Без рубрики, հայոց լեզու 9

Գործնական Քերականություն

1. Վերականգնե՛ք տրված բառերի անհնչյունափոխ արմատները՝ նշելով հնչյունափոխությունը։

Կիսամյակ — կես (ե>ի)
Վիրաբույժ — վերք (ե>ի)
Իշայծյամ — էշ (է>ի)
Իջվածք — էջք (է>ի)
Դիմադրություն — դեմք (ե>ի)
Զինագործ — զենք (ե>ի)
Ապավինել — ապավեն (ե>ի)
Վիճաբանություն — վեճ (ե>ի)
Գիտակ — գիտ (ի պահպանվել է)
Հանդիսական — հանդես (ե>ի)
Գիսակ — գես (ե>ի)
Վիպասան — վեպ (ե>ի)
Դիտարժան — դիտ (ե>ի)
Վիմագիր — վեմ (ե>ի)
Գիրուկ — գեր (ե>ի)
Քինոտ — քեն (ե>ի)
Սիգաճեմ — սեգ (ե>ի)


2. Վերականգնե՛ք տրված բառերի անհնչյունափոխ արմատները՝ նշելով հնչյունափոխությունը։

Ննջել — նինջ (ի>ը)
Սրտակից — սիրտ (ի>ը)
Վշտակցել — վիշտ (ի>ը)
Մարմնական — մարմին (ի>ը)
Փղիկ — փիղ (ի>ը)
Լճակ — լիճ (ի>ը)
Մրգասեր — միրգ (ի>ը)
Նարնջագույն — նարինջ (ի>ը)
Ալյակ — ալիք (ի — յ հնչյունափոխ)
Մտավոր — միտք (ի>ը)
Գժություն — գիժ (ի>ը)
Տարեվերջ — տարի (ի+ա>ե)
Պատանյակ — պատանի (ի — ն սղվել է)


3. Նշե՛ք, թե ինչ հնչյունափոխություն է կատարված հետևյալ բառերում։

Ծաղկաբույծ — ծաղիկ (ի — ն սղվել է)
Հոգեբանություն — հոգի (ի>ե)
Կենդանակերպ — կենդանի (ի — ն սղվել է)
Ոսկեվաճառ — ոսկի (ի>ե)
Սնահավատ — սին (ի>ը)
Խնդրագիրք — խնդիր (ի — ն սղվել է)
Ուղեվճար — ուղի (ի>ե)
Ապակեգործ — ապակի (ի>ե)
Հայրենասեր — հայրեն (ի — ն սղվել է)
Թվական — թիվ (ի>ը)


4. Հետևյալ բառերով մեկական բառ կազմե՛ք այնպես, որ ու ձայնավորը հնչյունափոխվի։

Բուրդ — բրդանման
Ումպ — ըմպելիք
Հուր — հրավտանգ
Շուրջ — շրջել
Լեզու — լեզվաբան
Շուն — շնիկ
Պտուղ — պտղաբեր
Ունչ — ըստենչ
Ունդ — ընդաբույս
Կկու — կկվիկ


5. Նշե՛ք, թե ինչ հնչյունափոխություն է կատարվել հետևյալ բառերում։

Ընչացք — ունչ (ու>ը)
Անասնապահ — անասուն (ու — ն սղվել է)
Ամրանալ — ամուր (ու — ն սղվել է)
Թթվահամ — թթու (ու — ն սղվել է)
Ձկներ — ձուկ (ու>ը)
Ստահոդ — սուտ (ու>ը)
Կատվախաղ — կատու (ու — ն սղվել է)
Մածնանման — մածուն (ու — ն սղվել է)
Նռնածաղիկ — նուռ (ու>ը)
Աղվամազ — աղու (ու — ն սղվել է)


6. Հետևյալ արմատներով նոր բառ կազմե՛ք այնպես, որ ույ երկհնչյունը հնչյունափոխվի։

Լույս — լուսավոր
Փույթ — փթել
Սույզ — սուզվել
Թույն — թունավոր
Կապույտ — կապտագույն
Ձույլ — ձլվել


