գաղտնիք է թաքցնում մաշկը:
Պատրաստել ուսումնական նյութեր, տեղադրել բլոգներում:

Եթե մինչև անգամ
Լսած լինես, թե ես այս աշխարհում չկամ,
Միևնույն է, կգամ, ինչ էլ լինի, կգամ,
Ուր էլ լինեմ, կգամ:
Եթե մինչև անգամ ես կուրացած լինեմ,
Եթե մինչև անգամ լույսդ մարած լինի,
Վերջին հույսդ քամին առած-տարած լինի,
Առանց լույսի կգամ, ես այս անգամ կգամ
Մենության մեջ լացող երգիդ վրա:

Եթե մինչև անգամ
Քո հավատի հանդեպ դու մեղք արած լինես
Եվ համարած լինես, որ աշխարհում չկամ,
Եթե մինչև անգամ հողս մաղած լինես,
Եթե մինչև անգամ մտքով թաղած լինես,
Եթե մինչև անգամ ինձ վտարած լինես,
Վերհուշերիդ վերջին խոնավ քարանձավից,
Միևնույն է, կգամ, ինչ էլ լինի, կգամ,
Եվ կճչաս հանկարծ տարօրինակ ցավից…
Կգամ, գլուխ-գլխի ու ձեռք-ձեռքի կտանք,
Լաց կլինենք մեռած մեղքիդ վրա:

Եթե մինչև անգամ հազար սարի ետև
Հազար կապով կապված, խաչով խաչված լինեմ,
Տքնած-տանջված լինեմ, միևնույն է, կգամ,
Ինչ էլ լինի, կգամ, չկանչես էլ, կգամ,
Եվ կբերեմ ես քեզ ուրախություն մի մեծ
Անակնկալ դարձիս իրողությամբ—
Քո տան ու քո հոգու տարողությամբ,
Երազներիդ, կյանքիդ տևողությամբ:
Կգամ և կդառնամ գտած բախտի ժպիտ
Եվ հավատի ժպիտ` տառապանքից մաշված,
Արտասուքից խաշված դեմքիդ վրա:

Եթե մինչև անգամ մեջքս ծալված լինի,
Եթե մինչև անգամ ոտքս վառված լինի,
Եվ ճակատիս հազար հողմի հարված լինի,
Միևնույն է, կգամ, ուր էլ լինեմ, կգամ:
Գետնի տակից կգամ,
Մի հեռավոր, անհայտ մոլորակից կգամ,
Կգամ ու թափ կտամ
Հարդագողի փոշին շեմքիդ վրա:

1. Ի՞նչ է ուզում ասել հեղինակը։ 
   Նա խոսում է անմար սիրո, հավերժ նվիրվածության ու հավատարմության մասին։ Նույնիսկ եթե աշխարհը կարծում է, թե նա այլևս չկա, կամ եթե սիրելին իրեն մոռացել է, ներում է մոռացությունը և նորից վերադառնում է՝ բերելով հույս, ուրախություն և հավատ։ Բանաստեղծությունը լցված է խոր զգացմունքներով, սրտացավությամբ ու մի տեսակ միստիկ նվիրումով։
2. Առանձնացրո՛ւ անհասկանալի բառերը և բացատրի՛ր։ 
   Վերհուշ – հիշողություն, անցյալ հիշողություն։
3. Առանձնացրո՛ւ քեզ դուր եկած տողերը։
   Եթե մինչև անգամ ես կուրացած լինեմ,
   Եթե մինչև անգամ լույսդ մարած լինի,
   Վերջին հույսդ քամին առած-տարած լինի,
   Առանց լույսի կգամ, ես այս անգամ կգամ

ա) cosa² + sina² = 1
sina² = 1-cosa²
sina² = 1-1/9 = 8/9
sina = 2√2/3
ctga = 1/3 : 2√2/3 = 1 : 2√2 = √2/4

բ)cosa² + sina² = 1
cosa² + sina² = 1
sina² = 1-cosa²
sina² = 1-4/25 = 21/25
sina = √21/5
ctga = 2/5 : √21/5 = 2/√21 = 2√21/21

AO=OC=6/2=3
BO = OD = 6√3/2 = 3√3
<A = tga = 2tga/2 = 2 x 3√3/3 = 2√3
<A = 2 x 60^o = <C
<B = tgB = 3/3√3 = 1/√3
<B = 2×30 = 60 = <D4

cos60 = 1/2
cos60 = AK/AC
AK = 40 x 1/2 = 20
x = CE = KB = AB — AK = 40 — 20 = 20
x = 20

sina = a/c | => c = a/sina
tga = a/b | => b = a/tga

Կարդա՛ Ղ․ Աղայանի ,, Տորք Անգեղ և Հայկանուշ Գեղեցիկ,, ստեղծագործության նախաբանը  Առաջին երգը։ 

1. Առանձնացրո՛ւ անհասկանալի բառերը և բացատրի՛ր բառարանի օգնությամբ։
Անհասկանալի բառեր չկային։
2.Նկարագրի՛ր և բնութագրի՛ր Տորքին։ 

Տորք Անգեղը հսկա է՝ հասակով մեծ, ուժեղ և խիզախ։ Նա համարվում է ժողովրդի պաշտպանն ու արդարության ջատագովը։ Նա ոչ միայն ֆիզիկապես զորավոր է, այլև խելամիտ և խորախոհ։ Իր ուժով չի գոռոզանում, այլ ձգտում է այն օգտագործել բարին ծառայեցնելու համար։ Տորքը գոռոզ չէ, այլ համեստ է և միշտ պատրաստ է աջակցել մարդկանց։

3. Տորքի կարծիքով ո՞րն է ճշմարիտ խելքը։ 

Տորքի կարծիքով՝ ճշմարիտ խելքը ոչ թե խորամանկությունն է կամ ուրիշներին խաբելը, այլ ճշմարտությունն ասելու, արդար լինելու և ճիշտ ճանապարհով գնալու կարողությունը։ Խելքն այն է, երբ մարդը իր ուժն ու միտքը օգտագործում է բարու համար, ոչ թե վնասելու։

4. Ներկայացրո՛ւ հսկաների ապրելակերպը և սովորությունները։ 

Հսկաները ապրում էին բնության գրկում՝ հեռու մարդկանցից։ Նրանք ուժեղ էին, բայց հաճախ միայն իրենց մասին էին մտածում։ Նրանց շատերը գոռոզ էին, իրենց ուժով հպարտանում էին ու երբեմն անարդար էին վարվում։ Սակայն Տորք Անգեղը տարբերվում էր՝ նա չէր ընդունում այդ վատ սովորությունները և փորձում էր փոխել հսկաների մտածելակերպը։