Հասմիկ Մելքոնյանի ուսումնական բլոգ

Ժամանակահատվածը՝ դեկտեմբերի 11-14

Մասնակիցներ՝ 6-7-րդ դասարանի սովորողներ,

Նպատակը՝ պատրաստվել ուրբաթ-համերգին, կարդալ, սովորել և ուսումնասիրել հայերեն երգերի բառերը, տեքստը։ 

Երգեր ՝

Բասեն բարի 

Բասեն բարի, Բասեն բարի, 

Հա՛յ Նուբարի, ջա՛ն Նուբարի, 

Տղա՛, արի, բռնե, պարի,

 Հա՛յ Նուբարի, ջա՛ն Նուբարի, Նուբարի:

 Բասեն բարի, Բասեն բարի, 

Հա՛յ Նուբարի, ջա՛ն Նուբարի, 

Աղջի, արի, բռնե, պարի, 

Հա՛յ Նուբարի, ջա՛ն Նուբարի, Նուբարի:

 Երկու գնա, երեք արի, 

Հա՛յ դոմբարի, ջա՛ն դոմբարի,

 Տղա, արի, բռնե, պարի, 

Հա՛յ դոմբարի, ջա՛ն դոմբարի, դոմբարի: 

Արի՝ խաղանք էս դոմբարին, 

Բասեն բարի, Բասեն բարի,

 Ինչքան ուրախ է էս տարին, 

Հա՛յ դոմբարի, ջա՛ն դոմբարի, դոմբարի:

Բացատրել բառերը՝ Բասեն, նուբար, դոմբարի։ 

Բասեն – տեղանուն

Նուբար – Տարվա առաջին պտուղը

Դոմբարի – Թմբուկի ձայն

Ներկայացնել ստեղծագործության բովանդակությունը։ 

Այս ստեղծագերծությունը Նոր տարվա մասին է։

Նոր տարի

Երնեկ թե այս նոր տարին

Վերջ տար հայի ցավերին,

Չարը կորչեր ու բարին

Բուն դներ մեր սրտերին:

Երնեկ թե այս նոր տարին

Ազատ շնչեր Հայաստան,

Եվ շուրջ Մասիս մեր սարին

Փայլեին արտ անդաստան:

Հայե՛ր, երբեք չերկմտիք,

Կկատարվի այս ամեն,

Եթե իսպառ մենք հանենք

Փոքրոգություն մեր սրտեն:

Երնեկ թե այս նոր տարին

Վերջ տար հայի ցավերին,

Չարը կորչեր ու բարին

Բուն դներ մեր սրտերին:

Երնեկ թե այս նոր տարին

Ազատ շնչեր Հայաստան,

Եվ շուրջ Մասիս մեր սարին

Փայլեին արտ անդաստան:

1. Մգեցված բառերը բացատրիր։ 

Արտ անդաստան – արտ և անդաստան

Չերկմտիք – չկասկածել

Փոքրոգություն – նեղսրտություն

2. Ո՞վ է այս ստեղծագործության հեղինակը։ Փնտրի՛ր համացանցում։ 

Ռաֆայել Պատկանյան (երևի)։

Հոլովել դուռ, եղբայր, գարուն, քաղաք, սեղան , աշակերտ բառերը։ 

Ուղղական- եղբայրը, գարունը, քաղաքը, սեղանը, աշակերտը

Սեռական- եղբոր, գարնան, քաղաքի, սեղանի, աշակերտի

Տրական- եղբորը, գարնանը, քաղաքին, սեղանին, աշակերտին

Հայցական- եղբորը, գարունը, քաղաքը, սեղանը, աշակերտին

Բացառական- եղբորից, գարնանից, քաղաքից, սեղանից, աշակերտից

Գործիական- եղբայրով, գարունով, քաղաքով,սեղանով, աշակերտով

Ներգոյական- գարունում, քաղաքում, սեղանում

1. Ուշադրությո՛ւն դարձրու ընդգծված գոյականներին և պատասխանի´ր հարցերին:

Ա. Անտառի  թավուտում ծուղակ է դրված: Բ. Ծուղակն անտառի  թավուտում է դրված:

Ա. Վագրի համար փորված  փոսի մեջ փիղ է ընկել: Բ. Փիղն  ընկել է վագրի համար փորված  փոսի մեջ:

Ա. Ինչ-որ որսագողեր ծառերի մեջ ցանց են կապել՝ զեբրեր որսալու համար: Բ.Որսագողերը ծառերի մեջ ցանց են կապել՝ զեբրերին որսալու համար:

Ա. Նա ուսապարկից մի տուփ  հանեց: Բ. Նա ուսապարկից հանեց տուփը:

Գոյականի  ընդգծված ձևերից  ո՞րն է որոշյալ առումով դրված, ո՞րը`

 անորոշ: Պատասխանդ փորձի՛ր պատճառաբանել:

Ա խմբում անորոշ առումով են, իսկ Բ խմբում որոշյալ։

Ինչո՞վ են տարբերվում որոշյալ և անորոշ  առումները: (Ինչպե՞ս է կազմվում որոշյալ առումը):

Որոշյալ առումի ժամանակ բառը ունենում է ը կամ ն վերջավորություն, իսկ անորոշի ժամանակ՝ ոչ։

2. Ուշադրություն դարձրու ընդգծված բառերին և գրի՛ր, թե բառին ե՛րբ է  ավելանում ը, ե՛րբ`  ն:  

Գործը վաղվան մի´ թող: Գործն է անմահ:Գործն անմահ է:

Ավելի քան հարյուր տարի նավը մնաց ծովի հատակին:  Նավն  ավելի քան հարյուր տարի սուզված մնաց:

Ուումնասիրում էր իրենց գյուղի բույսերը: Իրենց գյուղի բույսերն էր ուսումնասիրում:

Սիրտը գործում էր օր ու գիշեր: Սիրտն օր ու գիշեր գործում է:

Հետքերը տանում էին անտառ: Հետքերն  անտառ  էին տանում:

Աղեղնավորը ներկաներին սպառնում էր ու գոռգոռոմ: Աղեղնավորն  սպառնում էր  ներկաներին ու գոռգոռում:

Աղջիկը հավանաբար շտապում էր: Աղջիկն շտապում էր հավանաբար:

Գինին կարասներում էին պահում: Գինին էին պահում կարասներում:

 Տղան ցանկապատի վրայով թռավ: Տղան էր ցանկապատի վրայով թռչողը:

Բառին ավելանում է ը, երբ որ հաջորդ բառը սկսվում է բաղաձայնով, իսկ ն, երբ որ հաջորդ բառը սկսվում է ձայնավորով։

3. Փակագծերում տրված բառերը գրի՛ր որոշյալ կամ անորոշ առումով:

Երկրագնդում վայրի կենդանիների բնաջնջումը շարունավում է: Դա կասեցնել  շատ դժվար է, թեև երևացել են մխիթարական ինչ-որ նշաններ: Մարդկանց մեջ  հետզհետե արթնանում է այն միտքը, որ առանց կենդանիների իրենց կյանքն անգույն  ու անհրապույր կլինի: Այդ մասին խոսքը կարող են ասել այն որորդներ, որոնք զենքը փոխարինել են լուսանկարչական ապարատով: Նրանք ուժեր ու  ժամանակ չեն խնայում, ժամեր շարունակ դարանամուտ են լինում կենդանիների կյանքից որևէ դեպքեր դիտելու համար:

Կարդա՛ 

Գոյականը խոսքի մեջ կարող է գործածվել որոշյալ կամ անորոշ առումով:  Որոշյալ առումն արտահայտվում է որոշիչ ը կամ ն հոդերի միջոցով:  Բաղաձայնով ավարտվող բառերը ը հոդն են ստանում, ձայնավորող  ավարտվողներն: Ը  հոդը կարող է ն-ով փոխարինվել, երբ հոդն են ստանում,  ձայնավորով ավարտվողներն:  Ը  հոդը  կարող է ն-ով փոխարինվել, երբ  նրան  հաջորդող  բառը ձայնավորով  կամ սկ,սպ, ստ, զբ, զգ, շտ,  կապակցություններով է սկսվում:

1. Նախադասության միտքն այնպես արտահայտի´ր, որ ընդգծված բառը  փակագծում տրված հոլովով լինի:

Ստոկհոլմի թագավորական գրադարանում կա շախմատին նվիրված հիսուն հազար  գիրք: (գրադարանում)

Մեր շուրջը՝ օդի, ջրի, հողի մեջ ապրում են անթիվ, անհամար մանրէներ: (օդի, ջրի, հողի)

Նույնիսկ մանրէների անթիվ բանակներըն  է կենդանի օրգանիզմներին  հաղթելը: (բանակները) (նյութերից, մանրէները)

Բույսերի հյութը հիվանդությունների դեմ պայքարող ու օրգանիզմն ամրացնող «կախարդական» նյութեր կան: (հյութը)

Գերմանիայի Շտրեբեկ գյուղում բնակիչները մոտ հազար տարի շախմատ են խաղում: (գյուղում) Ավելի քան հարյուր տարուց ավել է, ինչ աշակերտները  պարտադիր քննություն են  հանձնում, որի ժամանակ և´ շախմատի մասին  գիտելիքներն են  ստուգվում, և ´ խաղալու կարողությունը (տարուց):

Փարիզում կայացած միջազգային մրցաշարի մեկի ժամանակ վերջին տեղը գրավեց անգլիացի մի շախմատիստ, Չեմպիոն ազգանունով: (մրցաշարի, ազգանունով)

Սիրելի թիմը պարտվելու ամոթից փրկելու համար արգենտինացի ֆուտբոլասերները ընդմիջման ժամանակ դարպասների տակ ռումբ էին դրել: (թիմը) Այդպես  պայթյունի պատճառով խաղը ընդհատվեց, և չեղյալ հայտարրվեց: (պատճառով, պայթյունի)