7. Վերականգնե՛ք հնչյունափոխված հիմքի անհնչյունափոխ ձևերը։

Սառցարան — սառույց (ույ — ը սղվել է)
Մատուցող — մատույց (ույ>ու)
Ընկուզենի — ընկույզ (ույ>ու)
Դաշունիկ — դաշույն (ույ>ու)
Արնանման — արյուն (յու — ն սղվել է)
Ձնաբուք — ձյուն (յու — ն սղվել է)


8. Կազմե՛ք մեկական այնպիսի բառ, որոնցում տրված բառերը և արմատները չենթարկվեն հնչյունափոխության։

Բույր — բույրեղեն
Գույն — գույնզգույն
Հույս — հույսավոր
Շեն — շենամեջ
Զուրկ — անզուրկ
Զնին — զնինություն
Մուտ — մայրամուտ


9. Վերականգնե՛ք հնչյունափոխված հիմքերի անհնչյունափոխ սկզբնաձևերը՝ նշելով տեղի ունեցած հնչյունափոխությունը։

Թրատել — թուր (ու>ը)
Հոգյակ — հոգի (ի — ն սղվել է)
Ճչակ — ճիչ (ի>ը)
Կլանել — կուլ (ու>ը)
Ձնհալ — ձայն (այ>ը)
Գժվել — գիժ (ի>ը)
Քրքջալ — քրքիջ (ի>ը)
Հոգեբույժ — հոգի (ի>ե)


10. Կազմե՛ք երկուական այնպիսի բառ, որոնցում տրված բառերը և արմատները մի դեպքում չենթարկվեն, մյուսում ենթարկվեն հնչյունափոխության։

Բույս — բույսաբան, բուսական

Ձյուն — ձյունագունդ, ձնաբուք

Բույր — բույրալի, բուրմունք

Գունդ — գունդեղեն, գնդակ

Ձիգ — ձիգաշունչ, ձգել

Նուրբ — նուրբակազմ, նրբացնել

Աստղ — աստղաբույլ, աստղային

Փշուր — փշուրոտ, փշրվել

հայոց լեզու 9

Գործնական Քերականություն

Աշխատանք դասարանում 

1. Ուղղի՛ր քերականական սխալները։

Գործն արվել է իմ կողմից։-Գործն արել եմ ես։

Ես կիսում եմ քո կարծիքը։-Ես համակարծիք եմ քեզ հետ

Գործարքը նպաստեց, որպեսզի նա հարստանա։-Գործարքը նպաստեց, որ նա հարստանա։ 

Օգնեք նրան, որ կարողնա մոռանալ տեղի ունեցածը։-Օգնեք նրան, որպեսզի կարողանա մոռանալ տեղի ունեցածը։ 

2. Փակագծերում տրված բառերը տեղադրել նախադասության մեջ՝ համապատասխանեցնելով։

Իմ հիվանդ նյարդերը տակավին կարիք ունեին հանգստանալու, սակայն արձակուրդս արդեն վերջանալու վրա էր։

Վերջանալ, հանգիստ, ես, նյարդ

Կյանքի այդ դաժան խաղի մեջ մենք ոչինչ չունենք կորցնելու․ և ոչ էլ որևէ բան գտնելու հույս կար։

Խաղ, կյանք, գտնել, ունենալ

Երեք օր էր, ինչ մարդիկ, վախենալով գազազած ամբոխից, փակված էին իրենց տներում․ դեպքը կատարվեց, երբ կեսօրը մոտ էր։

Իրենք, կեսօր, գազանանալ, ինչ

  Լուսամուտից քիչ ձախ՝ , անկյունադարձ ներս ընկած նրբանցքն էր, որը խորքում  առաջնորդի  հրամանով երկաթյա նիգերը ամրացված էր դարպասը։

Անկյունադարձ, նիգեր, քիչ, որը 

հայոց լեզու 9

Գործնական Քերականություն

Լրացուցիչ աշխատանք տանը 15-19.09.2025

Հնչյունափոխություն 

1.       Վերականգնե՛ք տրված բառերի անհնչյունափոխ արմատները՝ նշելով հնչյունափոխությունը։

Կիսամյակ, վիրաբույժ, իշայծյամ, իջվածք, դիմադրություն, զինագործ, ապավինել, վիճաբանություն, գիտակ, հանդիսական, գիսակ, վիպասան, դիտարժան, վիմագիր, գիրուկ, քինոտ, սիգաճեմ։

Կիսամյակ-կես (ե»ի)

Վիրաբույժ-վեքր (ե»ի)

Իշայծյամ-Էշ (է»ի)

Իջվածք-էջք (է»ի)

Դիմադրություն-դեմ (ե»ի)

Զինագործ-զենք (ե»ի)

Ապավինել-ապավեն (ե»ի)

Վիճաբանություն-վիճել (ե»ի)

Գիտակ-գետ (ե»ի)

Հանդիսական-հանդես (ե»ի)

Գիսակ-գես (ե»ի)

Վիպասան-վեպ (ե»ի)

Դիտարժան-դիտել (ե»ի)

Վիմագիր-վեմ (ե»ի)

Գիրուկ-գեր (ե»ի)

Քինոտ-քեն (ե»ի)

Սիգաճեմ-սեգ (ե»ի)

2.       Վերականգնե՛ք տրված բառերի անհնչյունափոխ արմատները՝ նշելով հնչյունափոխությունը։

Ննջել, սրտակից, վշտակցել, մարմնական, փղիկ, լճափ, մրգասեր, նարնջագույն, ալյակ, մտավոր, գժություն, տարեվերջ, պատանյակ։

Ննջել-նինջ (ի»ը)

Սրտակից-սիրտ (ի»ը)

վշտակցել-վիշտ (ի»ը)

մարմնական-մարմին (ի»ը)

փղիկ-փիղ (ի»ը)

լճափ-լիճ (ի»ը)

մրգասեր-միրգ (ի»ը)

նարնջագույն-նարինջ (ի»ը)

ալյակ-ալիք (ի»յ)

մտավոր-միտք (ի»ը)

գժություն-գիժ (ի»ը)

տարեվերջ-տարի (ի»ե)

պատանյակ-պատանի (ի»յ)

3.       Նշե՛ք, թե ինչ հնչյունափոխություն է կատարված հետևյալ բառերում։

Ծաղկաբույծ , հոգեբանություն, կենդանակերպ, ոսկեվաճառ, սնահավատ, խնդրագիրք, ուղեվճար, ապակեգործ, հայրենասեր, թվական։

Ծաղկաբույծ-ծաղիկ (ի-սղվեց)

հոգեբանություն-հոգի (ի»ե)

կենդանակերպ-կենդանի (ի-սղվեց)

ոսկեվաճառ-ոսկի (ի»ե)

սնահավատ-սին (ի-սղվեց)

խնդրագիրք-խնդիր (ի-սղվեց)

ուղեվճար-ուղի (ե»ի)

ապակեգործ-ապակի (ե»ի)

հայրենասեր-հայերեն (ե-սղվեց)

թվական-թիվ (ը»ի)

4.       Հետևյալ բառերով մեկական բառ կազմե՛ք այնպես, որ ու ձայնավորը հնչյունափոխվի։

Բուրդ-բրդյա, ումպ-ըմպել, հուր-հրեղեն, շուրջ-շրջել, լեզու-լեզվանի, շուն-շնիկ, պտուղ-պտղաբեր, ունչ-ընչանցք, ունդ-ընդեղեն, կկու-կկվիկ։

5.       Նշե՛ք, թե ինչ հնչյունափոխություն է կատարվել հետևյալ բառերում։

Ընչացք-ունչ (ու»ը)

անասնապահ-անասուն (ու-սղվեց)

ամրանալ-ամուր (ու-սղվեց)

թթվահամ-թթու (ու-սղվեց)

ձկներ-ձուկ (ու-սղվեց)

ստահոդ-սուտ (ու- սղվեց)

կատվախաղ-կատու (ու»վ)

մածնանման-մածուն (ու-սղվեց)

նռնածաղիկ-նուռ (ու»ը)

աղվամազ-աղու (ու»վ)։

6.       Հետևյալ արմատներով նոր բառ կազմե՛ք այնպես, որ ույ երկհնչյունը հնչյունափոխվի։

Լույս-լուսավոր, փույթ-փութաջան, սույզ-սուզվել, թույն-թունավոր, կապույտ-կապտել, ձույլ-ձուլել։

7.       Վերականգնե՛ք հնչյունափոխված հիմքի անհնչյունափոխ ձևերը։

Սառցարան-սառույց (ույ-սղվցե)

մատուցող-մատույց (ույ»ու)

ընկուզենի-ընկույզ (ույ»ու),

դաշունիկ-դաշույն (ույ»ու)

արնանման-արյուն (յու սղվեց)

ձնաբուք- ձյուն (յու»ը)

8.       Կազմե՛ք մեկական այնպիսի բառ, որոնցում տրված բառերը և արմատները չենթարկվեն հնչյունափոխության։

Բույր-բյուրեղեն, գույն-գույնզգույն, հույս-անհույս, շեն-շենատեղ, զուրկ-ընչազուրկ, զնին-մանրազնին, մուտ-անմուտ։

9.       Վերականգնե՛ք հնչյունափոխված հիմքերի անհնչյունափոխ սկզբնաձևերը՝ նշելով տեղի ունեցած հնչյունափոխությունը։

Թրատել-թուր (ու»ը)

Հոգյակ-հոգի (ի սղվեց)

Ճչակ-ճիչ (ի»ը)

Կլանել-կուլ (ու»ը)

Ձնհալ-ձայն (այ»ը)

Գժվել-գիժ (ի»ը)

Քրքջալ-քրքիջ (ի»ը)

Հոգեբույժ-հոգի (ի»ե)

10.   Կազմե՛ք երկուական այնպիսի բառ, որոնցում տրված բառերը և արմատները մի դեպքում չենթարկվեն, մյուսում ենթարկվեն հնչյունափոխության։

Բույս-բուսատուփ, բույսեր

ձյուն-ձնագնդիկ, ձյունել

բույր-բուրավետ

գունդ-գնդակոծել, գունդուլ

ձիգ-ձգել, ձիգածաղիկ

նուրբ-նրբանկատ, նուրբիկ

աստղ-աստղիկ, աստղանշան

փշուր-փշրանք, փշուրոտ

Без рубрики, հայոց լեզու 9

Լռությունն ու խոսքը

Խոսքը մարդու ամենակարևոր հատկություններից է։ Գեղեցիկ, գրագետ և ճիշտ խոսելը գեղեցկացնում է մարդուն։ Խոսելաձևից մենք հաճախ հասկանում ենք խոսողի մտքի մակարդակը, դաստիարակությունը և ներաշխարհը։ Խոսքը ոչ միայն հաղորդակցության միջոց է, այլև մարդու էության արտացոլանքն է։ Երբ մարդը կարողանում է իր մտքերը հստակ, հարգալից և մտածված ձևով արտահայտել, նա մեծ հարգանք է վայելում շրջապատում։

Բացի այդ, խոսքը կարող է կառուցել կամ քանդել հարաբերություններ։ Մի բարի խոսքը կարող է ուրախացնել և ոգեշնչել մարդուն, իսկ կոպիտ կամ անխոհեմ բառերը՝ վիրավորել և խոր վերք թողնել։ Այդ պատճառով էլ կարևոր է սովորել խոսել ոչ միայն գեղեցիկ, այլև սրտանց, ազնիվ և տեղին։

Խոսքը նաև մարդու հոգևոր մշակույթի արտահայտությունն է։ Այն ցույց է տալիս, թե որքան է մարդը կարդում, մտածում և ինքնազարգանում։ Եթե մարդը ձգտում է խոսել գրագետ ու հստակ, դա նշանակում է, որ նա հարգում է և՛ իրեն, և՛ իր լսարանը։

Կարելի է ասել, որ խոսքը ուժ է․ այն կարող է փոխել մարդկանց տրամադրությունը, մտածելակերպը և նույնիսկ աշխարհը։ Ուստի պետք է խնամել և զարգացնել մեր խոսքը, որովհետև այն մեր ամենաուժեղ և ամենագեղեցիկ զենքերից մեկն է։

Գրականություն 9

Գրականության դերը մարդու ձևավորման և ինքնաճանաչման գործընթացում

Գրականությունը մարդկանց ուղեկցել է դարերով։ Այն միշտ եղել է այն ուժը, որը օգնել է մարդուն հասկանալ իր աշխարհը և գտնել իր սեփական տեղը կյանքում։ Երբ մենք կարդում ենք, կարծես հանդիպում ենք ոչ միայն գրողի մտքերին, այլև ինքներս մեզ։

Գրականությունը ձևավորում է մարդու մտածողությունը։ Այն սովորեցնում է տարբերել ճիշտն ու սխալը, բարին ու չարը։ Հայկական ժողովրդական հեքիաթները սովորեցնում են հավատալ արդարության հաղթանակին, իսկ մեծ դասականների գործերը հիշեցնում են, որ յուրաքանչյուր ընտրություն ունի իր հետևանքները։ Այս ամենը կերթում է բնավորություն և օգնում է ճիշտ ճանապարհ ընտրել։

Բացի դրանից, գրականությունը մարդուն մոտեցնում է իր զգացմունքներին։ Երբ ընթերցում ենք ողբերգական պատմություն, մենք ավելի լավ ենք հասկանում ցավը և կարեկցանքը։ Երբ կարդում ենք սիրո մասին, ավելի լավ  ենք զգում այդ զգացմունքների խորությունը։ Այսպիսով գրականությունը ոչ միայն պատմություն է, այլև կյանքի զգացմունքային դպրոց։Գրականության միջոցով մարդը նաև ինքն իրեն է ճանաչում։ Հերոսների կերպարների մեջ մենք հաճախ գտնում ենք մեր նմանությունը, մեր ապրումները: Երբեմն հենց գրականության շնորհիվ կարող ենք հասկանալ՝ ովքեր ենք մենք, ինչի ենք ձգտում և ինչն է մեզ համար արժեքավոր։ Շատերը կյանքի դժվար պահերին գտել են իրանց գրքերի շնորհիվ:

Եզրափակելով՝ կարելի է ասել, որ գրականությունը մարդու կյանքում միայն ժամանց չէ։ Այն ուժ է, որը ձևավորում է մեր աշխարհայացքը, մեր սիրտը և մեր հոգին։ Գրականության շնորհիվ մենք դառնում ենք ավելի գիտակից, ավելի զգայուն և ավելի մարդ։

հայոց լեզու 9

Գործնական Քերականություն

1. Նշի՛ր դերբայական դարձվածները և կետադրիր նախադասությունները։ 

Հևիհև հետևելով Լիլիթին՝ Ադամը հասավ ոսկեվառ լճակին։ 

Լսելով Ներսես Մեծի մահը՝ իշխանը մտածում էր, թե կհեշտանա իր գործը, քանի որ այլևս չկար իր քաղաքական հակառակորդը։ 

Լուսաշող աչքերը խոնարհած՝ կանգնել էր Լիլիթը նրա առաջ։

 Պահապանները, երկար նիզակները ճոճելով, անցուդարձ էին անում ավերակ բերդերի շուրջբոլորը։ 

2. Նախադասության հատվածները դասավորի՛ր քերականական և տրամաբանական ճիշտ հաջորդականությամբ։ 

կապարճներ լի նետերով,

անկյուններում դրված էին նիզակներ, տեգեր

դաշույններ՝ կոթերին պայծառ գոհարներ

և ոսկեհուռ երազներով ամրացված

թեթև վահան՝ ուղտի թափանցիկ կաշուց պատրաստված

բոլորն էլ  գեղեցիկ քանդակներով զարդարված

Անկյուններում դրված էին նիզակներ, տեգեր, կապարճներ լի նետերով, և ոսկեհուռ երազներով ամրացված դաշույններ՝ կոթերին պայծառ գոհարներ, թեթև վահան՝ ուղտի թափանցիկ կաշուց պատրաստված, բոլորն էլ  գեղեցիկ քանդակներով զարդարված։

3. Նախադասություններում ուղղի՛ր բառագործածության սխալները։ 

Լույս տեսավ այդ գրքի երրորդ հրատարակությունը։ 

Չարենցի բանաստեղծությունների ժողովածուն երրորդ անգամ էին հրատարակում։ 

Նրա հետնորդները շարունակեցին սկսված գործը։

Հայրս ութսուն տարեկան էր դառնում։ 

Անհրաժեշտ հղումներ՝

հայոց լեզու 9

Գործնական Քերականություն

1. Առանձնացրո՛ւ ածականները։ 

Ոսկե, հիմա, ալյուրոտ, սարսափ, երազ, դողացող, ծեր, երգիչ, լուսաբաց, այսպիսի , ձմեռային, քարքարոտ, հայացք, մաքուրդեղին։ 

2. Ո՞րն է տրված նախադասության քերականական և տրամաբանական ճիշտ շարունակությունը։ 

Բոլոր չորս շենքերը միանգամից բոցավառվեցին, 

Ա․ ինչպես կրակը կարող էր հանգցնել, 

Բ․ որովհետև այդպես հնարավոր էր, 

Գ․ ինչպես Միտչելը նախազգուշացրել էր։

3. Տրված հատվածից առանձնացրո՛ւ համեմատությունները։

Նրա աչքերը կապույտ էին, ինչպես Սևանա լիճը, թեև վաղուց չէր նայել այդ աչքերին։ 

Լուսնի պես գեղեցիկ նրա դեմքը երևում էր քողի տակից։ 

Նրա հայացքը մռայլ էր ամպամած երկնքի նման։ 

Անհրաժեշտ հղումներ՝

հայոց լեզու 9

Գործնական Քերականություն

Տնային աշխատանք

1.   Լրացրո՛ւ բաց թողնված տառերը՝ գրելով է կամ ե։

Ծովեզր, լայնէկրան, պնդերես, որևիցե, Երևանջէկ, հրեշ, տիեզերք, մեջք, եգիպտացորեն, ինչևէ, ողբերգակ, ինչևիցե, ամենաէժան, խուռներամ, երբևէ, աշտե, եկեղեցի, եղերերգ, չէի, ցնծերգ։

2.       Լրացնել բաց թողնված տառերը՝ է կամ ե։

Միջօրե էր, աներևակայելի շոգ։ Վարդգեսը, որ երկար տարիներ չէր եղել հայրենի գյուղում, նորեկի անհագուրդ հետաքրքրությամբ զբոսնում էր հարազատ վայրերում։ Վերելքներով ու վայրեջքներով  ելևէջող ճանապարհը ծանոթ էր նրան։ Ահա երփներանգ դաշտերը, ուր արածում են գոմեշների նախիրները, Սևանհէկը, որ առատ էլեկտրաէներգիա է մտակարարում շրջակա գյուղերին։

3.       Լրացնել բաց թողնված տառերը՝ գրելով օ կամ ո։

Առօրյա, թռչնաորս, ողորկ, անօրգանական, բարօրություն, անդորր, անօրինակ, անորսալի, անօգուտ, որբանոց, այսօր, պարզորոշ, օրեցօր, Ամանոր, այլօրինակ, անօրինություն, օթևան, զօր ու գիշեր, հիմնովին, սնոտի, պնդօղակ, եղբորորդի։

4.       Լրացնել բաց թողնված տառերը՝ օ կամ ո։

Օդանավը թռչում էր հնօրյա երկիր՝ Հայաստանի վրայով։ Միօրինակ հռնդյունից ձանձրացած՝ դիտում ենք բացօթյա թանգարան համարվող յուրօրինակ լեռնաշխարհը։

Վաղորդյան արեգակի ճառագայթները հոծ ամպերի միջով լուսավորել են դեղնազոծ արտերը, արծաթազոծ սառնորակ գետակները։ Փչում է մեղմորոր քամի, և մեղմորեն օրորվում են ցորենի հուռթի ցանքատարածությունները։

5.   Ըստ անհրաժեշտության գրեք ը։

Հյուրընկալ, դյուրընկալ, անակնկալ, առնչվել, երկնչել, պարընկեր, խոչնդոտ, ակնթարթ, դասընթաց, մթնկա, անընթեռնելի, խոյընթաց, չմբռնել, զուգընկեր, նախընտրել, սրընթաց, խաղընկեր, ձեռնտու, ըմպելիք, առընթեր, ակնդետ, դյուընթեռնելի, այլընտրանք, ճեպընթաց։

6.       Ըստ անհրաժեշտության գրի՛ր ը։

Դասընկերներով անակնկալ մի որոշում կայացրինք՝ արշավ կազմակերպել դեպի Մայմեխի կատարը և ամրացնել հայոց եռագույնը։ Ակնթարթորեն ընդունված որոշումը բոլորիս ոգևորեց։

Վերընթաց ճանապարհն անցնում էր որոտընդոստ գետակին զուգընթաց։ Ծառերը մթնկա անտառում թվում էին գիրկընդխառն կերպարանքներ և անըմբռնելի երկյուղով լցնում մեր սրտերը։ Վերելքը դժվարին էր, բայց ինքնըստինքյան հասկանալի է, որոշեցինք հաղթահարել խոչընդոտները և չընկրկել։

7.       Լրացնել բաց թողնված  տառերը՝ ի, ե կամ յ։

Մատյան, քվեարկել, հեքիաթ, ատյան, լռելյայն, միլիոն, միմիայն, կղզյակ, միմիանց, ակադեմիա, հրեա, կրիա, պատյան, օվկիանոս, մարմարյոն, քամելեոն, շղթայաձև, բարիացակամ։

8.       Լրացրո՛ւ բաց թողնված տառերը տեղանուններում՝

Ասիա, Ադրիատիկ ծով, Անգլիա, Բյուզանդիա, Բյուզանդյոն, Բուլղարիա, Զապարոժիե, Մեծ Բրիտանիա, Մոնղոլիա, Շոտլանդիա, Վիետնամ, Սոֆիա, Վիեննա, Վիկտորիա։

9.   Ըստ անհրաժեշտության գրել յ։

Վերարկուի, միջօրե, վայրկյան, կարկաչյուն, ճյուղ, թեյի, շյուղ, Կարինեի, Կարոյի, մրջյուն, տույժ, Միքայել, լռելյայն, ջղային, շրջագայել, Նաիրի, վաշխառուի, ժողովածույում, զգույշ, եղբոյր, վայելուչ։

10.   Հետևյալ բառերից յ-ի սղմամբ կամ երկհնչյունի հնչյունափոխմամբ կազմել նոր բառեր։

Ցույց-ցուցարար, զրույց-զրուցակիր, եղբայր-եղբորորդի, երևույթ, մշակույթ-մշակութային, աշխույժ-աշխուժորեն, համբույր-համբուրել, գույն-գունատ, մատյան-մատենադարան, վայրկյան-վայրկենական, սառույց-սառել, զեկույց-զեկուցել, պատանյակ-պատանի, շահույթ, ընկույզ-ընկուզենի, բույր-բուրմունք, թույն-թունավոր, կույտ-կուտակել։

հայոց լեզու 9

Գործնական Քերականություն

Աշխատանք դասարանում 

1. Ո՞ր բառի մեջ չկա -ոտ վերջածանցը։ 

Ծծմբոտ, ժանգոտ, խանդոտ, ծխախոտ, եռանդոտ, կարճաոտ, հիվանդոտ, բրդոտ, կորիզոտ, կաթոտ, մշկահոտ, նավթոտ, կարճառոտ, սրտամոտ,ածխոտ, համառոտ, կասկածոտ, թախծոտ, արոտ, կրակոտ։ 

2. Գրի՛ր դարձվածքների բացատրությունները՝

Լեզուն կապվել-չկարենալ խոսալ

թևաթափ լինել-հուսահատվել

ուղտի ականջում քնած-անուշադիր

պատի ծեփ դառնալ-գույնը գցել

կրակի վրա յուղ լցնել-խնդիրը դժվարեցնել

բուրդը քամուն տալ-ծեծել

մտքի թելը կտրվել-մոռանալ խոսքդ

3. Յուրաքանչյուր դարձվածքի համար ընտրի՛ր դրա հոմանիշ բառը և գրի՛ր կողքին։ 

Ականջ դնել-լսել, գլուխ տանել-ձանձրացնել, բուռը հավաքել-ենթարկվել, կրիայի քայլերով-դանդաղ, անարգանքի սյունին գամել-խայտառակել,  սիրտ անել-համարձակվել, անուշ անել-ճաշակել, աշխարհ գալ-ծնվել, աչք դնել-հավանել, արձան կտրել-քարանալ։ 

4. Նախադասություններից դո՛ւրս գրիր հարցական դերանունները։  Նշի՛ր, թե դերանունը քանի տեսակ ունի։ 

Առավոտյան դու կարող ես հանդիպել նրան։ 

Այստեղ բոլորը գիտեն իրենց անելիքը։

Ո՞վ է այդ զինվորը։

Ի՞նչ գիտես նրա մասին։ 

Վերցրու այնքան, որքան կարող ես։ 

Եկավ նա, ում չէինք սպասում։ 

Ամբողջ օրը քեզ էի սպասում։ 

Ամեն մեկդ ձեր անելիքն իմացեք։

Մի քանիսը արձագանքեցին նրա հրավերին։ 

Ոչ ոք ինձ չսպասեց։

5. Գրի՛ր տրված բառերի հոլովումը։ 

Կաղին-կաղինի, ոչ ոք-ոչ ոքի, տղամարդ-տղամարդու, աղախին-աղախնի, կիրակի-կիրակիի, ամուսին-ամուսնու, հայելի-հայելիի, ոսկի-ոսկու, գինի-գինու, երազ-երազի, ուրախություն-ուրախության։ 

Լրացուցիչ նյութեր՝

հայոց լեզու 9

Գործնական Քերականություն

1. Լրացրո՛ւ բաց թողնված տառերը՝ գծերի փոխարեն գրելով  է կամ ե։

Դողէրոցք, էջանշան, պատնեշ, գոմեշ, վայրէջք, էջմիածին, վերելք, առերևույթ, ելևէջ, երակ, առէջ, բազկերակ, էական, ելակ, ամենաէական, ամենաերկար, էլեկտրաէներգիա, ելարան, ստորերկրյա, վերելակ, հնէաբան, առերես, աներևակայելի, մանրէաբան, էակ, Սևանհէկ, Վարդգես, բազմերանգ, մանրէ։ 

2. Ըստ անհրաժեշտության գրի՛ր մեծատառով։ 

Օնորե դը Բալզակ, Նեղոսի հովիտ, Խաղաղ օվկիանոս, Արտաշես Առաջին, խոսրով Կոտակ, Թադեոս առաքյալ, Ոսկան Երևանցի, Ռուսաստանի Դաշնություն։ 

3. Բառերը բաժանի՛ր վանկերի՝ նշելով բաց և փակ վանկերը։ 

Այգի, դեռատի, արագահոս, երազ։ 

Այ(փ)-գի(բ)

դե(բ)-ռա(բ)-տի(բ)

ար(փ)-ա(բ)-գա(բ)-հոս(փ)

ե(բ)-րազ(փ)

(Այն վանկըոր միայն ձայնավոր հնչյունից է կազմվածկամ որ ավարտվում է ձայնավոր հնչյունովկոչվում է բացՕրինակ՝ ապակիառուակամա:

Այն վանկըոր վերջանում է բաղաձայն հնչյունովկոչվում է փակ: Օրինակ՝ կարպետպատշարթախծոտ և այլն: )

4. Գտի՛ր հականիշ զույգերը։

Ա․ Բերկրալից, փութկոտ, կանուխ, բիրտ, դանդաղկոտ, ուշ, քնքուշ, թախծոտ, երկչոտ, թեժ, մարմանդ, համարձակ։ 

Բ․ Պատվարժան, կողմ, տհաճ, ժուժկալ, անարգ, թավ, թեթևասահ, դուրեկան, անզուսպ, դեմ, ծանրաքայլ, նոսր։ 

բերկրալից-թախծոտ

փութկոտ-դանդաղկոտ

կանուխ-ուշ

բիրտ-քնքուշ

երկչոտ-համարձակ

թեժ-մարդմանդ

Բ․ Պատվարժան, կողմ, տհաճ, ժուժկալ, անարգ, թավ, թեթևասահ, դուրեկան, անզուսպ, դեմ, ծանրաքայլ, նոսր։ 

պատվարժան-անարգ

կողմ-դեմ

տհաճ-դուրեկան

ժուժկալ-անզուսպ

թավճ-նոսր

թեթևասահ-ծանրաքայլ