День: 21 апреля 2026

§20. ԷԼԵԿՏՐԱԿԱՆ ՀՈՍԱՆՔԻ ԱՇԽԱՏԱՆՔՆ ՈՒ ՀԶՈՐՈՒԹՅՈՒՆԸ

§21. ՋՈՈՒԼ-ԼԵՆՑԻ ՕՐԵՆՔԸ։ ՇԻԿԱՑՄԱՆ ԼԱՄՊ,ԿԱՐՃ ՄԻԱՑՈՒՄ, ԱՊԱՀՈՎԻՉՆԵՐ


§20Հարցեր և առաջադրանքներ

1. Ի՞նչ բանաձևով են հաշվում հոսանքի աշխատանքը։

Էլեկտրական հոսանքի աշխատանքը՝ A, հաշվվում է այսպես՝
A
=
U
⋅
I
⋅
t
A=U⋅I⋅t

որտեղ

A
A — աշխատանք (Ջոուլ),
U
U — լարում (Վոլտ),
I
I — հոսանքի ուժ (Ամպեր),
t
t — ժամանակ (վայրկյան)։
2. Ինչ է էլեկտրական հոսանքի հզորությունը և ինչ բանաձևով է հաշվվում։
Էլեկտրական հոսանքի հզորությունը ցույց է տալիս, թե ինչքան աշխատանք է կատարում հոսանքը մեկ վայրկյանում։

Հզորությունն հաշվվում է՝
P
=
A
t
P=tA

Եվ երբ աշխատանքը փոխարինում ենք վերևի բանաձևով՝
P
=
U
⋅
I
P=U⋅I

3. Հզորության միավորներ և նրանց կապը Վատտի հետ։
Հզորության հիմնական միավորն է՝ Վատտ ։
Այլ միավորներ՝

քիլիոն վատտ (կՎտ)՝ 1 կՎտ = 1000 Վատտ
մեգավատտ (ՄՎտ)՝ 1 ՄՎտ = 1 000 000 Վատտ
Այսինքն՝
1
 
կՎտ
=
1000
 
W
1կՎտ=1000W

4. Հոսանքի աշխատանքի ոչ համակարգային միավորը և նրա կապը ջոուլի հետ։
Ոչ համակարգային միավոր է՝ կիլոՎատ-ժամ (կՎտ·ժ)։

Կապը ջոուլի հետ՝
1
 
կՎտ
⋅
ժ
=
1000
 
W
⋅
3600
 
s
=
3
 
600
 
000
 
J
1կՎտ⋅ժ=1000W⋅3600s=3600000J

5. Լամպի հաշվարկներ (օրինակով)
Քայլ առ քայլ․

ա) Գտնել լամպի դիմադրությունը
Կարդացեք լամպի վրա նշված՝ լարում (U) և հզորություն (P)։
Եթե նշված է, օրինակ՝

U = 220 Վ
P = 60 Վտ
Դիմադրությունը՝
R
=
U
2
P
=
220
2
60
≈
806.7
 
Ω
R=PU2=602202≈806.7Ω

բ) Էներգիա 1 ամսում (30 օր՝ օրական 3 ժամ)

Էներգիան՝
E
=
P
⋅
t
E=P⋅t

t-ն՝
t
=
30
 
օր
⋅
3
 
ժ
=
90
 
ժ
t=30օր⋅3ժ=90ժ

դուք պետք է ստանաք՝
E
=
60
 
W
⋅
90
 
ժ
=
5400
 
W
⋅
ժ
=
5.4
 
կՎտ
⋅
ժ
E=60W⋅90ժ=5400W⋅ժ=5.4կՎտ⋅ժ

գ) Պոպիկ բյուջեի կորուստը

Տվյալներով՝ մեկ կՎտ·ժ-ի սակագինը համացանցում գտեք (օրինակ՝ 1 կՎտ·ժ ≈ 0.15 € կամ տեղական դրամով):

Եթե սակագինը՝
1
 
կՎտ
⋅
ժ
=
0.15
 
€
1կՎտ⋅ժ=0.15€

ապա
5.4
 
կՎտ
⋅
ժ
⋅
0.15
=
0.81
 
€
5.4կՎտ⋅ժ⋅0.15=0.81€

Այսինքն՝ մոտ 0.81 € է ծախսվել լամպի աշխատանքի վրա 1 ամսում։

§21 Հարցեր և առաջադրանքներ

1. Ի՞նչ բանաձևով են հաշվում հոսանքակիր հաղորդիչում անջատվող ջերմաքա-նակը:

2. Ձևակերպե՛ք Ջոուլ-Լենցի օրենքը։

3. Բացատրեք, թե ինչու է տաքանում հաղորդիչը, երբ նրա միջով հոսանք է անցնում:

4. Ինչպիսի՞ն է շիկացման լամպի կառուցվածքը:

5. Ի՞նչ է Էլեկտրական շղթայի կարճ միացումը: Ի՞նչ անցանկալի երևույթների կարող է հանգեցնել այն:

6. Ի՞նչ նպատակով են օգտագործում էլեկտրական ապահովիչը:

7. Ըստ փաստաթղթերի՝ որոշեք ձեր տանն օգտագործվող էլեկտրական թեյնիկի հզորությունը: Թեյնիկի մեջ ջուր լցրեք: Չափեք ջրի սկզբնական ջերմաստի-ճանը։ Միացրեք էլեկտրական թեյնիկը՝ ջուրը հասցնելով մինչև եռման ջեր-մաստիճանի և գրանցեք տաքացման ժամանակը։ Հաշվեք ջրի տաքացման համար անհրաժեշտ ջերմաքանակը, և այն ջերմաքանակը, որն անջատվում է թեյնիկի ջեռուցող սարքում՝ շնորհիվ հոսանքի ջերմային ազդեցության:

Համեմատեք այդ երկու ջերմաքանակները:

Թեմատիկ խնդիրներ

1. Բնակարանի տաքացման համար օգտագործվող 140 Օմ դիմադրություն ունեցող էլեկտրական ջերմատաքացուցիչը  նախատեսված է 3.5 Ա հոսանքի ուժի համար: Որքա՞ն էներգիա կծախսի այդ ջերմատաքացուցիչը  8 ժամ անընդհատ աշխատելու դեպքում:

2. Ավտոտնակում  էլեկտրական լամպը մոռացել էին անջատել: Որքա՞ն աշխատանք էր իզուր կատարվել 24 ժամում, եթե լամպը միացված էր 110 Վ լարման ցանցին և նրանով անցնող հոսանքի ուժը 0.8 Ա էր:

3. 50 Օմ դիմադրություն ունեցող էլեկտրական վարսահարդարիչը միացրեցին 127 Վ լարման ցանցին: Որքա՞ն աշխատանք կկատարի նրանում հոսանքը 15 րոպեի ընթացքում:

4. 6 Վ լարման և 2 Ա հոսանքի ուժի դեպքում համակարգչի մարտկոցի լիցքավորումը տևեց 1.5 ժամ: Որոշե՛ք հոսանքի կատարած աշխատանքը այդ ընթացքում:

5. 450 Վտ հզորություն ունեցող հեռուստացույցը, ըստ հաշվիչի ցուցմունքի, ծախսել է 360 կՋ էներգիա: Որքա՞ն ժամանակ է միացված եղել հեռուստացույցը:

6. Ճեպընթաց էլեկտրագնացքը, որի շարժիչների ընդհանուր հզորությունը 200 կՎտ է, շարժվում է 180 կմ/ժ միջին արագությամբ: Որքա՞ն աշխատանք են կատարում նրա էլեկտրաշարժիչները 560 կմ ճանապարհ անցնելիս:

7. Ի՞նչ ջերմաքանակ կանջատվի 80 վ-ում 40 Օմ դիմադրություն ունեցող ջեռուցիչ տարրում, եթե այն միացված է 120 Վ լարման ցանցին:

8. Հաղորդչի  դիմադրությունը 150 Օմ է, նրանով անցնող հոսանքի ուժը՝ 1.6 Ա: Ի՞նչ ջերմաքանակ կանջատվի նրանում 10 վ-ի ընթացքում:

9. Շղթայի տեղամասում միմյանց հաջորդաբար միացված են R1=40 Օմ և R2 =60 Օմ դիմադրություններով ռեզիստորներ: Տեղամասի ծայրերում լարումը 100 Վ է: 2 րոպեի ընթացքում ի՞նչ ջերմաքանակ կանջատվի հաղորդիչներից յուրաքանչյուրում: Պատասխանը գրել ամբողջ թվի ճշտությամբ:


10. Էլեկտրական ջեռուցչի0.017 Օմ⋅մմ2 /մ տեսակարար դիմադրությամբ պղնձե  սնուցող հաղորդալարի երկարությունը 1.5 մ է, լայնական հատույթի մակերեսը՝ 2 մմ2 : Որքա՞ն ջերմաքանակ կանջատվի այդ հաղորդալարում 25 րոպեի ընթացքում, եթե շղթայում հոսանքի ուժը 4 Ա է: