Հասմիկ Մելքոնյանի ուսումնական բլոգ

Մարդասիրությունը միշտ դիտվել է որպես բարձրագույն մարդկային որակ։ Սակայն երբ այն զերծ է բանականությունից և հեռատեսությունից, նույնիսկ բարի նպատակը կարող է վերածվել դժբախտության։ Ավետիք Իսահակյանի պատմվածքում ներկայացված է մի կայսր, որը ցանկացավ լավացնել իր ժողովրդի կյանքը, բայց իր բարի գործը վերածվեց խիստ բռնության։ Այս պատմությունը մեզ ցույց է տալիս, որ ամեն մի որոշում կայացնելոըց առաջ պետք է մտածել երկու անգամ, նույնիսկ եթե այդ որոշումը սրտանց լավն է։

Կայսրը, երջանիկ իր փառքով ու իշխանությամբ, մտահոգվում է ժողովրդի վիճակով և որոշում է նրանց օգնել։ Նրա մտադրությունը սրտանց է՝ թեթևացնել մարդկանց տառապանքը շոգի ժամանակ։ Սակայն այդ մտադրությունը վերածվում է օրենքի, որն իր ճանապարհին կորցնում է բարի նպատակը։ Պաշտոնյաները սկսում են կատարել հրամանը ոչ թե մարդկասիրությամբ, այլ միայն խիստ հրամաններով։ Նրանք զրկում են մարդկանց ազատությունից, պատժում, նույնիսկ սպանում նրանց՝ կայսեր հրամանի անվան տակ։
Այսպիսով, բարի ցանկությունը վերածվում է բռնության, քանի որ այն հիմնված չէր ողջամտության վրա։ Կայսրը չէր պատկերացրել, թե ինչ հետևանքներ կարող է ունենալ իր հրամանը ժողովրդի կյանքի վրա։ Նա փորձեց մարդասիրություն անել առանց հասկանալու ժողովրդի իրական կարիքները։
Պատմությունը հիշեցում է, որ ամեն իշխանությունը, և ցանկացած անհատ պետք է զգուշանա, որ սեփական բարի մտադրությունները չվերածել ուրիշ, ավելի դաժան բանի։ Երբ մարդասիրությունը վերածվում է օրենքի, այն կարող է կորցնել իր բուն էությունը։ Իրական բարությունը չի պարտադրվում՝ այն ծնվում է ներսից, ոչ թե հրամանով։
Իսահակյանը մեզ զգուշացնում է՝ յուրաքանչյուր ղեկավար, ուսուցիչ կամ ծնող պետք է մտածի ոչ միայն այն մասին, թե ինչ է ուզում անել լավի համար, այլև ինչպես է դա անելու։ Միայն այդ դեպքում բարի գործը կդառնա իսկապես բարի և ոչ ցավի աղբյուր։

Այս պատմությունը դաս է բոլոր ժամանակների համար։ Այն ցույց է տալիս, որ բարի ցանկությունները կարող է բերել աղետ, եթե դրանց հետ չլինի խելամիտ մոտեցում։ Մարդասիրությունը արժեք է, որը պահանջում է գիտակցություն, ոչ թե կույր հավատք։ Եթե յուրաքանչյուր մարդ սովորի իր բարիքը անել մտածված, ապա աշխարհում բռնությունը կդադարի դիմակավոր մարդասիրություն լինել։

Տրանսկրիպցիա

Տրանսկրիպցիան կենսաբանական գործընթաց է, որի ժամանակ ԴՆԹ-ի տեղեկատվությունը պատճենվում է որպես մեսենջեր ՌՆԹ։ Այս պրոցեսը տեղի է ունենում բջջի միջուկում և բաղկացած է մի քանի փուլերից.

ՌՆԹ պոլիմերազ ֆերմենտը միանում է ԴՆԹ-ի հատուկ հատվածին՝ պրոմոտորին են այդպես առաջանում են տրանսկրիպցիա: Տրանսկրիպցիայի երկարացման ժամանակ ՌՆԹ պոլիմերազը շարժվում է ԴՆԹ-ի շղթայով և սկսում է սինթեզել ՌՆԹ մոլեկուլը՝ օգտագործելով մեկ շղթան որպես շաբլոն: Երբ ՌՆԹ պոլիմերազը հասնում է տերմինատորին (ավարտի սիգնալին), տրանսկրիպցիան ավարտվում է, և տՌՆԹ ազատվում է։

Տրանսլացիա (Թարքմանություն)

Տրանսլացիան գործընթաց է, որով տՌՆԹ-ի կոդավորված ինֆորմացիան թարգմանվում է սպիտակուցի շղթայի՝ ամինաթթուների հաջորդականության։ Տեղի է ունենում ռիբոսոմներում, որոնք կարող են գտնվել ցիտոպլազմում կամ կոպիտ էնդոպլազմատիկ ցանցի մակերեսին։

1.Ի՞նչ մասնիկներ են անցնում մի մարմնի մակերևույթից մյուսին շփման միջոցով էլեկտրականացման ժամանակ: (0,5 միավոր)
1) էլեկտրոններ
2) պրոտոններ
3) ատոմներ
4) իոններ
2.Ո՞րն է լիցքի միավորը: (0,5 միավոր)
1) նյուտոն
2) կուլոն
3) կիլոգրամ
4) պասկալ
3.Ի՞նչ կառուցվածք ունի ատոմը։ (0,5 միավոր)
1) կազմված է միջուկից, որի մեջ առկա են էլեկտրոններ
2) կազմված է միջուկից, որի շուրջը պտտվում են էլեկտրոններ
3) կազմված է էլեկտրոններից և բացասական լիցքավորված միջուկից
4) կազմված է միայն դրական լիցքավորված մասնիկներից
4.Ի՞նչ նշանի լիցք ունի ատոմի միջուկը։ (0,5 միավոր)
1) դրական
2) բացասական
3) դրական կամ բացասական
4) ատոմի միջուկը լիցք չունի
5.Ի՞նչ մասնիկներից է կազմված ատոմի միջուկը։ (0,5 միավոր)
1) Էլեկտրոններից և նեյտրոններից
2) Էլեկտրոններից և պրոտոններից
3) պրոտոններից և նեյտրոններից
4) էլեկտրոններից, պրոտոններից և նեյտրոններից
6.Ի՞նչ նշանի լիցք ունեն էլեկտրոնը և պրոտոնը։ (0,5 միավոր)
1) էլեկտրոնը դրական, պրոտոնը բացասական
2) էլեկտրոնը բացասական, պրոտոնը դրական
3) երկուսն էլ դրական
4) երկուսն էլ բացասական
7.Ատոմը կազմող մասնիկներից որի՞ զանգվածն է ամենափոքրը: (0,5 միավոր)
1) պրոտոնի
2) էլեկտրոնի
3) նեյտրոնի
4) միջուկի
8.Ի՞նչ է իոնը: (0,5 միավոր)
1) ատոմ, որը կորցրել կամ որին միացել է մեկ կամ մի քանի էլեկտրոն
2) ատոմ, որը կորցրել է մեկ կամ մի քանի նեյտրոն
3) ատոմ, որը կորցրել է մեկ կամ մի քանի պրոտոն
4) ատոմ, որի միջուկում պրոտոնների թիվը մեծ է նեյտրոնների թվից
9.Ո՞րն է էլեկտրական լիցքի պահպանման օրենքի ճիշտ ձևակերպումը։ (0,5 միավոր)
1) Մարմնի էլեկտրական լիցքը պահպանվում է:
2) Մարմինների դրական լիցքը հավասար է բացասական լիցքին:
3) Փակ համակարգում տեղի ունեցող բոլոր պրոցեսներում համակարգի գումարային լիցքը պահպանվում է:
4) Բոլոր պատասխանները ճիշտ են:
10.Հայտնի է, որ չեզոք ատոմը կազմված է 16 մասնիկներից, որոնցից 5-ը պրոտոններ են: Քանի՞ էլեկտրոն և քանի նեյտրոն է պարունակում այդ ատոմը: (1 միավոր)
1) 5 էլեկտրոն, 6 նեյտրոն
2) 6 էլեկտրոն, 5 նեյտրոն
3) 11 էլեկտրոն, 5 նեյտրոն
4) 5 էլեկտրոն, 11 նեյտրոն
11.+ 4q և –2q լիցքերով միատեսակ մետաղե գնդերը հպեցին
իրար և հետո հեռացրին իրարից: Ի՞նչ լիցք կունենա գնդերից յուրաքանչյուրը: (1 միավոր)                                             Յուրաքանչյուրը կունենա +q լիցք
12.Ո՞րն է նախադասության ճիշտ շարունակությունը։ (0,5 միավոր)
Էլեկտրական դաշտն ազդում է …
1) միայն դրական լիցքի վրա:
2) միայն բացասական լիցքի վրա:
3) միայն շարժվող լիցքի վրա:
4) կամայական լիցքի վրա:                                                 13.Ինչպե՞ս կարելի է հայտնաբերել էլեկտրական դաշտի առկայությունը։ (0,5 միավոր)
1) մեր զգայարաններով
2) լիցքավորված մարմնի վրա նրա ազդեցությամբ
3) ցանկացած մարմնի վրա նրա ազդեցությամբ
4) երկու մարմինների փոխազդեցությամբ
14.Ո՞րն է նախադասության ճիշտ շարունակությունը։ (0,5 միավոր)
Էլեկտրական հոսանքը …
1) լիցքավորված մասնիկների ուղղորդված շարժումն է:
2) լիցքավորված մասնիկների քաոսային շարժումն է:
3) ատոմների և մոլեկուլների ուղղորդված շարժումն է:
4) ատոմների և մոլեկուլների քաոսային շարժումն է:
15.Ո՞ր դեպքում միջավայրում կառաջանա էլեկտրական հոսանք։ (0,5 միավոր)
1) Եթե միջավայրում առկա են ազատ լիցքակիրներ:
2) Եթե միջավայրում առկա են էլեկտրոններ:
3) Եթե միջավայրում առկա են ազատ լիցքակիրներ և էլեկտրական դաշտ:
4) Եթե միջավայրում առկա է էլեկտրական դաշտ:
16.Ինչպե՞ս են մետաղում շարժվում էլեկտրոնները էլեկտրական դաշտի առկայությամբ։ (0,5 միավոր)
1) Կատարում են անկանոն, քաոսային շարժում:
2) Կատարում են ուղղորդված, կարգավորված շարժում:
3) Անկանոն շարժման հետ մեկտեղ կատարում են ուղղորդված շարժում:
4) Բոլոր պատասխանները ճիշտ են:

Արթուր Շոպենհաուեր
Խորությամբ ապրելուն հնարավոր է հասնել միայն այն պահին, երբ դադարեցնում ես ունայնությունը և էլ չես հետևում ուրիշ մարդկանց կյանքին։
Ամեն մարդ իր կյանքի ուղին ունի։ Մի պահ պատկերացրեք, թե հայտնվել եք բոքսի չեմպիոնի հետ նույն ռինգում։ Եվ նա ուրախ նախավարժանք է անում, որ ձեր դեմքը արյունաշաղախ անի։ Հաճելի՞ զգացողություն է։ Բայց չէ՞ որ շատ մարդ կա, որ երազում է նման հանդիպման մասին։
Այն, ինչ մեկի համար սարսափելի է ու մղձավանջ, ուրիշի համար ողջ կյանքի երազանքն է։ Դրա համար հարկ չկա ուրիշներին աչք տալու. ձեր ճանապարհը փնտրեք, ձեր ուղին։ Ի՞նչ շահ կա ուրիշի կյանքը քննարկելուց։ Որքա՛ն ավելի հաճելի է սեփականն ապրելը։ Հիշեք ձեր երազանքներն ու ցանկությունները, ձգտեք դրանց։ Ձեզ թույլ տվեք մի լավ երազել առանց սահմանափակումների։ Չէ՞ որ ձեր բանականության համար սահման չկա։ Այն, ինչ կարող եք մանրամասն պատկերացնել, կարող եք և ստանալ։ Բայց նորից դեպի դատարկ երազանքները փախչելու և կյանքից փախչելու վտանգ կա, դրա համար էլ վերադարձեք կյանքի այն պահը, որտեղ հիմա եք։
Որպես սկիզբ՝ ընկղմվեք մարմնի զգացողության մեջ։ Մարմինը միշտ ապրում է ներկայով և երբեք չի ստում։ Ինչ ձեզ հետ կատարվում է, նստվածք է տալիս ձեր մարմնում։ Մարմնում են վիրավորանքները, վախերը, չիրականացած ցանկությունները, ուրիշների և սեփական արգելքները ձեր նկատմամբ։ Ձեր մարմինը ծալծլված է, և մի հույս ունի. որ տերը կդադարի ուրիշներին հետևելուց ու կվերադառնա սեփական մարմնի մեջ։
Այդ ժամանակ, հնարավոր է, երջանիկ լինի։ Մարմինը ձեզ կնվիրի պահի հրաշալիության բոլոր նույն զգացողությունները, որ դուք ապարդյուն փորձում էիք գտնել ուրիշի կյանքում։
Ամեն նոր զգացողության մեջ սուզվեք, ինչպես շոգին կսուզվեիք ալիքի մեջ։ Թող ձեզ գլխովին ծածկեն զգացողությունները։ Փախչելու տեղ չկա, շտապելու տեղ չկա։ Երբեք չի կարող ԱՅՆՏԵՂ ավելի լավ լինել, քան ԱՅՍՏԵՂ է։
Այն, ինչ ձեր շրջապատում է, հենց ձեր կյանքն է։ Մի՛ փորձեք ձևացնել, թե ձեզ դա էնքան էլ պետք չի։ Հենց ունեցած ամեն ինչ կորցնելու վտանգ է լինում, միանգամից հիշում եք կյանքի արժեքի մասին։ Բայց ի՞նչն է խանգարում ամեն ակնթարթ զգալու պահի արժեքը։
Երջանկություն եք ուզում՝ ավելի խորը ընկղմվեք կյանքի մեջ։

Առաջադրանքներ
Ա) Լրացրե´ք նախադասությունները՝ հիմնվելով տեքստում արտահայտված մտքերի վրա:
Հնարավոր է երջանիկ լինել, եթե մարդ դադարում է ապրել ուրիշների կյանքով և ամբողջությամբ ապրում է իր սեփական ներկա պահով։
Խորությամբ ապրելուն հնարավոր է հասնել միայն այն պահին, երբ մարդ դադարում է ուրիշների հետ իրեն համեմատել։
Ավելի հաճելի է սեփական կյանքը, քան ուրիշների կյանքը դիտելը կամ քննարկելը։
Եթե ձեր մարմինը դադարի ուրիշներին հետևելուց ու վերադառնա սեփական մարմնի մեջ, այն ժամանակ դուք կզգաք իրական երջանկությունը և ներկա պահի հրաշքը։

Հոդված 1. Հայաստանի Հանրապետությունն ինքնիշխան, ժողովրդավարական, սոցիալական, իրավական պետություն է:



Հոդված 2. Հայաստանի Հանրապետությունում իշխանությունը պատկանում է ժողովրդին:

Ժողովուրդն իր իշխանությունն իրականացնում է ազատ ընտրությունների, հանրաքվեների, ինչպես նաև Սահմանադրությամբ նախատեսված պետական և տեղական ինքնակառավարման մարմինների ու պաշտոնատար անձանց միջոցով:

Իշխանության յուրացումը որևէ կազմակերպության կամ անհատի կողմից հանցագործություն է:




Հոդված 3. Մարդը, նրա արժանապատվությունը, հիմնական իրավունքները և ազատությունները


1. Հայաստանի Հանրապետությունում մարդը բարձրագույն արժեք է: Մարդու անօտարելի արժանապատվությունն իր իրավունքների և ազատությունների անքակտելի հիմքն է:

2. Մարդու և քաղաքացու հիմնական իրավունքների և ազատությունների հարգումն ու պաշտպանությունը հանրային իշխանության պարտականություններն են:

3. Հանրային իշխանությունը սահմանափակված է մարդու և քաղաքացու հիմնական իրավունքներով և ազատություններով՝ որպես անմիջականորեն գործող իրավունք:

Հոդված 30. Կանանց և տղամարդկանց իրավահավասարությունը


Կանայք և տղամարդիկ իրավահավասար են:




Հոդված 31. Մասնավոր և ընտանեկան կյանքի, պատվի ու բարի համբավի անձեռնմխելիությունը


1. Յուրաքանչյուր ոք ունի իր մասնավոր և ընտանեկան կյանքի, պատվի ու բարի համբավի անձեռնմխելիության իրավունք:

2. Մասնավոր և ընտանեկան կյանքի անձեռնմխելիության իրավունքը կարող է սահմանափակվել միայն օրենքով` պետական անվտանգության, երկրի տնտեսական բարեկեցության, հանցագործությունների կանխման կամ բացահայտման, հասարակական կարգի, առողջության և բարոյականության կամ այլոց հիմնական իրավունքների և ազատությունների պաշտպանության նպատակով:

Հոդված 41. Մտքի, խղճի և կրոնի ազատությունը


1. Յուրաքանչյուր ոք ունի մտքի, խղճի, կրոնի ազատության իրավունք: Այս իրավունքը ներառում է կրոնը կամ համոզմունքները փոխելու ազատությունը և դրանք ինչպես միայնակ, այնպես էլ այլոց հետ համատեղ և հրապարակավ կամ մասնավոր կարգով՝ քարոզի, եկեղեցական արարողությունների, պաշտամունքի այլ ծիսակատարությունների կամ այլ ձևերով արտահայտելու ազատությունը:

2. Մտքի, խղճի և կրոնի ազատության արտահայտումը կարող է սահմանափակվել միայն օրենքով` պետական անվտանգության, հասարակական կարգի, առողջության և բարոյականության կամ այլոց հիմնական իրավունքների և ազատությունների պաշտպանության նպատակով:

3. Յուրաքանչյուր քաղաքացի, որի կրոնական դավանանքին կամ համոզմունքներին հակասում է զինվորական ծառայությունը, ունի օրենքով սահմանված կարգով այն այլընտրանքային ծառայությամբ փոխարինելու իրավունք:

4. Կրոնական կազմակերպություններն իրավահավասար են և օժտված են ինքնավարությամբ: Կրոնական կազմակերպությունների ստեղծման և գործունեության կարգը սահմանվում է օրենքով: